Andrew Korybko
Şu an için durum yönetilebilir, ancak bu sorun uzayan bir hale gelirse ve ABD üslerini İspanya’dan “Önemli NATO Dışı Müttefik” Fas’a kaydırırsa, ABD ile AB, İspanya’nın Kuzey Afrika’daki kalan toprakları üzerindeki gelecekteki bir Fas-İspanya savaşında kendilerini karşıt tarafları desteklerken bulabilir.
Sızdırılan bir Pentagon notu, ABD’nin Üçüncü Körfez Savaşı sırasında erişim, üs kurma ve üst uçuş (ABO) haklarını vermeyi reddettiği gerekçesiyle İspanya’nın NATO üyeliğinin askıya alınmasını talep etmesini önerdi. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez bunu reddederken, bir NATO yetkilisi üyelerin askıya alınmasına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığını söyledi. BBC’nin haberinde de belirtildiği üzere NATO müttefikleri İspanya’nın yanında saf tuttu; haberde ayrıca Sanchez’in daha önce ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını eleştirdiği ve Trump’ın savunmaya GSYİH’nın %5’ini ayırma talebini kesin bir şekilde reddettiği hatırlatıldı.
Trump’ın bakış açısından, İspanya, harcama talebini reddeden tek ülke olduğu için zaten sadakatsiz bir müttefikti; ancak Üçüncü Körfez Savaşı sırasında ABD’ye erişim, üs kurma ve üst uçuş (ABO) haklarını vermeyi reddetmesi kırmızı çizgiyi aştı. Bununla birlikte, yukarıda bahsedilen NATO yetkilisinin de belirttiği gibi, üyelerin askıya alınmasına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, Trump yine de notta önerilen adımı uygulamaya karar verirse, esasen bloğu ABD ile İspanya arasında bir seçim yapmaya zorlayacaktır: ya İspanya’ya sırt çevirecek ya da ABD’nin desteğini kaybedecektir.
NATO’nun bakış açısından, (tartışmalı biçimde yanlış şekilde) sözde “Rus tehdidi” olarak algılanan durum karşısında birliği korumak hayati önem taşımaktadır (öyle ki geleneksel olarak Rusya karşıtı olan Estonya bile artık bunun yakın olduğuna inanmamaktadır); bu nedenle Trump’ın böyle bir hamlesi NATO’yu bir ikileme sürükleyecektir. Bununla birlikte, seçim yapmaya zorlanırlarsa, Trump’la iyi ilişkileri sürdürmek onlar için daha önemlidir; aksi takdirde, bir Demokrat’ın Beyaz Saray’a geri döneceği umuduyla Ukrayna Çatışması’nı 2029’a kadar beslemeyi sürdüremezler.
Bu nedenle İspanya’nın NATO tarafından feda edilmesi beklenmektedir; ancak bunun pratikte anlamı, Fas’ın Rabat’ın işgal edilmiş toprak olarak gördüğü İspanya’nın Kuzey Afrika’daki çeşitli toprakları üzerinde zorla kontrolü ele geçirmeye çalışması durumunda ABD’nin herhangi bir 5. Madde desteği sunmayacağıdır. Bununla birlikte, önde gelen AB ülkeleri yine de Fas’ı karma ekonomik-askeri yöntemlerle caydırmaya çalışabilir ve bu topraklar üzerinde bir savaş senaryosunda İspanya’yı desteklemek üzere müdahale edebilir.
İlginç bir şekilde, ABD, İspanya’daki hava ve deniz üslerini buraya taşıması halinde, yeni 10 yıllık Amerikan-Fas savunma yol haritası ışığında mümkün olduğu üzere bu durumda “Önemli NATO Dışı Müttefik” Fas’ı destekleyebilir. Bu durumda, ABD ve AB, her ikisi de NATO üyesi olmalarına rağmen gelecekteki bir İspanya-Fas Savaşı’nda karşıt taraflarda yer alabilir; bu da blok içi gerilimleri uzlaşmaz bir bölünmeye kadar daha da kötüleştirebilir. Böyle bir durumda ABD, Grönland’ı ele geçirmeye çalışabilir.
İspanya’nın bakış açısından, Kuzey Afrika’daki topraklarını korumak bir prestij meselesidir; ancak İspanya’nın artan yabancı doğumlu nüfusunun nihayetinde bir politika değişikliğine yol açabileceği ihtimali göz ardı edilemez. Halihazırda İspanya’da bulunan 10 milyon kişi, tüm sakinlerin beşte birini oluşturmaktadır. Sadece geçen yıl yaklaşık 700.000 kişi eklenmiştir; bu, 2025’te AB’deki artışın üçte birine karşılık gelmektedir ve Sanchez kısa süre önce yaklaşık 500.000 yasa dışı göçmeni yasallaştırmaya karar vermiştir. Dolayısıyla, Fas’ın bu toprakları bunun yerine barışçıl bir şekilde elde etmesi de olasılık dahilindedir.
İspanya-ABD anlaşmazlığını değerlendirdiğimizde: 1) İspanya, ABD’ye karşı geldiği için cezalandırılmaktadır; 2) NATO’nun, seçim yapmak zorunda kalırsa İspanya yerine ABD’yi desteklemesi beklenmektedir; ve 3) ABD, üslerini İspanya’dan Fas’a taşıyabilir ve Kuzey Afrika’daki söz konusu topraklar üzerinde bir savaş çıkması halinde Madrid’e karşı Rabat’ı destekleyebilir. NATO’nun birliği açısından bu anlaşmazlık kesinlikle bu birliğe bir zorluk teşkil etmektedir, ancak şu an için hâlâ yönetilebilir durumdadır. Ancak bu sorun uzayan bir hale gelirse, NATO’nun dağılmasına yol açma potansiyeline sahip olabilir.
Kaynak: https://korybko.substack.com/p/the-spanish-us-spat-could-lead-to
