Ana Vracar
İrlanda Başbakanı Micheal Martin, kısa süre önce, ülkenin anayasal geleceğine ilişkin farklı senaryolara, birleşik bir İrlanda olasılığı da dâhil olmak üzere, hazırlık yapmak amacıyla bir hükümet organı kurulacağını duyurdu. Bu plana ilişkin ilk bilgilendirmelerin yılsonundan önce yapılması bekleniyor.
Martin, Ekim ayı sonlarında The Irish Times gazetesine verdiği bir röportajda, söz konusu kurulun, üniter bir İrlanda devleti senaryosunun ana hatlarını belirlemenin yanı sıra, mevcut durumun olası devamına ve “Kuzey İrlanda’nın kendi ayrı meclisini, hükümetini, kamu hizmetlerini, devlet dairelerini ve polisini koruyarak yetki devrine dayalı bir birim olarak varlığını sürdürdüğü, gelecekte birleşmiş bir İrlanda” modeline hazırlık yapmakla da görevlendirileceğini ifade etti.
Sinn Fein parti lideri Mary Lou McDonald, buna karşılık olarak, “Sinn Fein, birleşik bir İrlanda’nın bütün halkımız için en iyi gelecek olduğuna inanıyor” açıklamasında bulundu. “Bölünmeye son vermek ve ülkemizi bir araya getirmek, daha güçlü bir ekonomi inşa etmek, daha iyi kamu hizmetleri sunmak ve bütün ada genelinde daha adil, uzlaşmış bir toplum oluşturmak için en büyük fırsatı sunuyor.”
Sinn Fein: birleşme İrlanda’yı ekonomik ve siyasi açıdan güçlendirecek.
Başbakan Martin’in açıklaması, parlamenterlerin Sinn Fein tarafından sunulan ve hükümetin, birleşmiş bir İrlanda’da kamu hizmetlerinin ve yaşamın diğer alanlarının nasıl düzenleneceğine dair bir plan geliştirmesi için son tarihler öngören bir yasa tasarısını oylamasından dört ay sonra geldi.
Sinn Fein yıllardır yeniden birleşmenin adayı siyasi ve ekonomik açıdan güçlendirmek için bir fırsat yaratacağını, istihdamın planlanmasına ve birleşik bir sağlık sisteminin oluşturulmasına imkân sağlayacağını savunuyor.
Bu yılın başlarında Sinn Fein başkanı McDonald yaptığı bir açıklamada, “Birlik aracılığıyla her çocuk ve genç için en iyi eğitim ve çocuk bakım sistemlerini kurabiliriz” dedi. “Kamu hizmetlerini güçlendirebilir, yoksullukla mücadele edebilir ve engelli insanların ve onlara bakım sağlayanların eşit vatandaşlar olarak yaşamlarını sürdürebilmeleri için desteklendiği adil bir toplum inşa edebiliriz.”
Anayasal Değişim İçin Planlama Yasa Tasarısı adını taşıyan öneri, farklı bakış açılarının temsil edilmesini güvence altına almak amacıyla bir yurttaşlar meclisi kurulmasını da öngörüyordu.
Temmuz ayında Başbakan Martin’in Fianna Fail partisi (resmi adıyla Fianna Fail – The Republican Party/Cumhuriyetçi Parti, İrlanda’da merkez ile merkez sağ çizgide yer alan, liberal muhafazakâr ve İrlanda cumhuriyetçisi siyasi bir partidir) ve hükümet ortağı Fine Gael (8 Eylül 1933’te kurulan, İrlanda siyasetinin önde gelen merkez sağ, liberal-muhafazakâr ve Hıristiyan demokrat siyasi partisidir), yasa tasarısının zaman sınırlamaları ve katılım modellerine ilişkin kaygılarını gerekçe göstererek Sinn Fein önerisine karşı oy kullandı. O dönemde Sinn Fein başkanı McDonald, Hayırlı Cuma Anlaşması’nın 30. yıl dönümü yaklaşırken, İrlanda tarafından yeniden birleşme sürecinin başlatılması için doğru zamanın geldiğini savunuyordu.
McDonald, “Bu süreçte aceleye getirilmiş, telaşlı ya da önceden harekete geçilmiş hiçbir şey yok” dedi. “Son otuz yıl boyunca büyük zorluklar, anlaşmazlıklar ve siyasi çatışmalar yaşadık; inişlerimiz ve çıkışlarımız oldu; bunda hiçbir şüphe yok.”
“Ancak barış güvendedir. Sağlamdır, dirençlidir ve geniş bir desteğe sahiptir. Artık bir sonraki bölümü yazmanın zamanı geldi. Yeniden birleşme bölümünü.”
Birlik yönündeki ivmeye karşı bir tepki mi?
Bununla birlikte, bu süreci oluşturma sorumluluğunun bir kısmı da İngiliz hükümetine düşmektedir çünkü İngiltere hükümeti, İrlanda’nın kuzeyindeki halkın çoğunluğunun Birleşik Krallık’tan ayrılmayı destekleyeceğinin anlaşılması durumunda bir referandum düzenlemekle yükümlüdür.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, son açıklamalarında bu konuda farklı tutumlar sergiledi. Ağustos ayında bir sınır referandumunu “gündem dışı” olarak nitelendirdi. Bu tepkinin ardından Galler, İskoçya ve İrlanda’dan bağımsızlık yanlısı partiler bir girişim başlattı ve Eylül ayında kendi kaderini tayin etme yolunda ortak çabalar göstereceklerine dair bir mutabakat zaptı imzaladılar.
Bazı eleştirmenler, Garvaghy Road’da (Kuzey İrlanda’nın Portadown kasabasında bulunan ve Protestan/İngiltere yanlısı “Orange Order”/Turuncular Tarikatı ile Katolik/Milliyetçi yerel halk arasında onlarca yıldır büyük çatışmalara ve anlaşmazlıklara sahne olan kritik bir caddedir) yaşanan son olaylar bağlamında da olmak üzere, yeniden birleşmeye ilişkin giderek büyüyen tartışmaları rayından çıkarmaya yönelik girişimlere dikkat çektiler. Eylül ayının sonlarında Portadown topluluğunun üyeleri, Orange Order’ın Drumcree yürüyüşünün (Kuzey İrlanda’nın Portadown kentinde İngiltere yanlısı (Birlikçi) ve Protestan Orange Order (Turuncular) tarikatı tarafından her yıl düzenlenen yürüyüş) büyük ölçüde Katoliklerin yaşadığı bölgeden geçme girişimine karşı protestolar ve direniş örgütlediler.
Sinn Fein’den Declan Kearney, “Garvaghy Road’da yaşananlar, iki yıldan uzun süredir hazırlanan, yapay bir siyasi krizdir” diye yazdı. “Yaşananların arka planında, gelecek yıl yapılacak Meclis ve konsey seçimleri ile Sinn Fein’i kuzeydeki en büyük parti konumundan uzaklaştırma ve Michelle O’Neill’ı Birinci Bakanlık görevinden alma hedefi yatıyor.”
“Körüklenen mezhepsel kutuplaşma ve siyasi istikrarsızlıktan oluşan mevcut mükemmel fırtına, İrlanda’nın birleşmesine yönelik artan ivmeye karşı planlı bir karşı tepkidir” diye ekledi. “Bu durum, ulusal kendi kaderini tayin hakkının kullanılmasını ve bir birlik referandumu düzenlenmesini engellemeye kararlı olan İngiliz devletinin bazı kesimleri tarafından yönlendiriliyor.”
İlgilenenler için:
*Ana Vracar, Peoples Dispatch ve People’s Health Movement tarafından yayımlanan iki haftalık bülten People’s Health Dispatch’te sağlık muhabiridir. Avrupa People’s Health Movement’ın bölgesel koordinatörü ve People’s Health Movement yürütme konseyinin eş başkanıdır.
Kaynak: https://www.savageminds.co/p/irish-unity
Tercüme: Ali Karakuş
