Kritik Bakış Dergisi | Akıl-Fikir-Erdem

Aydınlanma’yla tırmanışa geçen modern zamanlarla birlikte ve özellikle evrim teorisinin etkisiyle, evreni insanı temel alarak anlamaya çalışan geleneksel antropolojik anlayışın yerine, insanı, kendisinin evrenle ilgili üretmiş olduğu fizik bilgiden yola çıkarak açıklamaya çalışan doğalcı görüş egemenlik sağladı. Artık modern düşünürler ve bilimciler ve giderek tüm insanlık, hep birden insan doğasının bir birlik içerisinde olduğuna inanmaya; bu inanç birliğini asla bozmadan, yalnızca bu birliği sağlayan ana yetinin ne olduğu noktasında farklı görüşler serdetmeye başlamışlardır. Ama sonuçta, aslında tali noktada gündeme gelen, bilgiye yaklaşımdaki bu farklılaşmadan dolayı ortaya çok fazla ama aralarında bir tutarlılık bulunmayan ve hatta birbirleri aleyhine işleyen insan anlayışları...

İslamcı müzik pratiğinin marş formuna yaslanarak kendisine bir yol aralamaya çalışmasının toplumsal karşılığının bulunmadığını 15 Temmuz darbe girişimi sonrası düzenlenen Demokrasi Meydanları’nda gördük. O meydanlarda mesela Mustafa Yıldızdoğan’ın türkü formundaki eseri “Türkiye’m”in kitleleri buluşturması manidardır....

Korsanca köle ticaretine girişmekle bir ayak izinin izinde vahşilerin varlığını kabullenme arasında çok da uzun bir mesafe yoktur. Aydınlanma’nın doğaya ve geleneklere karşı çıktığı öne sürülen sıradan kişisi ile kendi çıkarı peşinde koşarken önce adasına, sonra da açık deniz haline getirilerek temellük edilmeye çalışılan Arz’a ve hatta uzaya nizam verme peşindeki ekonomik birey arasında da. Üstelik Aydınlanma dönemindeki bütün o ıssız ada, robinsonvarilik ve toplum içinde dahi toplum dışındaymış gibi yaşama emellerinin arkasındaki özgüven ile antropolojik güvensizlik arasında da. Peki ama bu korsanlık kendisini nasıl aklayacaktır?...

Gerek Kemalist gerekse de muhafazakâr tarih anlatısının örtmeye çalıştığı İTC’nin İslamcılığı ve cihad pratiği, artık çok daha kolay biçimde meraklısına ulaşıyor. Trablusgarp mücadelesi de bu kapsamda yeniden okunacak, yeniden keşfedilecek ve bu tarihi olay üzerinden yeni söylemler üretilecek. Görünen o ki Trablusgarp Harbi, önümüzdeki dönemin anti-emperyalist söyleminin inşasında ve propagandasında önemli bir yer tutacak....

Ahlâk, harici otoritelerin yan ürünü değil, varoluşun özü ve düşüncenin kurucu zeminidir. Bu yönüyle Taha’nın emanetçi paradigması, yalnızca İslam dünyası için değil, insanlığın ortak geleceği için de dikkate alınması gereken bir etik imkân sunar. Modern dünyanın insanı hâlâ ahlâka muhtaçtır; belki de Taha Abdurrahman’ın en güçlü katkısı, bu temel ama unutulmuş gerçeği felsefenin merkezine yeniden taşımış olmasıdır....