Michigan’da seçim gecesi kürsüye çıkan Abdul El-Sayed, ABD tarihinin ilk Müslüman senatörü olarak konuşurken birkaç ay önce kendisine karşı rekor düzeyde para harcayan bir lobiye de seslendi. Aynı gece, Gazze’de bombardıman altında ameliyat yapmış bir cerrah olan Adem Hamavi New Jersey’den Kongre’ye girdi. Aber Kavas, New York eyaletinde seçilen ilk Filistinli olarak tarihe geçti. Binlerce kilometre ötede, Gazze’de, İsrail soykırımına maruz kalanlar Gazzelilerin birçoğu bu sonuçları sokaklarda tatlı dağıtarak kutladı.

Birkaç yıl öncesine kadar Washington’da İsrail’i eleştirmek siyasi bir intihar olarak görülüyordu. 3 Kasım 2026 ara seçimlerinde ise Siyonizm’i eleştirmek, kaybetmenin aksine bir kazanma stratejisine dönüşmüştür. Demokrat Parti hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu ele geçirmiştir. Şüphesiz bu sonucun arkasında ABD’deki artan hayat pahalılığı ve İran savaşı bulunuyor. Fakat ekonomi ve İran ile savaş ABD’deki dönüşümü açıklamada yetersiz kalabilir. Nitekim sandıklarda Gazze’nin gölgesi de açıkça hissediliyor. Dolayısıyla Trump yönetiminin pervasız İsrail desteğinin cumhuriyetçilerin ara seçimlerde ciddi kayıplar yaşamasına neden olduğu ifade edilebilir. Peki onlarca yıldır sarsılmaz görülen demokratlar ile cumhuriyetçilerin konsensüsü olan Siyonizm desteği gerçekten çatırdamakta mıdır, yoksa değişen yalnızca söylem midir?

Görünür Hale Gelen Lobi ve AIPAC’ın Aşınan Gücü

AIPAC uzun yıllar boyunca doğrudan seçim kampanyalarına girmeden, perde arkasından etki kuran bir lobi olarak çalışmıştır. Örgüt, 2021’den sonra kurduğu siyasi eylem komiteleri aracılığıyla adaylara açıkça para aktarmaya başlamıştır. Bu tercih, lobinin harcamalarını takip edilebilir hale getirmiştir. Böylece AIPAC, Amerikan kamuoyunun zaten tepki duyduğu “siyasette büyük para” meselesinin en görünür sembollerinden biri haline gelmiştir. 2024’te Cori Bush ve Jamaal Bowman’ı koltuklarından eden bu stratejinin 2026’da tersine işlediği söylenebilir.

Michigan Senato yarışı bu dönüşümün en açık örneğidir. AIPAC ve bağlantılı gruplar, Demokrat ön seçimde El-Sayed’e karşı yarışan Haley Stevens için yaklaşık 30 milyon dolar harcamıştır. Bu rakam örgütün tek bir yarışa yaptığı en büyük yatırım olarak kayda geçmiştir. Ön seçimden sonra Cumhuriyetçi aday Mike Rogers’a da yaklaşık 9 milyon dolarlık destek verilmiştir. Stevens ise seçimden günler önce kendi partisinin adayına karşı Rogers’ı desteklemiş ve Michigan Demokrat Parti’den ihraç edilmiştir. Kampanya kapsamında El-Sayed Müslüman Kardeşler ve terörizmle ilintilendirilmeye çalışılmış, fakat bu güvenlikleştirme girişimleri başarısız olmuştur. Dahası, Trump mitinglerde El-Sayed’in adıyla alay etmiştir. Bütün bunlara rağmen El-Sayed’in kazanması, İslamofobik söylemin ve lobi parasının seçmen üzerindeki etkisinin sınırlandığı şeklinde yorumlanabilir.

Dikkat çekici bir başka ayrıntı da Rogers kampanyasının ön seçimden sonra AIPAC’tan ilk etapta uzak durmasını istemesidir. Sağcı bir adayın bile bu desteği başlangıçta bir yük olarak görmesi, AIPAC adının ne ölçüde itici hale geldiğini gösterebilir. Michigan’da yapılan bir ankete göre erken oy kullanan Yahudi seçmenlerin yaklaşık yüzde 60’ı El-Sayed’i tercih etmiştir. Bu veri, İsrail hükümetini eleştirmenin Yahudi seçmen nezdinde de otomatik bir dışlanma sebebi olmadığını gösterebilir. Seçim sonrasında AIPAC’ın adaylara doğrudan finansman ve destek açıklamalarına son verdiğini duyurması, bu tablonun lobi tarafından fark edildiği şeklinde yorumlanabilir.

Bu değişimin arka planında kamuoyunda yaşanan uzun soluklu bir kayma bulunmaktadır. Chicago Council’ın son anketinde Amerikalıların İsrail’e yönelik olumlu görüşü 100 üzerinden 44’e gerilemiştir. Bu oran 1978’den beri ölçülen en düşük seviyedir. Amerikalıların yüzde 56’sı İsrail’e askeri yardımın ilk kez azaltılması ya da tamamen kesilmesi gerektiğini düşünmektedir. Pew’in Temmuz anketine göre ise yetişkinlerin yüzde 63’ü İsrail hükümetine olumsuz bakmaktadır. Yine de lobinin tamamen etkisiz kaldığını söylemek için henüz erken.

Adayların Söylemleri

Yeni seçilen isimlerin İsrail sorununa dair söylemleri tek tip değildir. Bu söylemleri bir yelpaze içinde değerlendirmek daha açıklayıcı olabilir. Yelpazenin bir ucunda El-Sayed ve Maine’de uzun yıllardır görevde olan Susan Collins’i yenen Troy Jackson yer almaktadır. El-Sayed kampanyası boyunca Gazze’de yaşananları açıkça soykırım olarak nitelendirmiş ve İsrail’e askeri yardımın sona ermesini savunmuştur. Jackson ise Senato’da vergi mükelleflerinin parasıyla İsrail’e verilecek hiçbir askeri yardıma onay vermeyeceğini ilan etmiştir.

Yelpazenin daha temkinli ucunda Texas’ta Ken Paxton’ı yenen James Talarico bulunmaktadır. Talarico İsrail’e yapılan yardımın şartlara bağlanmasını ve saldırı silahı satışının durdurulmasını savunmuştur. Öte yandan, Demir Kubbe gibi savunma sistemlerine verilen desteğin sürmesini istemiştir. Gazze’deki durumu soykırım olarak adlandırmaktan kaçınmış ve bunun uluslararası mahkemelerin vereceği hukuki bir karar olduğunu belirtmiştir. Eleştirilerini İsrail’in kurumsal işgalinden ziyade Netanyahu hükümetine yöneltmiştir. Bu farklılık, İsrail sorununun artık Demokrat adaylar için görmezden gelinemez bir konu haline geldiğini, ancak her adayın bunu kendi seçmen tabanına göre şekillendirdiğini gösterebilir.

Temsilciler Meclisi’ndeki yeni isimler bu dili daha da somutlaştırmıştır. Adem Hamavi, 2024’te İsrail Refah Kapısı’nı kapattığında 19 Amerikalı sağlıkçıyla birlikte Gazze’de mahsur kalmış ve Han Yunus’taki Avrupa Hastanesi’nde ameliyatlar yapmıştır. Hamavi kampanyasını “bomba değil sağlık” fikri etrafında kurmuştur. New York’tan seçilen Darializa Avila Chevalier “bomba değil bebek” sloganını kullanmıştır. Michigan’dan Donavan McKinney AIPAC bağışlarını reddetmiştir. Brad Lander ise Batı Şeria’da zeytin hasadına katıldığı sırada İsrail güçleri tarafından gözaltına alınmıştır.

Bu söylemlerin ortak noktası, dış politika ile iç ekonomi arasında kurulan bağdır. Gazze savaşının başından bu yana İsrail’e 21 milyar doları aşan askeri yardım yapılmıştır. Aynı dönemde ortalama bir Amerikalı kira ödemekte ve temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanmıştır. Adaylar bu çelişkiyi seçmene basit bir soruyla anlatmışlardır. Neden yurt dışındaki hastaneleri bombalamak için milyarlar harcanırken ülke içindeki okullar ve hastaneler kaynaklardan yoksun bırakılıyor? Böylece Gazze, soyut bir ahlaki mesele olmaktan çıkıp hayat pahalılığı tartışmasının bir parçası haline gelmiştir.

Meselenin yalnızca Demokrat tabanla sınırlı olmadığı da görülmektedir. Başkan Yardımcısı JD Vance, seçimin ertesi sabahı kendi seçmenlerinin Demokratlara oy vermesinin dört nedenini sıralamıştır. Bunlar; İran savaşının sona ermesi, hayat pahalılığı, Önce Amerika ilkesi ve ABD’nin İsrail ile ilişkisinin değişmesidir. Trump da bu değerlendirmeyi “iyi” olarak nitelendirmiştir. Trump’ın seçim günü İsrail’e yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık askeri yardımın yıl sonunda kesileceğini açıklaması, meselenin bir seçim yüküne dönüştüğünün fark edildiği şeklinde yorumlanabilir. Seçim gecesi yapılan ankette seçmenlerin yüzde 62’si ABD-İsrail ortak İran savaşına karşı çıkmıştır. Yine de seçmenin önceliklerinde ekonominin ilk, İran savaşının ikinci, Gazze’nin ise üçüncü sırada yer aldığını ve Gazze’nin sandıktaki doğrudan etkisini ölçmenin kolay olmadığını belirtmek gerekir.

Sandıktan Politikaya Geçiş Mümkün mü?

Seçim sonuçlarının ABD’nin İsrail politikasında hızlı bir kırılma yaratacağını düşünmek gerçekçi olmayabilir. İlk engel Demokrat Parti’nin kendi kurumsal yapısıdır. Senato’daki Demokrat lider Chuck Schumer ve Temsilciler Meclisi’ndeki Demokrat lider Hakeem Jeffries İsrail’in güçlü destekçileri olmayı sürdürmektedirler. Temmuz ayında 103 Demokrat milletvekili İsrail’e askeri yardımı sona erdirecek bir değişiklik önergesini desteklemiştir. Jeffries ise bu önergeye karşı oy kullanmıştır. Yeni gelen isimler parti içinde güçlenen bir eğilimi temsil etse de hâlâ azınlık konumundadır.

İkinci engel yasama takvimidir. 2027 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası’nın 219. Maddesi, ABD ve İsrail savunma sanayileri arasında ortak silah geliştirme, üretim ve teknoloji paylaşımını öngörüyor. Ro Khanna ve Cumhuriyetçi Thomas Massie bu maddeyi çıkarmak için önerge vermiş, ancak önerge oylamaya bile sunulmamıştır. Görevi sona eren Cumhuriyetçi çoğunluklu Kongre, yeni üyeler Ocak’ta göreve başlamadan önce bu yasayı tamamlayabilir. Bu durumda doğrudan mali yardımın kesilmesi, iki ordu arasında kurumsallaşan entegrasyon karşısında sembolik kalabilir. Trump’ın açıkladığı yardım kesintisi, silah satışlarını durdurmaz.  Dolayısıyla ABD’nin işgalci İsrail ile sürdürdüğü mevcut askeri yardım anlaşması Eylül 2028’e kadar yürürlükte kalıyor. İsrail açısından asıl önemli olanın paradan çok Amerikan silahlarına serbestçe erişim olduğu düşünüldüğünde, değişimin sınırları daha net görülebilir.

Üçüncü engel Demokrat Parti’nin kendi geçmişidir. İsrail tarihindeki en büyük askeri yardım paketi olan 38 milyar dolarlık anlaşma Obama döneminde imzalanmıştır. Bu paket bugün Gazze’de kullanılan askeri kapasitenin önemli dayanaklarından biri olmuştur. Biden ise Refah için çizdiği “kırmızı çizgi” aşıldığında silah sevkiyatını fiilen sürdürmüştür. Buna rağmen El-Sayed’in kampanyasının son haftalarında Obama ve Kamala Harris ile birlikte sahneye çıkması, yeni kuşağın parti mirasıyla hesaplaşma konusunda ne kadar ileri gidebileceği sorusunu gündeme getirmiştir. Harvard Gençlik Anketi’ne göre genç Demokratların yaklaşık üçte ikisi İsrail’e askeri yardımın sona ermesini istiyor. Parti yönetimi bu talebi karşılamazsa, Gazze üzerinden harekete geçen seçmenin Demokratlardan da uzaklaşması ihtimal dışı değildir. El-Sayed’in seçimden hemen sonra Trump’ın yardım kesintisi çağrısını desteklemesi ve başkanla çalışmaya hazır olduğunu söylemesi, meseleyi parti sınırlarının ötesine taşıma çabası olarak yorumlanabilir.

Gazze’deki Filistinliler açısından da beklentiler temkinli görünüyor. Nitekim Siyonist işgalin ABD Senatosu veya Kongre’deki değişimlerle sona ermeyeceğini farkındalar. Ayrıca ABD dış politikasının büyük ölçüde başkanın yetkisinde olması, Kongre’deki değişimin sahaya hemen yansımasını zorlaştırmaktadır. Üstelik Demokratların Gazze konusundaki hedefleri Trump’ın planından çok farklı değildir. Her iki taraf da Gazze’nin silahsızlandırılmasını ve Hamas yönetiminin sona ermesini istemektedir. Fark daha çok bu hedeflere hangi yöntemle ulaşılacağı konusunda ortaya çıkmaktadır. Yine de Demokratlar işgalci İsrail’e silah transferlerini sorgulayan oturumlar düzenleyebilir, İsrail’in saldırganlıklarındaki ABD’nin rolünü araştırabilir ve Batı Şeria’daki yerleşimci terörünü Kongre gündemine taşıyabilir. Bu tür adımlar, bir sevkiyatı durduramasa bile, ABD desteğinin koşulsuz olduğu varsayımını İsrail kamuoyu nezdinde sarsabilir.

Sonuç olarak, 2026 ara seçimleri İsrail sorununun ABD siyasetinde ahlaki bir tartışma konusu olmaktan çıkıp ölçülebilir bir seçim değişkenine dönüştüğü an olarak kayda geçebilir. İsrail yanlısı çevrelerin bu tabloyu 2028 başkanlık seçimi öncesinde bir radikalleşme olarak okuması da dönüşümün ciddiye alındığını göstermektedir. Ancak sandıkta ortaya çıkan bu iradenin kalıcı bir politika değişikliğine dönüşmesi kendiliğinden gerçekleşmesi düşük bir ihtimaldir. Bu dönüşüm, protesto ve medya seferberliğinin ötesine geçen örgütlü ve kurumsal bir baskıyı gerektirmektedir. Seçmenin Gazze soykırımı gölgesinde sandıkta kim iktidarda olursa olsun, Amerikan vergileriyle finanse edilen şiddetin artık sorgusuzca kabul edilmeyeceği mesajını verdiği ise somut bir gerçekliktir.