İhsan Yıldırım
Türkiye’deki zihinsel çoraklık, distopya yazarlarına ilham vermek istercesine ürkütücü bir manzara sunuyor. Kimsenin durup üzerinde konuşmadığı bu çoraklık, cümle içinde kullanılıp geçiştirilecek kadar basit bir mesele değil. Çoraklık derken soluk, kırık, bezgin ve bezdirici bir bozkır canlanmasın gözünüzde. Bozkırda tek tük karşılaştığımız ağaçlar, göğün başka taraflarına geçerken uğrayan bulutlar, uzak diyarlardan çiçek aramaya gelen arılar, beklenmedik bir yerde umut bahşeden, sıvası dökülmüş yosun tutmuş bir çeşme, yolunacak ot bulamasa da otlanıyor taklidi yapan çelimsiz, kemikleri sayılan hayvanlar, ilerlerken gübresini bırakarak karıncayı, yılanı, çıyanı, otu, toprağı, taşı bile besleyen koyun sürüleri ve gidilecek bir yer olduğunu gösteren uzun yollarla bozkırda bile bir hayat vardır.
Türkiye’mizdeki zihinsel çoraklık o kadar distopik ki koyun sürüleri bile pisliğini bırakmaya değer görmüyor. Fikirsel leşlerin toplu mezarları her tarafı sardığı halde akbabalar burayı göç yolu olarak bile kullanmıyor. Sanki uzaktan bakıp “Bu leşlere kalacak kadar bozuk mideli değiliz.” deyip başka ülkeye uçuyorlar. Serengeti’deki vahşi yaşamı kıskandıracak bir kısırlıktan bahsediyorum. O derin, ağır İngilizce belgesel anlatıcısı sesiyle “Ve işte burada, hayatın en acımasız halkası…” diye başlayıp devam edemeden susacağı türden bir kısırlık. Hani yıllardır Kırşehir’in, Niğde’nin, Çankırı’nın, genel olarak İç Anadolu’nun dağlarını, vadilerini, “Mars’tan, Ay’dan, yeni keşfedilen bir gezegenden görüntüler” diye izlediğimiz, daha doğrusu bize yutturulan o videolardaki ıssız kızıllıklar var ya, işte ülkemizin zihinsel çoraklığı tam da o uzay sandığımız görüntülere benziyor. İnsanı sonsuz bir yalnızlıkla karşı karşıya bırakan, çıplak bilinçle yüzleştiren tekinsiz bir çoraklık bu.
Ülke olarak dünyayla ilişkimiz okeydeki yancının oyunla kurduğu bağ gibi olduğu için aklın Suriyeli, Afganlı doksanların Kürtleri gibi mülteci muamelesine tabi tutulduğunu, faşizmin kinine maruz kalıp göç ettiğini idrak edemiyoruz. Kimilerini neşelendiren, kimilerini düşündüren, akledenleri sarsacak bir tablo bu. Sanat ve akademideki çürüme bir tarafa popüler kültürdeki sığlık ayrıca yorucu. İnsan kalitesizlik, tembellik ve zekâ yoksunluğuyla karşılaşınca “Amok Koşucusu”na dönüşüp uzaklaşmak istiyor. Oysa yapay zekâ çağındayız. İnsan hiç olmazsa komedi dizilerinde, filmlerinde az da olsa zekâ bekliyor.
Bu çoraklığa rağmen çöle gül dikmeye çalışanlar da yok değil. Türkiye’miz, Nuri Bilge Ceylan’ın Altın Palmiye’deki cümlelerine mazhar olsun diye yalnız ama güzel bir ülke olmak için de direniyor. Bu çabalardan biri de YouTube’daki TRT Arşiv kanalında yayımlanan Uğur Dündar videoları. Uğur Bey’in ihtisaslı bir böcek avcısı olmadan evvel yaptığı farklı programlar, bu türü sevenler için oldukça komik. Güvercinin öne takla attığına inanan cici beylerin şaşkınlığıyla Anadoluluya bakması mizahın temel sebebi. Uğur Bey’in havsalasını çok zorladığı belli olan sorularıyla komedi zirveye çıkıyor. Öyle haberler var ki insan köylümüzün Uğur Bey’i “Anadolu ettiği” şüphesine düşüyor. Mesela 1979 yılında Suruç’ta tüpgaz içen çocuk haberi. Uğur Bey babasına soru sorarken çocuk da ağzını tüpün çıkış borusuna dayayarak su içercesine gazı çekiyor ciğerlerine. Babasının müdahalesine Uğur Bey’in “rahat bıraksanıza çocuğu” uyarısıyla kahkahayı patlatıyoruz. Hemen ardından babaya “Günde kaç tüp içiyor?” sorusuyla rafine mizahın doyumsuz hazzını yaşatıyor Uğur Bey.
Benzersiz absürt yeteneği çağdaş Rus yazarlarını kıskandıracak boyutta olan Uğur Bey mizahı pek sevmediğinden olsa gerek başka alana geçti. Atıldığı yeni vazife çok daha zor çok daha mühimdi. Ama vatan aşığı Uğur Bey için zorluğun hiçbir mahiyeti olamazdı. Türkiye’de Kürtler, dindarlar, demokratlar, devrimciler, Hrantlar, düşündüğü için 312 ile yargılananlar, hatta Türkçüler bile çeşitli zulümlere uğrarken Uğur Bey, kimsenin el atmadığı daha büyük bir konuyla ilgilendi. O dönem milletimizin ekmeğine göz diken, fırınları hücre evine çeviren, dişine dilinden başka et değmemiş halkımızın vitaminsiz bedenine göz diken, Avrupa Birliği’ne girmemizi engelleyen kokoreçten bile daha mühim olan böcek avcılığına çıktı.
Uğur Bey ve ekibi bu yaratıklara Moğol İstilası oldu. Böcekler kaçtı, o peşlerinden gitti. Kimisi saklandı kimisi yeraltına indi. Ama Uğur Bey peşlerini bırakmadı. Tek tek izlerini sürüp hepsini faş etti. Uğur Bey’in inadı, hırsı ve kararlığı ara ara ilginç çıkışlar yapan dönemin başbakanı Mesut Yılmaz’ı da etkileyeceğini düşünüp “Avrupa Birliği’nin yolu böcekleri avlamaktan geçiyor.” diyeceğini sanıyordu insan. Başbakanı bile etkileyebileceğini inandıran bir mücadele sergilemişti. Böceklere karşı aldığı gazla, kazandığı zaferlerle şanı büyümüş, egosunda Babil kulesinin burçları yükselmişti.
Zaferlerin sarhoş edici hazzını alan Uğur Bey beynine daha fazla dopamin sağlamak için her tarafta böcek arıyordu. Hızını alamayınca, ideolojik saplantılarının da etkisiyle halka Gregor Samsa muamelesi yaptı. Kafka, anılarında, Gregor Samsa’yı okurken kahkahalarla güldüğünü söylüyor. Uğur Bey Kafka’nın aksine intikam, hırs ve sabuncu öfkesiyle yaklaşıyordu Gregor Samsalaştırdıklarına. Tam o günlerde kimsenin beklemediği bir şey oldu. Ülkemizin geleceği o günden önce, o günden sonra diye değişti. Uğur Bey kendine duayen namını kazandıracak o büyük habere imza attı.
Farklı fotoğraflar ama tek sesli televizyonlu yıllarda, şimdilerde Tarkan Konserine gitmeyi “Ah o eski günler ne güzeldi!” nostaljisiyle yad edenlerin ötekilere kör, sağır, dilsiz ve merhametsiz kaldıkları günlerde, başbakanların medya patronları tarafından Gaffur Pijamasıyla karşılandığı zamanlarda, Fred Çakmaktaş izlediğimiz sabahların Türkiye’sinde tok sesi güzel diksiyonuyla boy gösteren fondaki sesin sahibi beyefendinin “şok, şok, şok, şok, şok, şok” nidalarıyla bir haber patlattı Uğur Bey. “Şok, şok, yine şok” seslerinin ardından cuma namazı kılan öğrencilerin görüntülerini yayımladı. Bu öylesine büyük ve önemli bir haberdi ki ertesi gün lego kuponu veren gazeteler tüm sayfalarını o görüntülere ayırmak için kupon veremediler. Çocuklar eksik kupondan dolayı endişelendiler ama geleceklerinin kurtarılmasından dolayı sessiz kaldılar. Uğur Bey yıllarca bunun ekmeğini yedi. O artık gazeteciliğin Olympos dağıydı herkesin gözünde.
Yıllar geçti. Uğur Bey yaşlandı. Yerine de kimse gelmedi. O mertebeye yükselen olamadı. Ama ülkemiz çok değişti. Gregor Samsa olarak görülenler sahte duayenlerin tahtlarını yıktı, yeri geldi, şeytan diye taş yağmuruna tuttu onları, yeri geldi hepsini Uğur Bey’le beraber seçimlerde “Anadolu etti.” Halkın gazabına, kinine uğrayan Duayen Bey uzun bir zaman kayıplara karıştı. Halkına yabancılaşan Uğur Abim ömrünün sonunda ucuz mizahın mezesi oldu. Küçüklerimize kendisinin böcek avcılığı yaptığı eski Türkiye’yi anlatırken beklenmedik bir olay yaşandı.
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım umutlarımıza adeta can suyu döktü. Uğur Bey’in cuma namazı haberini veren fondaki abinin ürkütücü tonlamasıyla boy gösteren hanımefendi de cuma namazına götürülen çocuklarla alakalı heyecanlı bir konuşma yapıyordu. Üstelik dualarla, tekbirlerle, salavatla açılan meclis kürsüsünde yapıyordu bunu. Neyse ki büyük entelektüel, milletin adamı, çok demokrat, çok halkçı merhum Ecevit’in ruhu “Bu kadına haddini bildirin” diyerek ortaya çıkmadı. Hatta bazı vekiller Atina seçkinleri gibi komedi izlercesine gülüyorlardı Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’a.
Ekran başındaki bizler ise Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’ın konuşmasını bir trajediyi izlercesine dinledik. Zira Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım, sayın vekilim, büyük demokrasi dervişi, emek devrimcisi, halkların özgürlüğü için mücadele eden hareketin önde gelenlerinden biri olarak, Şafii Kürtlerin kendi dilinde Allah’la hemhal olmalarına bile izin vermeyen hem dillerine hem dinlerine düşman olan iradelerin ve güçlerin ateşli savunuculuğunu üstlenmişti. Bu durum Kürtlerin kimlik, sömürgeci, düşmanına dönüşme meselesini ele alırken en fazla atıf yaptıkları Fanon’un kitaplarının kaçak mazot olmadığında sobayı tutuşturmak için kullanılmasından daha acıydı. Vekili olduğu kesime zulmedenlerin yerine sahne almak bir yana dindar Kürtlere değer vermeyen bir davranıştı. Arapça harfler yazılı olduğu için tütün sardıkları kağıda bile saygı duyup yere atmayan, alıp yüksek yerlere koyan dindar Kürtleri de üzeceğini bilerek yapıyordu Hanımefendi. Kürtçenin kurumsallaşması, yayılması için mücadele eden Büyük Kürt İslam alimlerini, tasavvuf erbaplarını, medreselerin de hatırını da düşünmemişti. Dahası dindar Kürtlerin hakları için seçip meclise gönderdiği DEM Parti Grup Başkanvekili sıfatıyla, çocukların Cuma namazına götürülmesini ülkenin karanlıklaştırılması olarak sunuyordu.
Gülistan Kılıç Koçyiğit, “Küçücük çocukların sabah 5’te zorla camiye götürülmesini konuştuk. Özgürlükçü laiklik anlayışından vazgeçilmiş, eğitim dinselleştirilerek içi boşaltılmıştır. Sanki öğrencilerin tek eksiği cuma namazı kılınacak bir alan. Eğitim cemaatlerin, tarikatların eline bırakılmıştır.” diyordu. Hanımefendinin büyük bir av yakalamışçasına yaptığı konuşmasını görünce Akakiy Akakiyeviç’in yeni paltosuna kavuştuğu gün duyduğu sevinci yaşadım. “Duayensiz kaldığımız yılların eksikliğini giderecek kişi sonunda ortaya çıktı.” dedim. Ekranlarda görünmesiyle çocuklarımıza artık o günleri atlatmak zorunda kalmayacaktık. Gündüz kuşağı programlarına kadınların yön verdiğini göz önünde bulundurunca, “Duayen Böcek Avcısı Uğur Dündar’ın” veliahtının alacağı reytinglerle, bayram sevinci yaşayan kanal yöneticilerine adeta davul zurna çaldıracağını düşündüm.
Üstelik bu konuşmasını, tüm hayatlarını kendisine borçlu olduklarına iman ettikleri önderliğin muhafazakâr bir partiyle ülkenin yüzyıllık sorununu çözmek için bir araya geldiği, Kürtlerin haklar elde edebileceği bir süreçte yapması, Uğur abimin renk verdiği yılların haber diliyle “zamanlama manidar” dedirtiyor insana. “Süreç çok hassas” söylemi Kürt milliyetçileri arasında mizahi bir deyime dönüşmüş olsa da gerçekten “süreç çok hassas” ama ilk defa sonuca doğru ilerliyor. Yanlışlardan, gruplaşmalardan, sürecin ana yürütücüsü iktidarı kızdıracak söylem ve davranışlardan uzak durulması gerekli günlerde Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’ın bu çıkışı yapması DEM Parti içinde Kürtlerin haklarının çok önemsenmediğinin de göstergelerinden.
CHP’nin, Serra Kadıgil Hanım’ın, hatta Zafer Partisi’nin bile gündeme getirmediği meseleyi Hanımefendinin dert edinip devrimci duyarlılıkla tepki göstermesi aklıma Kürt çocuklarını getirdi. Mesela kışın memleketi Şırnak’ta yaşayan, yaz aylarında Üsküdar sahilde su satarak ailesine katkıda bulunan 10 yaşındaki Harun. Suyunu içtiğimiz Harun’la Kürtçe konuşunca Türkçe cevap vermiş, Kürtçe anladığını ama konuşamadığını söylemişti. “Neden Şırnak’ta Kürtçe konuşmuyorsunuz?” dediğimde, “Evde Türkçe konuşuyoruz, dışarıda bazen Kürtçe konuşuyoruz. Ama az konuştuğumuz için bilmiyorum.” demişti. Sayın grup başkan vekilim, Kürt çocukları için öncelikli yapmanız gereken şey onların Kürtçe konuşmasını sağlamak mı, yoksa cumaya gitmelerine nefret kusmak mı, diye sorsak bize kızmazsınız değil mi?
Evde Kürtçe konuşmalarını da hâlâ devletin bir zorlaması olarak görüp konfor alanlarına sığınmak sizin gibi bir devrimci insana yakışmayacağı için oraya girmeyeceğinizi varsayıyorum. Ayrıca Harun’la aynı yerde su satan Suriyeli, Mısırlı çocukların kendi aralarında Arapça konuşması, İranlı çocukların Farsça konuşması da göz önünde bulundurulursa bir soru daha sorayım: Kürt çocuklarının Kürtçe konuşmaması, tek başına ana dilde eğitimin olmamasından mı kaynaklanıyor? Olumlu olumsuz bu soruya hemen cevap vermek gerçeği ve geleceği de ıskalamak olacaktır. Hanımefendinin meclisteki tonlaması, sert ve keskin konuşması bir Sovyet fıkrasını hatırlatıyor.
Bir apartmanda haftalardır su akmayınca insanlar şikâyet eder. Görevli memur gelir. Ancak musluğu değil de duvarda eğri duran Lenin portresini düzeltir. İnsanlara bir şey demeden kapıya yönelir. Durumu şaşkınlıkla izleyen vatandaş: “Su hâlâ akmıyor.” deyince Memur: “Ama artık duvar ideolojik değil.” diyerek gözden kaybolur.
Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’ın durumu fıkradakinden daha iyi anlatılamazdı. DEM Parti Grup Başkanvekili olarak Türkiye partisi söylemleriyle cici açıklamalar yapması çok güzel. Ayrıca umut verici. Ama Kürtlerin asli meseleleri varken dine, dindarlara, dinin değerlerine saldırması, sizi çok sevdiğiniz Sovyet diktatörlüğünün sahibi Stalin’e çok benzetiyor. Kürtlerin dağ gibi sorunları var ama hiç olmazsa dine karşı bir çıkış daha yaparak ideolojik saplantılarınıza katkıda bulunmanız, “Sular akmıyor ama duvar artık ideolojik değil” açıklamasıyla aynı yere düşüyorsunuz.
Bu çıkışın demokrasi adına değil, bugün DEM olarak bilenen hareketin içine yerleşmiş bir ekibin dine, dinin sahibi Allah’a duyduğu düşmanlıkla yapıldığının kanıtı da Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’ın Facebook profilindeki seçim çalışmalarında ortaya çıkıyor. Hanımefendinin seçim programları, ev gezmeleri, köy ziyaretlerinde çocukların parti bayrağı ve zafer pozuyla verdiği fotoğraflar şüphe bırakmıyor. Bu artık saklanamayacak bir gerçek oluyor. Çocukların vazifesi eğitim deyip mescitlere bile itiraz eden bir siyasinin çocukları siyasete karıştırması, seçim çalışmalarında onlara yer vermesi de başka bir fıkra.
Diğer yandan Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım, Rojava Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği’nin de kurucularından. Rojava demişken, uluslararası bağımsız örgütlerin PYD tarafından kaçırılıp savaştırılan çocuklarla ilgili raporları küçük bir internet aramasıyla önünüze dökülüyor. “Sanki öğrencilerin tek eksiği cuma namazı kılınacak bir alan.” diyerek dine bakışını gösteren Hanımefendi, kurucusu olduğu dernek vasıtasıyla, çocukları ellerinden alınıp PYD saflarında savaştırılan ailelerle de yardımlaşıp dayanışmış mı acaba! Çocukların ailelerine kavuşturulup eğitimlerine devam ettirilmesi için yaptıklarına dair bir şey rastlanılmıyor çünkü. Konu buraya gelmişken şunu da söyleyelim: Aytekin Yılmaz’ın “Onlar Daha Çocuktu”, Faruk Arslan’ın “Oyundan Militanlığa: PKK’nın Çocuk Askerleri”, Engin Avcı’nın editörlüğünde hazırlanan “PKK Terör Örgütü ve Teröre Sürüklenen Çocuklar” ile Fatma Sümer’in “PKK’nın Çocuk Askerleri” başta olmak üzere kütüphanelerde birçok kitap var. Fakat bu kitaplar Hanımefendi’nin okuma listesine hiç girmemiş anlaşılan.
Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’ın trajedisini gösteren en vahim durumlardan biri de temsilcisi olduğu halkın değerlerinden, kültüründen, mütefekkirlerinden, yazarlarından ve dinlerinden bihaber olmasıdır. Mesela Melayê Bateyî’nin yazdığı Kürtçe Mevlüt onlardan biri. Her Kürt çocuğunun hafızasında yer alan Kürtçe Mevlüt, İslam Peygamberi Hz. Muhammed’in hayatını anlatıyor. Bir diğer önemi ise, Mevlüt’ün Kürt çocuklarının dille ilişkisini kuran ender metinlerden biri olmasıdır. Ve yine Kürt çocuklarının ilk temas ettiği adına “Elbık” dedikleri kitaptır. Türkçe “Elif-Ba” olarak bilenen Kuran’ı Kerim alfabesinin öğrenildiği kitap.
Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım çocukların mescit ihtiyacından ve cuma namazına götürülmesinden daha önemli olanın eğitim olduğunu üstenci bir yerden söylese de Ahmedi Xani bunun tam tersi bir tarafta yer almakta. Ahmedi Xani Kürtçe’nin kurumsallaşması için entelektüel anlamda ilk adımı atan kişi. Bununla birlikte hem bürokrat hem yönetici hem şair hem de alim bilgin olarak Kürt Tarihinin en mühim isimlerinden. Dahası Kürt tarihini inşa eden, entelektüel yapısını zenginleştiren millet olma düşüncesini ortaya atıp biçimlendiren kişi. Daha çok “Mem u Zin” eseriyle bilinse de diğer kitapları da bir o kadar önemli. Onlardan biri de “Nubihara Buçukan” isimli kitaptır. Ahmedi Xani bu eseri Kürt çocuklarının kendi dillerini öğrenmeleri için yazmış. Çünkü ona göre dillerini öğrenen Kürt çocukları Kuran’ı daha iyi anlayıp kavrayacaklardır. Bu bir çıkarım değil büyük mütefekkirin bizzat kendi sözleridir. Nubihara Buçukan’dan bir bölümü Hanımefendi ve destekçileri için aşağıya koyuyoruz.
Ne ji bo sahibrewacan Sahipleri / büyükleri için değil,
Belkî ji bo biçûkêt kurmancan Belki Kürt çocukları için,
Wekî ji Qur’anê xilas bin Kur’an’ı okuyup tamamlayabilsinler,
Lazim e li sewadê çavnas bin Okuma-yazmayı bilmeleri gerekir.
Da bi van çend reş belekan Şu birkaç kara yazıyla,
Li wan tebîet melekan Meleklerin tabiatına / huyuna,
Derê zihnê vebîtin Zihinlerinin kapısı açılsın,
Herçî bixwînit zehmetî nebîtin Ne okurlarsa okusunlar, zorluk çekmesinler.
Umîda me ji tifalan Bizim umudumuz çocuklardandır,
Ku me ’emelbetalan Ki bizim amellerimizi / emeklerimizi,
Di weqtê dewr û dersan Devir ve ders zamanlarında,
Bikin in’am û ihsan İhsan ve iyilikle karşılasınlar.
Bi dua me bibîr bînin Dualarıyla bizi hatırlasınlar,
Fatîhan ji me ra bixwînin… Bizim için Fatiha okusunlar.
Bu çıplak hakikat bize bir şeyin kesinliğini söylüyor: Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’ın bütün açıklamaları ve çabası, Duayen Böcek Avcısı Uğur Bey’in varisi olmak içindir.
Sayın Grup Başkanvekilinin konuşması bazılarını mutlu etse de teorik, teolojik, itikadı, imanı, teknik ve tevhidi anlamda fıkradaki Stalin tablosu gibi yanlış duruyor. Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım, çocukların sabah beşte kaldırıp götürülmesini, hafsalası almadığından erkek arıların kovanları ele geçirdiğini gören birinin şok tonlamasıyla dile getiriyor. Tasavvurundaki Tanrı’nın yarattığı konfor alanı çocukların sabah beşte namaz kılmasını ne algılayabiliyor ne de kabul ediyor. Onun tasavvur ettiği tanrı, kullarının yarattığı, onlardan emir alan, yarattıklarının onun üzerinden kendi yaşamlarını biçimlendiren bir varlık. Kurmalı bir saat gibi: sen kurarsın, o çalışır. Kul olarak sen emir veriyorsun, O itaat ediyor. Mesele namaz değil de saati olduğu için hemen hallediyorsun. “Sabah 5’te namaz olmaz” diyorsun, O da “emredersiniz” deyip saatini sana göre ayarlıyor. Tam demokrat diktatör bir tanrı bu. Oy kaygısı taşıyan, seçmenine göre vakit değiştiren, itaatkâr ve uysal. Her şeyiyle inşa edilmiş bir tanrı.
Bu da yetmezse bir yol daha var: Hindistan’daki Ganeşa festivallerindeki tanrılar yardımcı olabilir. Katılımcılar aylarca hazırlanıp satın aldıkları tanrı heykellerini festival bitince meydanda öylece bırakıp giderler. Meydan bir anda tanrıların panayırına döner, sonra da iş makineleriyle temizlenir. Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım yol masraflarını karşılamak suretiyle oradaki tanrılardan getirtebilir.
Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’ın bir diğer yürek burkan açıklaması da şuydu: okul namaz kılınacak yer değil, eğitim alınacak yer. Kulağa hoş geliyor, Hanımefendi adeta pedagoji doktorası yapmış biri konuşuyor sanacaksınız. Ama merak edip dünyaca ünlü eğitimcilere baktığımızda durum öyle durmuyor. Hanımefendinin bu kadar emin konuştuğu konuda uzmanlar tam da söylediğinin tersini savunuyor. Belli ki referans listesi parti genelgesinden öteye gitmemiş.
Artık YouTube kanalları, Zoom toplantıları ve TV yayınları için ucuz dekor muamelesi gören kitaplar da Hanımefendiyi desteklemiyor. Dekoru bozmak pahasına bu alandaki önemli birkaç kitabı arkadan çekip bakalım hızlıca. Mesela Durkheim, eğitimi salt bilgiyle donatılma değil, toplumsal bütünleşmenin, ortak vicdanın ve ahlaki formasyonun inşa edildiği bir alan olarak görür. “Eğitim ve Sosyoloji”’de bunu anlatırken, “Dini Hayatın İlkel Biçimleri”’nde de ritüellerin toplumu nasıl bir arada tuttuğunu didik didik eder. Galiba bu kitapları okusa “ritüel” dediği şeyin tam da kürsüde bu kadar rahatsız olduğu cuma namazı olduğunu fark ederdi. Illich, “Okulsuz Toplum”’da tam tersi bir dertle boğuşur: okulun öğrenmeyi tekeline alıp bireyi kurumsal bir kafese kapatmasını eleştirir. Yani ona sorsanız asıl tehlike mescit değil tekleştirilmiş müfredattır, ama Sayın Vekilimiz müfredatı değil camiyi tehlike ilan etmeyi tercih ediyor, çünkü biri manşet olmuyor. Rancière, “Cahil Hoca”’da öğrenmenin otoriteden değil bireyin kendi aklını kullanmasından doğduğunu söyler. Bu cümleyi kürsüde yüksek sesle okusa “otorite” derken kimi kastettiğini herhalde anlardı. Freire ise “Ezilenlerin Pedagojisi”’nde eğitimin öğrencinin yaşadığı toplumsal ve kültürel dünyadan koparılamayacağını yazar. Hanımefendi de tam olarak bunu yapıyor zaten, çocuğun kültürel dünyasından yalnızca dinini çıkarmaya çalışıyor. Freire’nin bahsettiği “dünya”nın neresinde din yok, orası muamma. Yani meğer eğitim, dünyaca ünlü dört kalemin ortak kanaatine göre kimliği, değeri, aidiyeti, ritüeli, inancı dışlayan steril bir kutu değil, tam tersine bunlarla iç içe geçen bütüncül bir süreçmiş. Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım’ın “okul namaz yeri değil” tezi, galiba bu dört ismin kitaplarını okumadan, yalnızca başlıklarına bakıp özetlemiş bir sekreterin notlarından çıkma.
Yazının sonunda gelirken mutluyuz sevinçliyiz. Ülkemizin zengin insan kaynağının huzuru içindeyiz. Yıllardır süren duayenlik makamının boşluğu, kimsenin ummadığı bir yerden dolduruluyor. Uğur Bey böcek avcılığını siyasetin, ahlakın ve inancın alanına taşımadan önce yalnızca kameranın karşısına geçip soruyordu. Gülistan Kılıç Koçyiğit Hanım ise doğrudan kürsüden hüküm veriyor. Aradaki fark yalnızca sahne: biri stüdyoda “şok” diye bağırıyordu, öteki Meclis kürsüsünde çocukların ibadetini “karanlık” ilan ediyor. İkisinin de avladığı şey aslında aynı: kendi seçmenine, fikri yandaşlarına hoş görünecek bir düşman, bir gündem, bir manşet.
Uğur Bey’in mirası, gerçek böceklerden çoktan arınmış bir ülkede, şimdi namaz kılan on yaşındaki çocukları hedef alan bir siyasetçiye devrediliyor. Duayenlik makamı sahipsiz kalmayacak gibi görünüyor, yalnız avın türü değişti. Dün mikrofonla kovalanan böcekler, bugün mescitte diz çöken çocuklar oldu. Kayıp varis sonunda bulundu ama miras, umduğumuzdan da ağır çıktı.