Kritik Bakış Dergisi | Akıl-Fikir-Erdem

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke Anlaşması tüm dünyada büyük yankı uyandırmıştı. Bundan mutsuz olan ülkeler de vardı tabii. İsrail, İran, Hindistan, BAE, Yunanistan… Husilerin füzeleri Suudi Arabistan’a düşmesinin hemen ardından bu ülkelerin medyasında Mekke Anlaşması nedeniyle Türkiye ve Pakistan’ın yardım etmesi gerektiğini ama etmediklerini, bu yüzden anlaşmanın daha doğmadan öldüğü diye yorumlar yapmaya başladılar. Anlaşmanın ne boyutta olduğunu, ne kadar etkisinin olabileceğini ölçmek için Hindistan, İran ve İsrail için bundan daha kullanışlı fırsat olamaz sanırım....

Barış her iki tarafın da itidal göstermesini gerektirir ancak itidal, Amerika Birleşik Devletleri’nin Çin’i askerî üsler ve savaş gemileriyle kuşatması ve ardından yalnızca Çin’in sakin kalmasını talep etmesi anlamına gelemez. Güvenlik, başka bir ülkenin sürekli güvensizliği üzerinden sağlanamaz. Elbette anlaşmazlıklar olacaktır. İş birliği, her siyasi konuda anlaşmayı gerektirmez. Bir arada yaşamak da farklılıklar konusunda sessiz kalmayı gerektirmez. Ancak anlaşmazlıklar yaptırımlar, tehditler ve askerî tatbikatlar yoluyla değil diplomasi, uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler kurumları aracılığıyla yürütülmelidir....

Suudi yönetimi, Mısırlı askeri danışmanların 1950’lerde orduda yarattığı hizip risklerini hafızasında tutuyor ve egemenliğini gölgelemeyecek, komuta yapısına dokunmayacak bir destek modelini tercih ediyor. Türk teknolojisi ve tecrübesi, bu modele biçilmiş kaftan. Pakistan’ın Suudi Arabistan’daki konuşlu birlikleri kurumsallaşmış bir istisna olsa da, Türkiye için geçerli denklem farklı. Öte yandan Türk kamuoyunun ve anayasal sürecin sınırları da aynı yöne işaret ediyor. Binlerce kilometre ötede, savunulması güç bir sınır hattı için asker göndermek ne stratejik ne siyasi olarak rasyonel. Sonuçta Mekke Paktı’nın ilk sınavı, ittifakın caydırıcılığını güçlendirmek ile savaşın tarafı olmak arasındaki ince çizgiyi görünür kılıyor....

Milli İstihbarat Akademisi'nden Baki Laleoğlu'nun kaleme aldığı “Almanya'da Aşırı Sağ: Liberal Demokrasinin Temsil Krizi" başlıklı analiz yayımlandı. Analizde, Almanya’da aşırı sağın ve AfD partisinin yükselişinin geçici krizlere dayalı bir tepki değil, aksine liberal demokrasinin yaşadığı derin temsil ve meşruiyet krizinin bir "sonucu" olduğu vurgulanıyor. Analizin özetini ilginize sunuyoruz:...

Bu yaptırım sarmalının Rusya-Türkiye ilişkilerinin geleceği açısından da önemli sonuçları olabileceği görülmektedir. Batı baskısının artması, Moskova ve Ankara’yı ortak bir dengeleme mantığı etrafında daha da yakınlaştırabilecek bir dinamik yaratmaktadır. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin arasındaki görüşmelerin ardından gündeme gelen ruble üzerinden gaz ödemesi düzenlemesi, bu yönde şimdiden atılmış somut bir adım olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte, Türkiye’nin tarihsel dış politika örüntüsünün tam anlamıyla bir “eksen değişikliği” değil, çok yönlü konumlanma (multi-alignment) yönünde şekillendiği söylenebilir....

Bir yanda yüzyıllardır İran devletinin içinde yaşayan ve İran tarihinin şekillenmesine katkıda bulunan Türk toplulukları; diğer yanda sınırların ötesinde giderek kurumsallaşan yeni bir Türk dünyası vardır. İkisinin arasındaki ilişkinin gelecekte çatışma mı, kültürel etkileşim mi, ekonomik entegrasyon mu yoksa bunların karmaşık bir bileşimi mi olacağını bugünden kesin biçimde söylemek mümkün değildir. Fakat bir şey açıktır: 21. yüzyıl İran'ını anlamak isteyenlerin yalnızca Basra Körfezi'ne değil, Aras'ın ötesine de bakması gerekecektir....