Laura Geggel
Bilim insanları, şimdiye dek bilinen en eski yeşil alg olabilecek canlılara ait fosiller keşfetti. Proterocladus antiquus adı verilen bu yeni keşfedilmiş deniz yosunu, yaklaşık bir milyar yıl önce yaşamıştı. Küçük olmasına, yaklaşık 0,07 inç (2 milimetre) uzunluğunda bulunmasına rağmen bu alg önemli bir role sahipti: fotosentez yoluyla oksijen üretebiliyordu.
Virginia Tech Yer Bilimleri Bölümü’nde doktora sonrası araştırmacı olan ve çalışmanın baş araştırmacılığını üstlenen Qing Tang, Live Science’a gönderdiği bir e-postada, “Bu keşif, bugün gördüğümüz yeşil bitkilerin kökeninin en az 1 milyar yıl öncesine dayandığını ve karaya yayılmadan önce okyanusta ortaya çıktıklarını gösteriyor” ifadesini kullandı.
Şimdiye kadar araştırmacıların yeşil alglerin bu kadar eski bir dönemde yaşadığına ilişkin kesin kanıtları yoktu. Bunun yerine, moleküler saatlere dayananlar da dâhil olmak üzere bilgisayar modelleri, fotosentez yapan bitkilerin Paleoproterozoik Dönem (2,5 milyar ila 1,6 milyar yıl önce) ile Kriyojeniyen Dönemi (720 milyon ila 635 milyon yıl önce) arasında ortaya çıktığına işaret ediyordu.
Tang, araştırmacılar artık bir fosile sahip olduklarından, Viridiplantae olarak bilinen bir grup olan fotosentez yapan bitkilerin en az 1 milyar yıl önce yaşadığını ve çok hücreli olduklarını güvenle söyleyebileceklerini belirtti.
Araştırmada yer almayan, New Hampshire’daki Dartmouth College Yer Bilimleri Bölümü ile Yale Üniversitesi Jeoloji ve Jeofizik Bölümü’nde doktora sonrası araştırmacı olan Timothy Gibson, “Daha önce, genel kabul gören en eski fosilleşmiş yeşil alg yaklaşık 800 milyon yıllıktı” dedi. “Bu çalışma, mevcut olmakla birlikte sınırlı olan fosil kayıtlarına dayanarak pek çok kişinin beklediği şeyi doğruluyor: yeşil algler muhtemelen yaklaşık bir milyar yıl önce zaten vardı.”
Tang ve meslektaşları fosilleri, Çin’in kuzeyindeki Liaoning eyaletinde, Dalian şehri yakınlarında keşfetti. Yaklaşık bir milyar yıl öncesine tarihlenen Nanfen Formasyonu’na ait, “iyi biçimde açığa çıkmış kalın bir tortul kayaç tabakası” bulunduğunu duymuşlardı. Bunun üzerine Tang, çoğunlukla çamurtaşı ve şeylden oluşan bu antik kayaçlardan bazılarını alarak Virginia Tech’teki laboratuvara götürdü.
Tang, mikroskop altında alg fosilini gördüğünde “gerçekten çok heyecanlandığını” söyledi. Toplamda 1.028 örnek belirledi. “Bunu danışmanıma (Virginia Tech Yer Bilimleri Bölümü’nde profesör olan Shuhai Xiao’ya) gösterdim ve bunun çok ilginç bir keşif olacağı konusunda hemen hemfikir olduk” dedi.
Tang’a göre, günümüz algleri gibi P. antiquus da farklılaşmış, dallanmış hücrelere ve köke benzeyen yapılara sahipti. Oksijen üreterek antik ekosistemde muhtemelen önemli bir rol oynuyordu. Ayrıca diğer organizmalara besin ve barınak sağlamış olması da muhtemeldi.
Tang, “Bu dönemdeki organizmaların çoğu (özellikle siyanobakteriler) ya plankton hâlindeydi ya da deniz tabanında bulunuyordu” dedi. P. antiquus da deniz tabanında büyüyordu; Tang’a göre bu durum, onun diğer organizmalar için yaşamak, saklanmak ve dinlenmek açısından ideal bir yer işlevi görmüş olabileceğini gösteriyordu.
Tang, Dünya’daki yaşamın besin açısından fotosentez yapan bitkilere ve alglere bağımlı olduğunu, ancak kara bitkilerinin yaklaşık 450 milyon yıl öncesine kadar evrimleşmediğini söyledi. “Yeni fosil, yeşil deniz yosunlarının, onların soyundan gelen kara bitkileri hâkimiyet kurmadan çok önce okyanusta önemli bir rol oynadığını gösteriyor” dedi.
Bu fosiller antik bir okyanustan geldi, ancak yeşil alglerin nerede ortaya çıktığı konusunda hâlâ tartışmalar var. Xiao bir açıklamasında, “Herkes bizimle aynı fikirde değil; bazı bilim insanları yeşil bitkilerin nehirlerde ve göllerde ortaya çıktığını, daha sonra okyanusu ve karayı fethettiğini düşünüyor” dedi.
Üstelik kayıtlara geçen en eski alg türü yeşil algler değil. Gibson, Live Science’a gönderdiği bir e-postada, “Kırmızı alglerin bir milyar yıldan daha önce var olduğuna ilişkin güçlü fosil kanıtları bulunuyor ve kırmızı alglerle yeşil alglerin ortak bir atadan ayrıldığını biliyoruz” dedi. “Dolayısıyla bu keşif, yaşamın evrimi hakkındaki düşüncelerimi temelden değiştirmese de bu yeşil alg fosilinin keşfi önemli bir boşluğu doldurmaya yardımcı oluyor ve erken dönem karmaşık yaşamın evrimine ilişkin ortaya çıkmakta olan zaman çizelgesini güçlendiriyor.”
İlgilenenler için:
https://kritikbakis.com/dunyamiz-yesil-bir-gezegen-miydi/
https://kritikbakis.com/kucuk-seyler-cok-onemlidir-siyanobakteriler/
https://kritikbakis.com/gezegenimiz-oksijenini-nasil-elde-etti/
*Laura Geggel, Live Science’ın yönetici editörüdür. Ayrıca arkeoloji bölümünü ve Life’s Little Mysteries dizisini de yürütmektedir.
Source: https://www.livescience.com/oldest-green-algae-discovered.html
Tercüme: Ali Karakuş
