Abdul Rahman
ABD’nin bu haftanın başlarında uzaya resmen silah konuşlandırdığını kabul etmesinin ardından Rusya ve Çin endişelerini dile getirerek bu durumu uluslararası barışa yönelik bir tehdit olarak nitelendirdi ve bu türden tüm faaliyetlerin derhâl durdurulmasını talep etti.
Çin Dışişleri Bakanlığı’nın resmî sözcüsü Guo Jiakun, 15 Eylül Salı günü düzenlenen olağan basın toplantısında, “Çin, uzayda herhangi bir silahlanma yarışına veya uzayın silahlandırılması ve bir savaş alanına dönüştürülmesine yönelik her türlü girişime karşı çıkıyor” dedi.
Guo, ayrıca “Çin, uzayın barışçıl amaçlarla kullanılmasından ve güvenli tutulmasından yanadır” diyerek ABD’yi “uzaydaki askerî yığınağını genişletmeyi bırakmaya ve somut eylemlerle küresel stratejik istikrarı korumaya” çağırdı.
Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Maria Zakharova ise ABD’nin uzaya silah konuşlandırmasının uluslararası güvenliğe yönelik bir tehdit olduğunu ve uzaydaki istikrar konusunda soru işaretleri yarattığını söyledi.
Zakharova, “Rusya, Washington’ın yıkıcı politikasının uluslararası güvenlik açısından yol açabileceği ağır sonuçlara ilişkin olarak uzun yıllardır dünya toplumunun dikkatini istikrarlı biçimde çekiyor” dedi.
Ülkesinin “uzayda bir silahlanma yarışını önlemeye yönelik acil ve somut tedbirler” arayışında olduğunu belirtti ve Rusya’nın “uzaya silah konuşlandırılmasını yasaklayan, çok taraflı ve hukuken bağlayıcı bir belge” oluşturulmasına yönelik ısrarını yineledi.
Uzun süredir spekülasyon konusu olmasına rağmen, birkaç ABD askerî yetkilisi bu haftanın başlarında ordunun uzaya konuşlandırılmış silahları işlettiğini kabul etti.
Bu açıklama, ABD’nin Hava Kuvvetleri’nden sorumlu Savunma Bakan Yardımcısı Troy Meink tarafından Pazartesi günü bir konferans sırasında yapıldı. Meink, ABD’nin “müşterek kuvveti düşman hasım eylemlerine karşı savunabilecek yörünge içi uzay kontrol silahlarına sahip olduğunu” belirtti.
Meink’in açıklaması, ABD Uzay Kuvvetleri Komutanı Douglas Schiess tarafından doğrulandı. Schiess, ertesi gün, Salı günü, önümüzdeki yıllarda ABD’nin kendi askerî birliğinin üyeleri tarafından hâlihazırda kullanılan yörüngesel silahların sayısını artırmayı planladığını dahi söyledi.
Acil hukuki yasaklara ihtiyaç
Uzaya silah konuşlandırılmasının oluşturduğu tehdidin altını çizen Rusya ve Çin de dâhil olmak üzere birçok ülke, uzayda herhangi bir silahlanma yarışını önlemek amacıyla onlarca yıldır uluslararası bir anlaşma yapılması çağrısında bulunuyor.
Mevcut hukuki araç olan BM Dış Uzay Antlaşması (1967), “dış uzayın egemenlik iddiaları yoluyla, kullanım veya işgal yoluyla ya da başka herhangi bir yolla ulusal mülkiyete tabi olmadığını” açıkça ortaya koyuyor.
Antlaşma ayrıca “nükleer silahların veya diğer kitle imha silahlarının yörüngeye veya gök cisimlerine yerleştirilmesini ya da bunların başka herhangi bir şekilde dış uzaya konuşlandırılmasını” yasaklıyor ancak uzayın yalnızca barışçıl amaçlarla kullanılması gerektiğini ilan etmesine rağmen konvansiyonel silahların konuşlandırılması hakkında hiçbir şey söylemiyor.
ABD’li askerî yetkililerin hiçbiri ABD tarafından uzaya konuşlandırılan silahların niteliği hakkında bir şey söylemedi.
Uzayı kayda değer bir şekilde keşfetme konusunda teknolojik kapasiteye sahip yalnızca bir avuç ülke bulunsa da, birçok ülke onlarca yıldır uyduları askeri amaçlarla ve savaş maksadıyla kullanmaktadır.
ABD’nin özel bir uzay kuvveti bulunuyor ve bu kuvvet yakın zamanda uzaydaki olası askerî çatışmalarla ilgili tatbikatlar gerçekleştirdi.
Silahların konuşlandırılması ve inhisara ilişkin iddialar, uzayda hâlihazırda güç sahibi olan ABD, Rusya ve Çin arasındaki bir silahlanma yarışı ihtimalini artırmanın yanı sıra dünyanın geri kalanını da daha güvensiz hâle getirebilir.
Zakharova, Rusya’nın yaklaşan BM Genel Kurulu yıllık oturumu sırasında uzaya her türlü silah konuşlandırılmasını hukuken yasaklayan uluslararası bir araç oluşturulması yönünde bir öneri sunmayı planladığını söyledi.
Diğer ülkelerin de Rusya’nın girişimine katılmasını ve anlaşma metnine ortak yazar olarak dâhil olmasını istedi.
*Abdul Rahman, Peoples Dispatch yazardır. Jawaharlal Nehru Üniversitesi’nden Batı Asya siyaseti alanında doktora derecesine sahiptir ve Delhi Üniversitesi ile Tata Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler dersleri vermektedir.
Kaynak: https://www.savageminds.co/p/us-deploys-weapons-in-space
Tercüme: Ali Karakuş
