Ara seçim, Trump’ın ve onu güçlendiren Silikon Vadisi milyarder destekçilerinin reddedilmesi oldu. Bu, kutlamamız gereken büyük bir fırsat yarattı — ancak önümüzdeki zorluklar konusunda aklı başında olmalıyız. Trumpçılığa ve Silikon Vadisi teknofaşizmine karşı zafer hiç de garanti değil. Trump’ın beyaz milliyetçi Stephen Miller’ı kurmay başkanlığına ataması, yanıp sönen bir uyarı levhası.
Trump ve Miller’ın, Adalet Bakanlığı’nı, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi’ni, yani ICE’ı ve federal hükümetin diğer araçlarını Trump’ın muhaliflerini hedef almak için kullanacak muazzam bir gücü var. Silikon Vadisi milyarderleri de olağanüstü servetlerini ve güçlerini, yapay zekâ genişlemelerini beslemek için can attıkları devasa veri merkezlerinin inşasını durdurma girişimlerini ezmek için kullanacak. Yapay zekâ yatırımlarının sızdıran ve patlamaya hazır bir borsa balonu yarattığına dair korkular giderek artıyor. 5 Kasım’da yapay zekâ ve teknoloji hisselerinde yaşanan 2,5 trilyon dolarlık satış dalgası, yapay zekâ spekülasyonunun bütün ekonomiyi nasıl çökertebileceğinin dehşet verici bir örneği. Dolayısıyla seçim sonuçlarının bize getirdiği umudu içimize çekerken, kararlılığımızı da ikiye katlamalı ve önümüzdeki mücadelelere hazırlanmalıyız.
Son iki yıldır pek çoğumuz, her yönden gelen amansız saldırılar karşısında bunalmış, boğulmuş ve nefessiz kalmış hissettik; ICE’ın komşularımızı kaçırmasından, ABD’nin başka ülkeleri bombalayıp onlarla savaşmasına, Donald Trump’ın, Elon Musk’ın ve onlar gibilerin saçma komplo teorilerine ve ırkçı sayıklamalarına kadar. Şimdi görebildiğimiz üzere, söz ve eylemlerinin giderek daha acımasız hâle gelmesi aynı zamanda zayıflıklarının ve artan çaresizliklerinin de işaretiydi.
Ama zayıflık ve çaresizlik, teslimiyetle karıştırılmamalı. Tarihimizin bize hatırlattığı gibi, yerleşik iktidar ve servet güçleri son derece dirençlidir. Reformu saptırmak ya da sulandırmak, rakiplerini bölmek ve kazanımlarımızı geri alacak karşı hamleler hazırlamak için ellerindeki her aracı kullanacaklar. İç Savaş sonrası yıllardaki Yeniden Yapılanma, ırk eşitliğini ilerletme çabalarını bozmayı başaran gerici “Kurtarıcılar”ı doğurdu. New Deal’in ileriye atılımı Kızıl Korku ile köreltildi. 1960’ların medeni haklar kazanımlarına Güney Stratejisi ve Reagan Devrimi ile meydan okundu.
Bu yüzden, karşısında mücadele ettiğimiz güçlerin havlu atmayacağı gerçeğine kendimizi hazırlamalıyız. Trump başkanlığının yasa tanımaz yöntemlerinin birdenbire sona ereceğini ya da milyarder destekçilerinin korumalı sitelerinin ve özel jetlerinin rahatına çekilip geleceğimize el koyma çabalarını bırakacağını varsaymamalıyız. Bundan çok uzak. Hâlâ ellerinde tuttukları hatırı sayılır gücün her zerresini gerçek değişimi engellemek için kullanacaklarını beklemeliyiz.
Silikon Vadisi’nin yapay zekâ milyarderleri, yalnızca milyarder ve trilyoner olmakla yetinmediklerini açıkça ortaya koydu. Hedefleri çok daha kapsamlı ve korkutucu. Demokrasiyi büsbütün ortadan kaldırıp yerine bir CEO otokrasisi koymak istiyorlar. Serveti 37 milyar dolar olan Palantir kurucu ortağı Peter Thiel herkesin önünde “Artık özgürlük ile demokrasinin bağdaşabileceğine inanmıyorum” diyor.
Yapay zekânın finansmanını kesmek
Seçim, halkın ruh hâlinin bizden yana olduğunu gösterdi. Silikon Vadisi milyarderlerini engellemek ve güç inşa edip kullanmak için eşsiz bir fırsat penceremiz var. Hiçbirimizin bunun nasıl yapılacağına dair bir yol haritası yok, ama izleyebileceğimiz umut vadeden bazı yollar var. Temel görevlerden biri, teknofaşist milyarderleri finanse etmeyi, onlara kaynak sağlamayı ve onlardan satın almayı nasıl bırakacağımızı bulmak. Kendi yıkımımızı finanse etmeyi bırakmalıyız.
Tam da bunu yapmaya çalışan bir dizi heyecan verici kampanya şimdiden sürüyor ve her biri, insanlara bireysel ve örgütsel olarak katılma fırsatları sunuyor. Bu kampanyalar, başarılı olurlarsa, yüz binlerce yeni aktivisti demokrasi mücadelesinde ve Silikon Vadisi’nin yapay zekâ efendilerine karşı doğrudan örgütlemek ve harekete geçirmek için bir araç sunuyor.
Kamu çalışanlarının emeklilik fonlarındaki 6 trilyon dolarlık varlık ile üniversite bağış fonlarındaki 900 milyar dolar, şu anda Musk’ın ve diğer oligarkların başlıca sermaye kaynaklarından biri. Yapay zekâ oligarklarına ve veri merkezi inşaatının itici güçlerine akan devasa sermaye akışını kesmeliyiz ya da en azından sınırlamalıyız. Sendika emeklilik fonlarının ve kamu çalışanı emeklilik fonlarının amacı sendikaları ve kamu sektörü işlerini ve hizmetlerini yok etmek olan şirketlere yatırım yapması, bir tür yardımlı intihardır.
Sendikaların ve sendika üyelerinin, emekliliklerini hem riskli hem de kendine zarar veren yapay zekâ yatırımlarından korumada merkezî bir rolü var. Bu paranın, uygun fiyatlı konut ve yeşil yenileme programları gibi iyi sendikalı işler yaratan, iklim değişikliği ve konut krizi gibi acil sorunlara değinen ve yerel ekonomik kalkınmayı destekleyen alanlara yatırılmasını talep etmeliler. Üyeler, kamu emeklilik fonu kurulu toplantılarında kitlesel olarak söz almaya başlayabilir. Yerel sendikalar, Chicago Öğretmenler Sendikası’nın Ekim 2025’te “Resolution For A Pension Fund that Provides A Dignified Retirement While Promoting a More Just Society” ile yaptığı gibi kararlar alabilir.
Öğrenciler ve yükseköğretim çalışanları, pek çok üniversitenin bağış fonlarının yapay zekâya yaptığı ağır yatırıma karşı çıkma fırsatına sahip. Michigan Üniversitesi, OpenAI’ın ilk yatırımcılarından biriydi. Kuzey Karolina Üniversitesi, SpaceX’in Şubat ayında xAI ile birleşmesinin ardından SpaceX SuperIntelligence’ta önemli paylara sahip. UNC fonu SpaceX’e ilk yatırımını, Palantir’in kurucu ortağı Peter Thiel’in, yapay zekâ girişimlerini yoğun biçimde finanse eden Silikon Vadisi “Founders Fund” aracılığıyla yaptı. Duke Üniversitesi’nin de Founders Fund’a bağlı 70 milyon dolarlık varlığı var.
Bu yatırımlara karşı çıkma çalışması, Action Center on Race and the Economy’nin Stop Funding Billionaires kampanyasıyla şimdiden başladı; kampanya, sendika ve toplum grubu üyelerini yapay zekâya ve kötü şirketlere yönelik süren yatırımlara karşı örgütlüyor. Stop Funding Billionaires, Americans For Financial Reform, Amerikan Üniversite Profesörleri Derneği, California Common Good, People’s Lobby ve diğerleriyle birlikte, Anthropic’in yaklaşan, bir trilyon dolarlık ilk halka arzını durdurmak için çalışıyor.
#BlockTheIPO kampanyası; bankaları, kurumsal yatırımcıları ve kamu fonlarının yöneticilerini Anthropic halka arzını boykot etmeye, yapay zekâya ve veri merkezlerine yapılan tüm yatırımları durdurmaya ve yapay zekânın mali ve güvenlik riskleri ele alınana kadar yapay zekâ şirketlerini vergi mükelleflerine ve emekliliğe ait kamu fonlarıyla kurtarmayacaklarına dair söz vermeye çağırıyor. Kampanya, yapay zekâ yatırımının tehlikelerini ortaya koyan araştırmaları doğrudan eylem ve protestolarla birleştirdi; bunların hedefinde hem Anthropic’in ofisleri hem de bankası, halka arzı üstlenen banka konsorsiyumunun bir parçası olan JPMorgan Chase CEO’su Jamie Dimon var.
Emeğin bu konuda üstlenebileceği bir başka kritik rol de Ortak Yarar İçin Pazarlık (Bargaining for the Common Good), yani BCG yaklaşımını benimsemektir. BCG, sendikaları ve toplumsal müttefiklerini hem işçilere hem de topluluklara yarar sağlayan ortak talepler etrafında bir araya getirerek güç oluşturur. Şirketlerin hesap verebilirliği söz konusu olduğunda BCG, etkisi hem şirket CEO’larının hem de hükümet yetkililerinin davranışını belirleyen finans güçlerini — Wall Street’i, özel sermayeyi, hedge fonlarını — hedef alan örgütlenme ve pazarlık kampanyaları biçiminde görünebilir. Bu tür kampanyalar, sendikaların ve halk hareketlerinin veri merkezlerinin başıboş yayılmasına karşı ve demokrasinin savunulması doğrultusunda aynı safta buluşmasını kolaylaştırabilecek bir model sunar.
Bu her şeyi kapsayan bir özet değil, ama nelerin geliştiğine ve hangi rolleri oynayabileceğimize dair bir fikir veriyor. Sendika üyelerinden, öğrencilerden ve yükseköğretim çalışanlarından oluşan bir ordu yetiştiriyor ve örgütlüyoruz; talebimiz, emeklilik fonlarının ve üniversite bağış fonlarının yapay zekâ teknoloji şirketlerine bundan sonra yatırım yapmaması.
Demokrasinin savunulması
Veri merkezlerini geri püskürtürken, eylemleri demokrasimizi aşındıran şirketlere meydan okumayı da sürdürmeliyiz. Şehirler ve eyaletler, vergi paralarımızı, Trump yönetiminin sözleşmelerini yolsuz “parayı veren işi alır” tarzı satın alma uygulamalarıyla kazanmış şirketlere sübvanse etmek, onlardan alım yapmak ya da onlara vergi indirimi tanımak için kullanmayı bırakmalı. Belediyeler de Trump’ın otoriter gündemini yürüten şirketleri zenginleştirmeyi bırakmalı. Not with Our Money, ülke genelinde seçilmiş yöneticilerle ve müttefiklerle birlikte, gözetim devletine, ICE’ın sınır dışı işlemlerine ve gözaltı merkezlerine güç veren Palantir gibi şirketlerden alım yapılmasını durdurmak için çalışıyor.
Bu çalışmanın bir başka örneği, gözetim devletinin ve algoritmik yönetişim modelinin yayılmasıyla mücadele eden küresel Purge Palantir kampanyası. Kampanya, kamu ve özel sektör işverenlerini Palantir ürünlerini kullanmayı bırakmaya, politikacıları da Palantir’den siyasi bağış kabul etmeyi reddetmeye çağırıyor. Benzer biçimde Tesla Takedown, Elon Musk’a ve Tesla’ya odaklandı ve Musk’ın hükümeti DOGE eliyle söküp atma dönemiyle başlayan pek çok kötü işini protesto etmek için ülke genelinde bayilerde şiddetsiz protestolar düzenledi.
Kampüsler de üniversitelerin geleceğini tehdit etmek için Trump’la iş birliği yapan özel sermaye şirketlerine yapılan üniversite yatırımlarını ifşa etmek üzere örgütlenmeli. Michigan Üniversitesi ve Washington Üniversitesi, CEO Marc Rowan’ın Trump yönetiminin “Compact for Academic Excellence in Higher Education” belgesinin kilit mimarı ve destekçisi olmasına rağmen özel sermaye şirketi Apollo’ya yatırım yapan pek çok bağış fonu örneğinden ikisi. Bu belge, üniversitelere ideolojik uyum, sansür ve siyasi gözetim dayatma girişimi; anayasaya aykırı bir sadakat yemini de içeriyor.
All Eyes on Yass kampanyası, emeğin ve toplumun desteğini isteyen politikacıların, milyonlarca doları eğitim kuponlarını desteklemeye ve kamusal eğitimi baltalamaya harcayan Jeff Yass gibi milyarderlerden bağış almasını kabul edilemez kılmak için örgütleniyor. Purge Palantir kampanyası gibi, All Eyes on Yass kampanyası da politikacılara hangi tarafta olduklarını seçmeleri gerektiğini söylüyor.
Bizim istediğimiz ve ihtiyaç duyduğumuz geleceğe giden yol, yalnızca bir hafta öncesine göre kesinlikle daha açık. Ama önümüzde uzun ve tehlikeli bir yol ve aşılması gereken ciddi engeller var.
Faşizme karşı bağışıklık tepkimizi geliştirmek
Karşımızdaki zorluğu düşündükçe, zor yoldan öğrenmem gereken bir ders aklıma geliyor. Anlayacağınız, arılara alerjim var. Bir sarı ceket (yellow jacket) tarafından sokuldum ve boğazımın şiştiği, havanın kesildiği, dakikalar içinde şoka girip ölebileceğimden gerçekten korktuğum o dehşet verici hissi biliyorum. Bu, Flock kameraları, ICE, Ulusal Muhafız, polis kontrol noktaları ve gözetim devleti hayatımızın her alanını giderek daha fazla etkilerken işgal altındaki Washington D.C.’de pek çoğumuzun yaşadığı boğucu hissin aynısı.
Arılara ölümcül derecede alerjik olmanın, ya sokulma korkusuyla içeride saklanabileceğin ya da arılar tarafından öldürülme ihtimalini sınırlamak için arılar hakkında çalışıp öğrenebileceğin anlamına geldiğini öğrendim. Arıları, özellikle de beni sokmuş tek arı olan sarı ceketi derinlemesine anlamayı kendime iş edindim. Sarı ceketlerin en çok yuvalarının işgal edildiğini hissettiklerinde tehlikeli olduklarını ve bu tehlikenin, hava soğurken ve mevsim sonunda yakında öleceklerini bildikleri sonbaharda tırmandığını öğrendim. Zamanlarının dolduğunu hissettiklerinde ortada görünür bir neden yokken saldırıp sokuyorlar.
Zayıflayan Trumpçılığı sonbahardaki sarı ceketlere benzetiyorum. Yaklaşan kışla karşı karşıya kalan sarı ceketler gibi, Trumpçılığı mümkün kılan desteği verenler de ülkenin demografisinin değiştiğini, beyazların her zaman çoğunlukta kalmayacağını biliyor. Bölünme ve nefret siyasetlerine karşı bir bağışıklık geliştiriyor olabileceğimizden korkuyorlar. Ayrıca servetlerinin ve güçlerinin, siyasi sistem üzerindeki denetimlerinin kendilerine olanak tanıdığı kurtarma paketlerine, hırsızlığa, dolandırıcılığa ve devasa mali manipülasyonlara ne kadar bağlı olduğunu da biliyorlar. Şimdi iktidarı elde tutamazlarsa, bu ülkedeki ve dünyadaki egemen rollerinin sona erebileceğini biliyorlar.
Eğer onların psikolojisini kavrayacak kadar akıllıysak, stratejiksek, örgütleniyorsak, hazırsak, mevsimimizin geldiğini bilmekten ilham alıp harekete geçiyorsak, bu mevsim değişiminden yalnızca sağ çıkmaktan fazlasını yapabiliriz.
Hayatımın büyük bölümünde, sokulursam kendime enjekte etmek için yanımda bir EpiPen taşıdım. Dikkatli kaçınma ile hayat kurtaran iğnelerin birleşimi, defalarca sokulmama rağmen beni hayatta tuttu. Ama arılara uyum sağlamayı ve onlardan sağ kurtulmayı öğrendikten sonra, hayatta kalmanın yetersiz olduğunu, korkunun yaşamak istediğim yol olmadığını fark ettim. Bu yüzden zamanla beni arı sokmasına karşı bağışık kılacak, yıllara yayılan bir arı zehri enjeksiyonu kürüne başladım. Yakında arı sokması can yakan bir sıkıntı olabilir, ama hayatımı tehdit etmeyecek.
Benzer şekilde, kendimizi faşizme karşı aşılamaya başlayabiliriz. Bu, yalnızca hâlâ iktidarı elinde tutan yasa tanımaz yönetime değil, Trumpçılığı destekleyen ve ondan kâr eden şirketlere de yönelik kitlesel itaat etmemeye ve şiddetsiz sivil itaatsizliğe girişmek için kendimizi hazırlamak demek. İtaat etmediğimiz her seferde — göçmen komşularımızı ICE’a karşı savunmak için ayağa kalktığımızda — korkuya karşı bağışıklığımızı inşa etmeye başlarız. Bir şirket ofisinde ya da havalimanında oturma eylemi yapıp şiddetsiz sivil itaatsizliğe giriştiğimizde, önümüzdeki hafta ve aylarda şüphesiz yapmaya çalışacakları sokmaları savuşturabilecek sistemik yanıtı inşa ederiz. Kendi sarı ceket deneyimimden biliyorum ki, yuvalarını yok etmezsek ilkbaharda yeniden ortaya çıkarlar.
*Stephen Lerner, deneyimli bir emek ve toplum örgütçüsüdür. Justice for Janitors kampanyasının mimarıdır ve Ortak Yarar İçin Pazarlık ağının kurulmasında kilit rol oynamıştır.
Kaynak: https://wagingnonviolence.org/2026/11/stopping-big-tech-ai-after-midterms/
