Kritik Bakış Dergisi | Akıl-Fikir-Erdem

Neoliberal hayat tarzının bir metafiziği vardır ve bu metafizik anlaşılmadan diğer tüm analizler yüzeysel kalacaktır. Söz konusu metafizik zahiren varlığını Spinoza’nın conatus’una borçludur. Ancak zahir perdesini kaldırdığınızda göreceğiniz şey Spinoza’nın istismar edilmesi, araçsallaştırılması ve tahrifinden ibarettir. Mezkûr tahrifin ironik olan tarafı ise şudur belki de; modern ekonomi kendine özgü bir rasyonalite icat edip sonunda duygulara demir attı, Spinoza ise duyguların realitesini kabul etti ama özgürlüğün/kurtuluşun duygularda değil aklın kudretini muktedir kılmakta buldu....

Spinoza’nın hak etmediği biçimde öne çıkarıldığını ve düalizme (daha doğrusu başta insan benliği olmak üzere maddi alana indirgenemeyecek, gayri-maddi bir töz olduğu fikrine) haksızlık edildiğini düşünüyoruz, o nedenle yeni baştan Descartes’e gitmeyi ve gerçekten ne demek istediğini anlamayı öneriyoruz....

Varlığını sadece dünya hayatından ibaret görmek, Tanrı dahil olmak üzere herhangi bir varlığın otoritesine tanımamak, akli olma perdesi altında keyfi tercihler yaparak bunları rasyonel ve evrensel göstermeye çalışmak kişiyi yavaş yavaş pozitivist ve maddeci dünya görüşüne sürükler. Bu durumda kişi, her ne kadar Allah inancına sahip olduğunu ileri sürse de aslında Allah’ı pasif bir konuma iterek kendini merkeze koymakta ve böylece varoluşunu borçlu olduğu asıl varlıktan müstağni bir vaziyete düşer....

İlahiyatın ilmi yönünü, medrese-ilahiyat ilişkileri düzeyinde de ele almak gerekiyor. İlahiyat ve medreseyi (bugün kişisel gayretlerle devam eden halini de hesaba katarak söylemek gerekirse) birbirine mukabil veya birbirinin müteradifi olarak konumlandırmak yanlış olacaktır. Bilakis, medreseyi ve ilahiyat akademisini birbirini tamamlayan iki bilgi geleneği olarak görmek daha gerçekçi olacak ve klasik ilimlerin ihyasına dönük olarak daha verimli bir yapı ortaya çıkaracaktır....

Ne zaman ki Fransız Devrimi olur ve sonrasında Almanya işgal edilir, Fichte'nin Alman Ulusuna Nutuk'unda görüleceği üzere, bir Alman vatanseverliği peyda olur. Ne var ki Almanya bu vatanseverliğe uygun bir devrim (veya Batı dillerinde "revolution"un tam karşılığıyla, deveran) gerçekleştiremez. Bu nedenle Fransız birliği ile Alman birliği, Romalılığın yıkılışından sonraki aynı süreçte gelişen farklı tepkileri yansıtır. Fransa bir "devlet" (state) modeli çerçevesinde oluşurken, Almanya kendisini hep imperium olmaya yazgılı bir halde bulur. İşte Avrupa'nın Latinliği ile Cermenlerin Avrupa'sı arasındaki farklılaşmanın arkasında bu Romalılığın farklı etkileri bulunur. Öyleyse Avrupa birleşir ya da sahiden birleşir mi?...