Moon of Alabama
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun partisi Likud’un yarınki seçimi kaybetmesi muhtemel.
Anketler bir süredir böyle bir sonuca işaret ediyor; Netanyahu’nun koltuğunu korumak için başka yollar araması da bu yüzden.
Dünkü güne kadar tercih ettiği seçenek, İran’a karşı savaşı yeniden başlatarak olağanüstü bir durum yaratmaktı. İran’dan gelecek misilleme, yani İsrail’e yönelik füze ve İHA saldırıları, ona seçimi erteleme imkânı verecekti.
İkinci seçenek, seçimden sonra ama yeni hükümet kurulmadan önce olağanüstü bir durum yaratmak. Bu süreç bir ila dört ay sürebilir. Böylece Netanyahu, İsrail’in daha önce de sıkıştığı dönemlerde yaptığı gibi bir “birlik hükümeti” çağrısı yapabilir ve başbakanlık koltuğunu koruyabilir.
Netanyahu şimdiye kadar arzuladığı olağanüstü durumu yaratmak için üç girişimde bulundu.
İlki, ABD Başkanı Donald Trump’ı İran’a yeni bir saldırının başını çekmeye itmekti:
Financial Times’ın çarşamba günü [21 Ekim] konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump’ın karşı çıkmasına rağmen İran’a yönelik büyük çaplı saldırıların yeniden başlatılması için bastırıyor; bu da bölgesel çatışmanın yeniden alevlenme riskini artırıyor.
FT’nin haberine göre İsrail ordusu, 10 Ekim hafta sonu için elektrik santrallerini, nükleer tesisleri ve İran rejimine ait varlıkları hedef alan çok günlü bir bombardıman harekâtı hazırlamıştı; ancak Trump’ın 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinden önce çatışmanın yeniden başlatılmasına karşı çıkması üzerine operasyon rafa kaldırıldı.
İkinci girişimde Netanyahu, bir İsrail saldırısı görüntüsü vererek İran’ı şiddetli bir karşılığa kışkırtmayı umdu:
ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde Kanal 12’nin bildirdiğine göre, bu hafta başında onlarca İsrail savaş uçağı ve yakıt ikmal uçağı, İran’a saldırıyı andıran bir uçuş rotası izleyerek Suriye ve Irak üzerinden İran sınırına doğru uçtu.
Fox News’ün konuyla ilgili daha önceki haberinin ardından gelen habere göre uçaklar, İran topraklarına ulaşmalarına kısa süre kala rotalarını değiştirip İsrail’e geri döndü.
Kaynakların Kanal 12’ye verdiği bilgiye göre İsrail, Washington’ı uçuştan önceden haberdar etti ve bunun İran’ı caydırmaya yönelik bir askerî tatbikat ve güç gösterisi olduğunu bildirdi. Ancak çeşitli kaynaklar, bazı İsrailli yetkililerin İran’ın uçaklara ateş açmasını ve böylece İsrail’e saldırı başlatması için gerekçe sunmasını ummuş olabileceğine inandıklarını söylüyor.
Netanyahu, İran’ın vereceği her karşılığın ABD’yi de savaşa sokacağını ummuş olmalı.
Netanyahu’nun üçüncü girişimi hafta sonu geldi: İsrail ordusuna İran’a yeni bir saldırı başlatması için doğrudan emir verdi.
Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir emri aldı ama uygulamayı reddetti. Üstelik olayı Kanal 12’ye “sızdırdı” ve ardından yayımlanan haberin sansüre takılmamasını sağladı (makine çevirisi):
Genelkurmay Başkanı ile Başbakan arasında son bir günde zirveye ya da dibe ulaşan, eşi görülmemiş bir çatışma
Arka plandaki mesele: İran meselesi. Ve Zamir’in, Netanyahu ile siyasi kademenin seçimlerden hemen önce İran’a karşı yanlış hesaba dayalı bir senaryoya yol açabileceği kaygısı
Bir güvenlik kaynağı: Bu, hassas ve dramatik bir zamanlamada İran’la ani bir çatışmaya yol açabilecek ve yanlış hesaba neden olabilecek bir eylem.
Ayrıntılara vâkıf kaynaklar: Askerî kademede, İran meselesinin siyasi ivme kazanmak için istismar edilmesi girişimine dair kaygılar var; siyasi isimler bu iddiayı reddediyor ve bunun düpedüz yalan olduğunu savunuyor. Her ne olursa olsun, 2 kaynağın bana söylediğine göre iş öyle bir noktaya vardı ki bugün Palmahim ziyareti sırasındaki görüşmede hava son derece gergindi.
Zamir son birkaç gün içinde siyasi kademeden bir talimat aldı ancak uygulamadan önce ayrıntılı bir görüşme yapılmasını istedi. Ayrıca bu adım için siyasi kademenin imzaladığı hukuki onaylar talep etti.
Üst düzey bir güvenlik yetkilisi: Zamir’in son birkaç günde burada oynadığı rolü tarih unutmayacak. Kısacası: Seçim tarihinden hemen önce, İran meselesi etrafında Zamir ile Netanyahu arasında, olağan çizgiden sapması bakımından istisnai bir çatışma.
Vurguluyoruz: Bu haberdeki tüm ayrıntılar askerî sansürün onayından geçmiştir.
Bu çatışmanın eşi görülmemiş biçimde kamuoyuna açıklanması Netanyahu’ya ilave oy kaybettirecek.
Seçim öncesinde İran’la savaşı yeniden alevlendirme girişimleri başarısız olunca Netanyahu şimdi, makamında kalma şansını artıracağını umduğu bir seçim sonrası provokasyon ayarlamaya çalışacak.
Ama ordu makul olmayan emirleri uygulamaya yanaşmadığı için yeni bir çatışmayı tutuşturmak amacıyla başka gerekçeler ya da askerî olmayan araçlar aramak zorunda kalacak.
ABD, İran’ı yeniden vurmaya hazır görünüyor ama Trump henüz böyle bir emir vermedi. Ara seçimden önce bunu yapacağından şüpheliyim; şu an için sonrasında yapması için de bir neden görmüyorum.
Bugün Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan’dan oluşan “Mekke koalisyonunun” üst düzey bir heyeti Tahran’ı ziyaret ediyor. Katar’dan da temsilciler bulunduğuna dair haberler var.
Suudilerin en önemli kaygısı Yemen’le yaşadıkları çatışma. Suudiler 14 Temmuz’da San’a’daki Yemen havalimanına saldırarak Yemen’deki ateşkesi bozdu. Yemenli Ensarullah koalisyonu da aynı şekilde karşılık verdi. Daha önceki Suudi ve ABD harekâtlarıyla harap olmuş Yemen’in kaybedecek pek bir şeyi yok; Suudiler ise yaldızlı bir cam evde oturuyor. Havalimanları ve petrol tesisleri artık sürekli ateş altında. Ekonomik sonuçları yıkıcı.
Suudiler, İran’dan Ensarullah’a saldırılarını durdurmasını söylemesini isteyecek. İran da Ensarullah da bunu pekâlâ yapabilir ama bunun Suudi Arabistan’a ağır bir siyasi bedeli olacak. İran, Suudilerden İsrail ve ABD ile tüm ilişkilerini kesmelerini isteyebilir.
Suudi diktatör Muhammed bin Selman, kendi kardeşi Savunma Bakanı Halid bin Selman’ı Tahran’a gönderdi. Pakistan ordu komutanını, Türkiye ise istihbarat başkanını gönderdi.
Görüşmelerin bu kadar üst düzeyde yapılması, ciddi olduklarını gösteriyor.
