Kritik Bakış Dergisi | Akıl-Fikir-Erdem

İsrail–İran savaşı, modern çatışmaların yalnızca askeri cephelerde değil, aynı zamanda bilgi alanında da yürütüldüğünü açık biçimde göstermektedir. İsrail’deki askerî sansür mekanizması savaşın görsel temsilini ciddi biçimde sınırlandırırken, İran’da internet kesintileri ve gazetecilere yönelik baskılar bilgi akışını farklı bir yöntemle kontrol etmektedir. Bu durum savaşın gerçek etkisinin kamuoyuna nasıl yansıtıldığını doğrudan şekillendirmektedir. Dolayısıyla modern savaşlarda gerçeklik yalnızca sahada değil, aynı zamanda ekranlarda da üretilmektedir....

Siyaset psikolojisinde İran’ın yaşadığı durum bazen “düşmüş imparatorluk narsisizmi” olarak tanımlanır. Bu kavram, bir zamanlar büyük bir imparatorluk olan fakat sonrasında gerileyen toplumların yaşadığı psikolojik gerilimi ifade ediyor. Karşımızda geçmişteki imparatorluk ihtişamına özlem duyan, tarih boyunca gururunun kırıldığını düşünen ve kendisini sürekli kuşatma altında hisseden bir devlet ve toplum bulunmaktadır. Böyle bir tarihsel hafızaya sahip, ideolojik olarak mobilize edilmiş bir toplumu ve rejimi, dışarıdan yürütülen bir savaşla kısa sürede dize getirmek kolay değildir. Çünkü bu tür baskılar çoğu zaman çözülme değil, aksine daha güçlü bir direnç ve kenetlenme üretir....

Tahran’ın bu potansiyeli aktif biçimde harekete geçirmeye karar vermesi halinde, küresel enerji piyasaları bugüne dek deneyimlediklerinden çok daha derin, çok katmanlı ve kalıcı bir şokla yüzleşmek zorunda kalacaktır. Bu nedenle İran, risk primi üreten ve pazarlık gücü devşiren konumuyla küresel enerji denkleminde belirleyici, öngörülemez ve potansiyeli henüz tükenmemiş bir aktör olmayı sürdürmektedir....

Sudan bugün askeri denge ile siyasal boşluk arasında bir eşikte duruyor. Çatışmanın askeri yöntemle tamamen çözülmesi ihtimali zayıf görünürken, siyasal çözüm iradesinin de henüz ortaya çıkmadığı bir tablo söz konusu. Tarihsel örnekler gösteriyor ki güçlü devletler bile belirli bir aşamada siyasal çözüm yolunu denemiştir. Bu tercih, zayıflık değil, çatışmanın ürettiği bedeli, kaosu ve riskleri yeniden değerlendirme sürecidir. Tamda bu noktada, taraflarla iletişim kurma kapasitesi olan Türkiye, siyasal çözüm sürecine katkı sunabilecek nadir aktörlerden birisidir. Sudan halkı için bunu yapması gerekir....