Johana Bhuiyan
Milyarder siyasi entrikacı ve teknoloji yatırımcısı Peter Thiel , Deccal’den endişe duyuyor. Bu, ABD olabilir. Greta Thunberg de
olabilir .
Geçtiğimiz ay boyunca Thiel, San Francisco’nun şehir merkezindeki sahil şeridinde, Deccal’in kim olabileceği üzerine felsefi
düşüncelerini dile getirdiği ve Armageddon’un yaklaştığı konusunda uyarıda bulunduğu dört konferanslık bir diziye ev sahipliği
yaptı. Kendisini “küçük harfle yazılan ortodoks bir Hristiyan” olarak tanımlayan Thiel, dünyanın sonunun habercisinin zaten
aramızda olabileceğine ve uluslararası kuruluşlar, çevrecilik ve teknolojiye getirilen kısıtlamalar gibi şeylerin onun yükselişini
Thiel, Silikon Vadisi’nin geri kalanının Donald Trump’ın ikinci başkanlık dönemiyle sağa kaymasından çok önce muhafazakar
siyasetin ön saflarında yer alıyordu. Trump ile neredeyse on yıldır yakın ilişkileri var, JD Vance’i başkan yardımcılığına
taşımasıyla tanınıyor ve Cumhuriyetçilerin 2026 ara seçim kampanyalarını finanse ediyor. PayPal’ın kurucu ortağı olarak erken
dönemde servet kazanan Thiel, ilk dış yatırımcısı olarak Facebook’a, ayrıca yatırım şirketi Founders Fund aracılığıyla SpaceX,
OpenAI ve daha birçok şirkete kişisel olarak katkıda bulundu. Kurucu ortağı olduğu Palantir, Pentagon , ABD Göçmenlik ve
Gümrük Muhafaza (ICE) ve İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti için yazılım geliştirmek üzere milyarlarca dolarlık devlet sözleşmeleri
kazandı. Şimdi, her zamankinden daha fazla ilgi ve siyasi nüfuz sahibi olan milyarder, teolojiye katkılarından çok zekice siyaseti
ve yatırımlarıyla tanınsa da, Deccal hakkındaki mesajını yaymaya çalışıyor.
Thiel üçüncü konuşmasında, Deccal’den endişe duymam,” dedi.
“Ben bir özgürlükçüyüm ya da klasik bir liberalim, ancak küçük bir ayrıntıda ayrışıyorum; o da Petrus’un dolambaçlı İncili
15 Eylül’de başlayıp Pazartesi günü sona eren Thiel’in konuşmaları uzun ve kapsamlıydı; İncil pasajlarını, yakın tarihi ve felsefeyi
bir araya getirdi ve zaman zaman komplo teorilerine de değindi. Konuşmalarını video oyunlarına ve televizyon programlarına
atıflarla ve JRR Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi üzerine düşünceleriyle süsledi. Ayrıca Elon Musk ve Benjamin Netanyahu ile
yaptığı görüşmeleri hatırlattı ve Bill Gates’in “çok, çok berbat bir insan” olduğunu düşündüğünü uzun uzun anlattı.
Serinin biletleri 200 dolardan satışa sunuldu ve saatler içinde tükendi. Katılımcılara derslerin kesinlikle kayıt dışı olduğu ve
fotoğraf, video veya ses kaydı almanın yasak olduğu söylendi. Not alan ve bunları yayınlayan en az bir kişinin bileti, X’te yapılan
bir paylaşım nedeniyle iptal edildi .
Guardian muhabirleri konferanslara katılmamış veya kayıtların gizli tutulması şartını kabul etmemiştir. Kayıtlar, anonimlik
koşuluyla bunları veren bir katılımcı tarafından sağlanmıştır.
Konuyla ilgili yorum almak için ulaşılan Thiel’in sözcüsü Jeremiah Hall, Guardian’a verilen bilgilerin doğruluğunu reddetmedi.
Hall, Guardian’ın transkripsiyonunda bir düzeltme yaptı ve Thiel’in Yahudiler ve Deccal hakkındaki iddiasını açıklığa kavuşturdu.
Silikon Vadisi’nin önde gelen isimlerinden olan Thiel, Stanford Üniversitesi’nde tanıdığı Fransız-Amerikalı teorisyen René Girard
ve kendi inançlarının temelini oluşturmasına yardımcı olduğunu söylediği Nazi hukukçu Carl Schmitt de dahil olmak üzere çok
çeşitli dini düşünürlerden yararlandı. Dört bölümlük serisinin ilham kaynağı olarak İngiliz Katolik ilahiyatçı John Henry
Newman’ı göstererek şunları söyledi:
“Newman dört bölüm yaptı, ben de dört bölüm yapıyorum. Bundan mutluyum.”
Wired’ın bir raporuna göre , girişim sermayecisi, 1990’lardan bu yana onlarca yıldır bu konu üzerine etkinlikler düzenliyor,
katılıyor ve konferanslar veriyor. Son aylarda, hem kamuoyu önünde hem de özel olarak teologlar ve podcast yayıncılarıyla
Deccal hakkında konuştu . İnançları dağınık, dolambaçlı ve çoğu zaman kafa karıştırıcı olsa da, yıllar boyunca ısrarla savunduğu
bir ilke, dünyanın tek bir küresel devlet altında birleşmesinin özünde Deccal ile aynı olduğudur. Konuşmalarında “Deccal”
terimini neredeyse “tek dünya devleti” ile eş anlamlı olarak kullanıyor.
“Tek bir dünya olup olmaması, bir anlamda Deccal veya Armageddon sorusuyla aynı şeydir. Yani bir bakıma tamamen aynı
sorudur,” dedi.
Onun tarih anlayışı ve olası sonu, teknolojiyi toplumsal değişimin temel itici gücü olarak konumlandırıyor ve diğer dini
hareketlerle veya dünyanın farklı bölgeleriyle fazla ilgilenmeyi reddeden, Hristiyanlık odaklı, Avrupa merkezli bir bakış açısı
benimsiyor.
Thiel’in San Francisco’daki son konferansının yapıldığı gün , çoğunluğu genç ve erkeklerden oluşan kalabalık içeri girmek için
sıraya girerken, yaklaşık 20 kişilik bir protestocu grubu ön tarafta “Yırtıcı teknoloji”, “Sefaletten kâr edenlerden biz kâr etmeyiz”
ve “Bugün olmaz Şeytan” gibi yazılar içeren Palantir ve Ice karşıtı pankartlar taşıyarak bekliyordu.
Kendilerini “satanist” olarak tanımlayan, gotik makyajlı siyah kostümler giymiş üç kişi, ellerinde küçük bir plastik kemik
replikası bulunan kırmızı bir sıvı dolu kadehle katılımcıların arasında ileri geri yürüdüler.
“Karanlık lordumuz Peter Thiel’e bu bebeğin kanını getirecek misiniz?” diye sordular. Ardından, Mozart’ın Re minör Requiem’i eşliğinde yavaşça bir daire içinde dans ederek “karanlık bir ritüel” dedikleri şeyi gerçekleştirdiler; bu, şehir kaldırımında kıvranarak ve “Bizi kişisel cehenneminize götürün… Karanlık lordumuz olduğunuz için teşekkür ederiz” diye bağırarak sona erdi.
Thiel’in konferanslarında neler söyleniyor?
Guardian, siyaset ve teknoloji dünyasında etkili bir ismin kapalı kapılar ardında neler söylediği konusunda kamuoyunu
bilgilendirmek amacıyla, alıntı yapılan önemli pasajları bağlam açıklamalarıyla birlikte yayınlıyor.
Ona göre Armageddon, iklim değişikliği, yapay zeka ve nükleer savaş gibi varoluşsal tehditlerden korku salarak aşırı güç
biriktirecek bir Deccal benzeri figür tarafından başlatılacak. Bu figürün, insanları üçüncü bir dünya savaşı gibi bir şeyden
kaçınmak için ellerinden gelen her şeyi yapmaya ikna edeceği, buna teknolojik ilerlemeyi tamamen kısıtlayan ve herkesi
kıyametten korumakla görevli tek bir dünya düzenini kabul etmenin de dahil olduğu düşünülüyor. Ona göre bu zaten
gerçekleşiyor. Thiel, insanların servetlerini vergi cennetlerinde saklamalarını zorlaştıran uluslararası finans kuruluşlarının,
Deccal’in güç biriktirdiğinin ve Armageddon’u hızlandırdığının bir işareti olduğunu belirterek, “Para saklamak oldukça zorlaştı” dedi.
Çünkü Deccal sürekli Armageddon’dan bahsediyor . Hepimiz Armageddon’a doğru uyurgezer gibi ilerlediğimizden ölesiye
korkuyoruz. Ve üçüncü dünya savaşının adaletsiz bir savaş olacağını bildiğimiz için bu bizi daha da itiyor. Her ne pahasına olursa
olsun barışa doğru hızla ilerliyoruz.
Bu tür durumlarda endişelendiğim şey, barışın ayrıntıları üzerinde fazla düşünülmemesi ve adaletsiz bir barış elde etme olasılığının
çok daha yüksek olmasıdır. Bu arada, bu, Deccal’in sloganıdır : 1 Selanikliler 5:3. Barış ve güvenlik, bir nevi adaletsiz barış.
Sözlerime Deccal ya da Armageddon seçeneğiyle son vermek istiyorum . Ve yine, bir bakıma durgunluk ve varoluşsal riskler birbirini de
Bu konuda, tek bir dünya ya da hiç dünya, Deccal ya da Armageddon gibi birçok farklı şekilde düşünme eğilimindeyim ve işte bir
uygulama örneği. Mevcut jeopolitik anı nasıl ele almalıyız? Amerika Birleşik Devletleri ile Çin, Batı ile Çin arasındaki çatışmanın
doğasını nasıl düşünmeliyiz? Gerçekten nasıl sonuçlanacağını bilmiyorsunuz. Üçüncü Dünya Savaşı’na mı yoksa ikinci Soğuk Savaş’a
mı gidiyoruz diye sorabilirsiniz. Ve iki dünya savaşının ve ilk Soğuk Savaş’ın tarihine bakarsanız … Ama öncelikle, eğer haksız bir
savaş varsa, Birinci Dünya Savaşı haksız bir savaştır. Eğer haklı bir savaş varsa, İkinci Dünya Savaşı muhtemelen bazı istisnalarla
haklı bir savaştır. Birinci Dünya Savaşı gerçekten akıl almazdı. İkinci Dünya Savaşı ise bir savaşın olabileceği kadar haklıydı. Bence,
topyekün bir Üçüncü Dünya Savaşı veya nükleer güçler arasında nükleer silahların kullanıldığı bir savaş olsaydı, bu basitçe haksız
bir savaş olurdu diyebiliriz. Tam bir felaket, muhtemelen kelimenin tam anlamıyla Armageddon, dünyanın sonu. Yani üçüncü dünya
savaşı haksız bir savaş olacak. Ama eğer bir Soğuk Savaş varsa , adil bir barış ile haksız bir barışın mümkün olup olmadığını ayırt
etmeniz gerekir.
Bir şekilde, 1949’dan 1989’a kadar süren ilk Soğuk Savaş’ın nasıl bittiği çok garip. Ama bence adil bir barışla sonuçlandı, bir şekilde
nükleer savaş çıkmadı. Ve bence daha çok iyi taraf olan biz, temelde kazandık. Ve mükemmel bir barış olmasa da, aşağı yukarı adil
bir barışla sonuçlandı. Dolayısıyla, eğer üçüncü bir dünya savaşı çıkarsa, bu adaletsiz bir savaş olacaktır. Eğer ikinci bir Soğuk Savaş
çıkarsa, belki de adil bir barışla veya adaletsiz bir barışla sonuçlanabilir. Bu materyali düşünüp değerlendirdiğimde, elbette ki
kesinleşmiş bir şey değil ve bu işlerin birçok farklı şekilde sonuçlanabileceği ortada. Ama sürekli düşünüyorum ki, eğer olasılıkları
değerlendirmek gerekirse, bu sefer dördüncü olasılığa doğru eğilim gösteriyoruz. İkinci Soğuk Savaş’ın adaletsiz bir barışla
sonuçlanma olasılığı. Thiel, ikinci konferansının büyük bir bölümünü, Daniel Kitabı’ndan kıyametle ilgili bir kehanete yer veren ve bunu modern
teknoloji ve küreselleşmedeki gelişmelerle eşdeğer tuttuğu bir alıntıya ayırıyor.
Şimdi de “birçok kişi oradan oraya koşacak ve bilgi artacak” kısmına geçelim. Bu, bilimin ilerlemesi, teknolojinin gelişmesi,
küreselleşme, insanların dünyayı dolaşması anlamına geliyor. Elbette bir anlamda, bence bunlar… Tamamen kaçınılmaz
olduklarından emin değilim, ama bir yönü var. Bilginin doğrusal bir şekilde ilerlemesi ve küreselleşme gibi bir şeyin gerçekleşmesi söz
konusu. Ama elbette, ayrıntılar çok önemli. Bilginin artması, bilimin ilerlemesi, teknolojinin gelişmesi çok iyi bir şey olabilir. Hastalık
yok, ölüm yok, insanları doğal afetlerden korumak. Sonra, elbette, kendimizi nükleer silahlarla, biyolojik silahlarla vb. yok
edebiliriz. Benzer şekilde, küreselleşme… mal ve hizmet ticareti var. Tiran hükümetlerden kaçmanın belirli yolları var. Ve elbette,
Deccal’in tek dünya devletinde tehlike var .
Thiel için Deccal tek dünya devletiyle eş anlamlı olduğundan, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UAD) dahil
olmak üzere uluslararası kuruluşların Armageddon’un gelişini hızlandırdığına da inanmaktadır. Konferansları boyunca, bu
kuruluşların tehlikeleri ve halihazırda neden oldukları zararlar konusunda uyarıda bulunur. Aşağıdaki alıntılarda, UAD’nin
eylemlerinden duyduğu üzüntüyü dile getirmektedir:
Gittikçe daha fazla insanı tutuklamaya başladılar. Filipinler’in eski cumhurbaşkanı Rodrigo Duterte bu yıl tutuklandı. Netanyahu
ve Gallant için de tutuklama emri çıkarılmıştı.
Yaklaşık bir buçuk yıl önce, 2024 yılının başlarında Netanyahu ile görüştüğümde, Gazze’de neler yaptığını konuştuk ve söylediği tek
cümle şuydu: ‘Gazze’yi sadece Dresdenleştiremem, onları sadece molotofkokteyli bombalayamazsınız.
‘ Yani, ‘Ben Winston Churchill’den daha az savaş suçlusuyum. Neden bu kadar başım dertte?’
Konferanslardan birinin soru-cevap bölümünde, bir katılımcı özellikle Thiel’in Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (ICC)
kaldırılması hakkındaki düşüncelerini sorarak şunları söyledi: “Eğer ICC’yi veya teoride adaleti sağlamak için var olan diğer
kuruluşları ortadan kaldırırsak, suçları nasıl düzeltebiliriz? Nazi suçlularını yargılamamalı mıydık?” Thiel şu yanıtı verdi:
Bence Nürnberg mahkemeleriyle ilgili ne yapılması gerektiği konusunda kesinlikle çok farklı bakış açıları vardı. Nürnberg
mahkemelerini destekleyen taraf ABD’ydi. Sovyetler Birliği ise sadece göstermelik mahkemeler istiyordu. Sanırım Churchill, 50.000
üst düzey Nazi’nin yargısız infaz edilmesini istiyordu. Sovyet yaklaşımını beğenmiyorum ama Churchill’in yaklaşımının Amerikan
yaklaşımından daha sağlıklı olup olmayacağını merak ediyorum.
Thiel’in Deccal’i kim olabilir?
Thiel, Deccal’in tek başına kötü bir tiran olacağına inanıyor. Özellikle tehlikeli olduğuna inandığı birkaç figürden bahsediyor ve
Deccal’in kim olduğunu kesin olarak söylemese de, bazı kişilerin Deccal benzeri figürler olabileceğine dair önerilerde bulunuyor.
Deccal’in temel bir tanımı . Bazıları onu çok kötü bir insan türü olarak düşünür. Bazen daha genel olarak kötülüğün güçlerini
tanımlayan manevi bir terim olarak kullanılır. Benim odaklanacağım şey, Deccal’in en yaygın ve en çarpıcı yorumudur : son
zamanlarda ortaya çıkan kötü bir kral, tiran veya Mesih karşıtı .
Özellikle, Thunberg, Eliezer Yudkowsky ve Marc Andreessen’i örnek göstererek, Deccal’in “tüm bilimi durdurmak isteyen bir
teknoloji karşıtı” olacağını öne sürüyor.
Tezime göre, 17. ve 18. yüzyıllarda Deccal, Dr. Strange gibi, tüm bu kötü ve çılgın bilimsel çalışmaları yapan bir bilim insanı olurdu
. 21. yüzyılda ise Deccal, tüm bilimi durdurmak isteyen bir Luddit’tir. Greta veya Eliezer gibi biri .
Nereden başlayayım? Çok sert bir kişisel saldırı argümanına girmek istiyorum ama dayanamıyorum, o yüzden yapacağım.
Bilmiyorum, bu tamamen Silikon Vadisi’nin saçma sapan propagandası. Böyle şeyler söyleyen birine yatırım yapması için çok para
vermezdim.
Daha sonra, bu “Deccal’in lejyonerlerine” geri döner.
Bilimin korkutucu ve kıyametvari bir hal aldığı, Eliezer Yudkowsky, Nick Bostrom ve Greta Thunberg gibi Deccal’in lejyonerlerinin
ise bilimi durdurmak için dünya hükümeti kurulmasını savunduğu geç modernitede , Deccal bir şekilde bilim karşıtı bir figür haline
gelmiştir.
Hayırsever ve Microsoft’un kurucu ortağı Gates, Thiel’in sevmediği kişiler listesinin başında yer alıyor.
Arkadaşlarımdan biri bana San Francisco’daki insanlara Bill Gates’in Deccal olduğunu söyleme fırsatını kaçırmamam gerektiğini
söylüyordu . Kabul ediyorum ki, o kesinlikle Dr. Jekyll ve Mr. Hyde tipi bir karakter. Halkın tanıdığı Mr. Rogers, mahalle sakinlerinin
tanıdığı bir karakter. Yaklaşık bir yıl önce Mr. Hyde versiyonunu gördüm ; sürekli , Tourette sendromu gibi, küfürler savuran, ne olup
bittiğini anlamanın neredeyse imkansız olduğu bir durumdu.
Sonuç olarak Thiel, Gates’in Deccal olamayacağını kabul ediyor ve bu konuyu birden fazla kez gündeme getiriyor:
O bir siyasi lider değil, geniş kitleler tarafından sevilmiyor ve belki de Gates’in hakkını teslim etmek gerekirse, bilim ve ateizmin
uyumlu olduğuna inanan Richard Dawkins gibi insanlarla birlikte hâlâ 18. yüzyılda takılıp kalmış durumda.
Bence Bill Gates gibi, ki onu çok ama çok berbat bir insan olarak görüyorum, birinin bile Deccal olabileceğine uzaktan yakından
inanmıyorum .
Thiel, Papa Benedict XVI’yı, Deccal olasılığına değinen az sayıdaki papadan biri olduğu için takdir ediyordu.
Özetle : Benim inancım, Benedict’in, papalık döneminde kiliseden yaşanan tarihi uzaklaşmayı kıyamet alameti olarak
gördüğüdür.
Ancak Thiel, Benedict’in Deccal mesajını yaymakta başarısız olmasının nedeninin “çok cesur olmaması” olduğunu söyledi.
Genellikle özgürlükçülüğün ve esrarın, aşırı sağa ve diğer fikirlere giden birer geçiş yolu olduğunu söylerim. Kırmızı hapın
tehlikesi, siyah hapı da almanızdır. Ve nedense Benedict kırmızı haplardan aşırı doz aldı.
Uzun zamandır Thiel’in dostu ve müttefiki olan Musk, konferanslardan birinde , Gates’in 2010 yılında kurduğu ve milyarderlerin
paralarının büyük çoğunluğunu hayır işlerine bağışlamayı taahhüt ettiği ” Giving Pledge” (Bağış Sözü) anlaşması bağlamında
gündeme geldi . İşte Thiel’in konuşmayı özetleyen açıklaması:
Eğer Elon’u biraz eleştirmek zorunda kalsaydım -ki eleştireceğim çünkü onu daha zeki, daha düşünceli insanlardan biri olarak
görüyorum-
…
Birkaç ay önce onunla yaptığım bir konuşma şöyleydi: ‘2012’de imzaladığın o saçma “Bağış Sözü”nü geri çekmeni istiyorum. Paranın
yarısını bağışlayacağına söz vermiştin. 400 milyar doların var . Evet, Bay Trump’a 200 milyon dolar verdin , ama dikkatli olmazsan
200 milyar dolar, Bill Gates’in seçeceği sol görüşlü kar amacı gütmeyen kuruluşlara gidecek. ‘
Sonra ben – bir adım önde giderek – konuyu yeniden düşündüm ve dedim ki:
‘ Bunu pek düşünmüyorsunuz çünkü yakın zamanda ölmeyi beklemiyorsunuz, ama 54 yaşındasınız. Aktüeryal tablolara baktım: 54 yaşında, önümüzdeki yıl ölme olasılığınız %0,7. Ve 200 milyar doların %0,7’si 1,4 milyar dolar ediyor – Trump’a verdiğinizin yaklaşık yedi katı. Yani Bay Gates , önümüzdeki yıl sizden 1,4 milyar dolar bekliyor . ‘
Ve hakkını vermek gerekirse, Elon bu konuda oldukça esnek davrandı . Şöyle dedi :
‘ Aslında, ölme ihtimalimin 70 baz puandan daha yüksek olduğunu düşünüyorum.
‘ Şok edici bir öz farkındalık patlaması. Sonra: ‘Ne yapmam gerekiyor – çocuklarıma mı vereyim?
Kesinlikle trans kızıma veremem; bu kötü olurdu. Biliyorsunuz, Bill Gates’e vermek çok daha kötü olurdu. ‘
Amerikan siyasetinde Hristiyanlığın rolü bağlamında öldürülen aşırı sağcı yorumcu Charlie Kirk’ün anma töreni hakkında
sorulan bir soruya Thiel, başlangıçta bunun “kendi yetki alanının dışında” olduğunu söyleyerek geçiştirdi. Daha fazla soru
sorulduğunda ise etkinlikte sergilenen iki farklı Hristiyanlık anlayışını şu şekilde tanımladı:
Sanırım, eee – ne diyeceğimi bilemiyorum – şöyle bir tabloyu düşünüyordum: Kateşon pagan Hristiyanlığı ile eskatoloji –
Konstantin’in Hristiyanlığı ile Rahibe Teresa’nın Hristiyanlığı. Bunun bir örneği olarak Kirk’ün karısının, katilleri affettiğini çünkü
İsa’nın da böyle yapacağını söylemesini göstermiştik. Bu inanılmaz derecede kutsal bir Hristiyanlık biçimiydi. Ve sonra, biliyorsunuz,
Başkan Trump – tam olarak kullandığı kelimeleri hatırlamıyorum – ama Charlie affetmeye, düşmanlarına iyi davranmaya
meyilliydi. Düşmanlarına iyi davranmaya inanmıyor; düşmanlarına zarar vermek istiyor. Ve bu bir nevi pagan Hristiyan görüşü. Ve
sorun – saf görüş – şu: bir yerde arada bir şey olmalı, değil mi? Ama bunu nasıl somutlaştırırsınız? Rahibe Teresa ile Konstantin
arasında – katili affetmek ile düşmanlarını cezalandırmaktan zevk almak arasında – ne var?
Belki de, bilmiyorum, belki de aklıma gelen ara ihtimal şuydu: Trump ve Elon birbirlerini affedebilmişlerdir.
İsa sadece 33 yaşına kadar yaşadı ve tarihin en büyük insanı oldu. Deccal’in bunu bir şekilde aşması gerekiyor. 33 sayısına çok
fazla odaklanmak istemiyorum – daha ziyade Deccal’in genç bir fatih olacağını vurgulamak isterim; belki de yaşlıların egemen
olduğu yönetimimizde 66 yeni 33’tür. Ancak bu tür sayılar, farklı bağlamlarda neredeyse mistik bir şekilde ortaya çıkıyor.
Buddha, 30 yaşında yolculuklarına başlar ve 33 yaşında Nirvana’yı, yani ego ölümünü deneyimler. Ama ekümenik olmak ve İslam
hakkında güzel bir şey söylemek zorundaydım. Oldukça güzel bir fikir şu ki, ölümden sonraki hayata yeniden doğduğunuzda, 33
yaşındaki halinize doğuyorsunuz. 33 yaşındaki haliniz en iyi halinizdir. Romalı tarihçi Livy’nin 33. kitabının 33. bölümü, bu 33
yaşındaki fatihten bahsediyor. Tıpkı gücünün zirvesindeki İskender gibi. Ya da Tolkien’de bile, hobbitler 33 yaşında bir olgunlaşma
töreni yapıyorlar. Frodo yüzüğü miras aldığında 33 yaşında.
Aynı mantıkla, yaşlı insanlar Thiel’in Deccal’i olamazlar. Thiel burada bazı örnekler veriyor:
Roma İmparatoru Trajan, MS 115 yılında 65 yaşında Basra Körfezi’ne ulaştığında ağlamıştı. Hindistan’da Büyük İskender’in
başarılarını geçmek için çok yaşlıydı. İki yıl sonra öldü. Hitler , İkinci Dünya Savaşı başladığında 50 yaşındaydı – tıpkı 30 yaşında
Fransız Cumhuriyeti’nin ilk konsülü olan Napolyon’a karşı kaybettiği gibi. Bu durum, yetmişli yaşlarındaki Xi Jinping için de aynı
soruna yol açıyor. Irkçı, cinsiyetçi, milliyetçi, belki de Hitler’in ikinci gelişi. Ama Cengiz Han’ın ikinci gelişi bile değil. Son kullanma
tarihi geçmiş.
Sıklıkla Deccal ve İncil’de çok kısaca kullanılan ve Deccal’in gelişini engelleyen bir şeyi ifade eden katechon arasında gidip
geliyor. Bir örnekte, Soğuk Savaş sonrası dönemde neoliberalizm ve bürokrasiyi benimsemeyi Deccal benzeri bir yönetim
biçimine örnek olarak gösteriyor.
Elbette, katechon’dan anti-Hristiyanlığa tek bir düğmeyle geçişin mümkün olduğu birçok örnek var . Claudius’tan Nero’ya,
Şarlman’dan Napolyon’a, Berlin Duvarı yıkıldıktan sonra anti-komünizmin yerini neoliberalizm alıyor. Bu da, Bush 41’in yeni dünya
düzeni, komünistlerin kalmadığı bir anti-komünizm olarak düşünülebilir. Ya da Hristiyan demokrasisi, bir nevi Avrupa’daki
katechontik, ulusötesi anti-komünizm biçimi. Komünistler gittikten sonra, Brüksel bürokrasisine dönüşüyor. Bununla yapılabilecek
birçok farklı varyasyon var. Ya da daha da ileri gidersek, bir şey potansiyel olarak anti-Hristiyan olacak kadar güçlü değilse ,
muhtemelen katechon olarak da o kadar iyi değildir .
Son konferansında Thiel, soru-cevap bölümünde 2028 başkanlık seçimlerindeki potansiyel adayların Deccal mi yoksa Kateşon
mu oldukları sorusuna da yanıt veriyor. Alexandria Ocasio-Cortez hakkında sorulan bir soruya Thiel, “uyanmış bir Amerikan
papası” (Papa Leo XIV) ve “uyanmış bir Amerikan başkanı”nın olmasının “Sezar-Katolik birleşmesi” yaratmasından endişe
duyduğunu söylüyor. Ardından Ocasio-Cortez’i Thunberg ile ilişkilendirerek konuşuyor:
Bu tür şeylerin hep şu şekilde haberleştirildiği bir durum var: Ben Greta’yı Deccal olarak kınıyorum. Ve şunu çok açık bir şekilde
belirtmek istiyorum: Greta, yani belki de bir tür Deccal’in gölgesi veya bir benzeri, bu da cazip gelebilir. Ama onu çok fazla
pohpohlamak istemiyorum. Bu yüzden Greta’yı kesinlikle Deccal olarak görmemelisiniz . AOC’ye gelince, az önce verdiğim bu uyarıya
inanıp inanmamak size kalmış.
Trump ve siyaset hakkında ne diyor?
Thiel’e birkaç kez Trump ve onun Armageddon’un alabileceği olası biçime dair hayalindeki yeri hakkında sorular soruluyor. Bir
örnekte, Trump’ın küresel yönetişime karşı çıkmasının Thiel’de tek dünya düzeninin hızlanması konusunda herhangi bir
rahatlama hissi yaratıp yaratmadığı soruluyor.
En iyi ihtimalle, en fanatik Trump destekçisine bile sahip olmamalısınız. Biliyorsunuz, hiçbir politikacı, hatta Reagan bile, tüm
sorunları sonsuza dek çözemez. Belki de 80’lerde Reagan konusunda ikimiz de bir tür yanılgı içindeydik. 1980’lerde Reagan’ın
dünyanın en derin sorunlarını sonsuza dek çözdüğünü düşündüğümüz bir an oldu. Ve bu çok yüksek bir çıta. Bu Reagan için bile çok
yüksek bir çıtaydı. Bay Trump’a verdiğiniz bu çıta haksız yere yüksek. Sadece ince bir Trump karşıtı argüman ortaya atmaya
çalışıyorsunuz ve buna izin vermeyeceğim.
söylüyor . Ve belki de Yeni Düzenciler tüm gezegeni yönetiyor. Sonra tabii ki, 1949’da Sovyetler atom bombasını elde ediyor ve benim
geçici cevabım, 40 yıl boyunca, 49’dan 89’a kadar, katechon’un anti-komünizm olduğudur. Bu da bazı yönlerden biraz şiddet
içeriyor, tamamen Hristiyan değil ama çok, çok güçlü.
Katekonun veya buna benzer bir şeyin gerekli ancak yeterli olmadığını savundum . Ve bununla ilgili yanlış yapılan noktayı
vurgulayarak bitirmek istiyorum. Eğer onun temel rolünü, yani Deccal’i dizginlemeyi unutursak, Deccal kendisini Katekonun yerine
koyabilir veya Katekonu ele geçirebilir . Bu neredeyse bir memetik versiyon. Deccal ile Katekonun benzerliği , ikisinin de bir tür siyasi
figür olmasıdır. Katekonun imparatorluk ve siyasetle bağlantısı vardır. Eğer Deccal dünyayı ele geçirecekse, onu durduracak çok güçlü
bir şeye ihtiyaç vardır.
Thiel ayrıca günümüz Rusyası hakkında da görüşlerini dile getiriyor ve Vladimir Putin hakkındaki düşüncelerini sunuyor:
Bir bakıma, Roma’nın halefleri için belki de iki aday var. Her türlü nedenden dolayı, Putin’in kendisini kateşon ve dünyanın son
Hristiyan lideri olarak tanımladığı tüm bu Rus teorilerini pek sevmiyorum. Birinin kalbine bakmak zor. Ben her zaman onun bir
Hristiyandan çok bir KGB ajanı olduğundan şüpheleniyorum. Ve tabii ki, kateşon olmak için, muhtemelen Deccal olabilecek kadar
güçlü olmanız gerekiyor . Ve Rusya, dünyayı ele geçirecek kadar güçlü değil. Sadece kateşon veya yeni Roma olamaz .
Thiel ayrıca Yahudi halkı ile Deccal arasındaki ilişkiye de değinmiştir. Ortaçağ teologlarının Deccal’in Yahudi olacağı fikrine karşı
çıkmıştır.
Yahudilerin Deccal ile ilişkisi hakkında muhtemelen söyleyebileceğim çok şey var . Yahudi dostu karşı argümanı, sadece masaya
yatırmak gerekirse, İncil’de Yahudilerin inatçı ve dik başlı bir halk olarak tanımlanmasıdır. Bu çoğunlukla bir kusurdur, ancak belki
de son zamanlarda bir özellik haline gelir çünkü – [Vladimir] Solovyov’un ifade ettiği gibi – Mesih’i kabul etmek için çok inatçı
oldukları gibi, Deccal tarafından da etkilenmeyecek kadar inatçı olacaklardır . Bu nedenle, Solovyov anlatısında Deccal’e karşı
direnişin merkezi haline gelirler .
Buna karşılık Thiel’in sözcüsü, Solovyov’a atıfta bulunarak, teologlara karşı çıkıyordu” dedi.
“Peter, Deccal’in Yahudi olacağını öne süren ortaçağ, Yahudi karşıtı Thiel’in son konuşması, zamanının büyük bir bölümünü imparatorluklar ve ABD hükümetinin Deccal’i engellemede veya ilerletmede oynadığı rol hakkında konuşmaya ayırıyor. Karakteristik olarak kararsız bir tavır sergileyen Thiel, ülkeyi tek dünya hükümetinin özelliklerine sahip olmakla birlikte, onun dışında da yer alan bir ülke olarak tanımlıyor:
Şimdi bu, İngiliz veya Amerikan karşıtı bir nutuk olmak anlamına gelmiyor. Sadece Amerika’nın şu anda Kateşon ve Deccal için
doğal aday, tek dünya devletinin sıfır noktası , tek dünya devletine karşı direnişin sıfır noktası olduğunu belirtmek istiyorum. ABD
dünya polisi, gerçekten egemen olan tek ülke. Her zaman başkanın ABD’nin belediye başkanı ve dünyanın diktatörü olduğunu
söylerler. Uluslararası hukuk ABD tarafından tanımlanır. Bu, bir bakıma NATO’nun temel amacı, dünyanın istihbarat teşkilatlarının
koordinasyonu olarak görülebilir.
Elbette, bahsettiğimiz küresel finansal mimari aslında karanlık uluslararası kuruluşlar tarafından yönetilmiyor, temelde Amerikan
yapımı. Ve belki de her zaman çok önemli bir özellik, doların rezerv para birimi statüsüdür; yani tüm paranın bir nevi güvencesidir.
Petro- dolar rejimi, ticaret açıkları, cari hesap açıkları gibi çılgın yollarla ortaya çıkıyor, ancak tüm bu yollarla para ABD’ye geri
dönüyor.
Sonra elbette, belirli bir bakış açısından ABD’nin dünyanın en dışlanmış devleti olduğu bir yön de var. Birçok açıdan, en azından
ABD vatandaşı değilseniz, muhtemelen en iyi vergi cennetlerinden biri. Ve sonra ABD’nin bir tür ideolojik süper güç olduğu tüm bu
yollar var. Hristiyan, aşırı Hristiyan, Hristiyan karşıtı anlamda, uyanışçı Protestan kurtuluş teolojisi, sosyal müjde, sosyal adalet.
Tepedeki şehir, bu kurum diğer uluslar için bir ışık ve onur feneri görevi görüyor.
Son dersinin bir başka noktasında ise, şeylerin kanunlaştırıldığında veya resmileştirildiğinde güçlerini veya işleyiş yeteneklerini
kaybetme eğiliminde olduklarını öne sürüyor gibi görünüyor. Guantanamo Körfezi gözaltı kampını örnek olarak gösteriyor:
2005 yılına gelindiğinde , Guantanamo’da Müslüman bir terörist olarak durumunuz , liberal avukatların 2005’te kontrolü ele
geçirmesiyle, Manhattan’da polis katili olduğundan şüphelenilen bir kişi olmaktan çok daha iyiydi. Manhattan’da 2005 yılında polis
katili olduğundan şüpheleniliyorsanız, sizinle başa çıkmak için gayri resmi bir süreç vardı. Guantanamo’da ise bu süreç
resmileştirilmişti. Başlangıçta bazı kötü şeyler yaptılar, sonra çok hızlı bir şekilde artık hiçbir şey yapamaz hale geldiler. Bu da yine
bir tür aydınlatıcı çözülme süreci.
Soru-cevap bölümünde Peter Robinson, John Henry Newman’ın Deccal’in insanlara sivil özgürlük ve eşitlik gibi şeyler vaat ettiği
tasvirinden bahsediyor. Robinson, Newman’dan alıntı yaparak, “Sizi ayartmak için yemler sunuyor” dedi. Ardından Robinson,
Thiel’e şöyle diyor:
“Deccal gerçekten havalı, göz alıcı, modern bir figür. Bu Zohran Mamdani mi?” Thiel soruyu doğrudan yanıtlamıyor, ancak genç, ilerici belediye başkan adayı hakkındaki görüşünü dile getiriyor:
Mamdani’nin doğal olarak ABD vatandaşı olmadığı için cumhurbaşkanı olabileceğini düşünmüyorum . Dolayısıyla en fazla
belediye başkanlığı yapabilir. Ayrıca vergilerimi düşürme sözü de verdiğini sanmıyorum.
düşünmeniz gereken bir şey var: İyi bir şey yaptığınızı söylerseniz, bu bir emir mi, bir standart mı yoksa bir sınır mı, ya da felsefi
dilde, gerekli mi yoksa yeterli mi? Bu yüzden JD Vance, Papa Francis’in sağlığı için dua ettiğini söylediğinde, bu bir emir, gerekli bir
şey olarak algılanıyor. Tamam, bu… eğer iyi bir Katolikseniz, çok daha fazlası. Ama umarım bunun gerçek anlamı yeterlidir ve sizin
gibi muhafazakar Katolikler için iyi bir örnek teşkil ediyordur, Peter, dinleyenler için.
” Papa’ya çok fazla önem veriyor. Belki de gerçekten iyi bir Katolik olmak için tek yapmanız gereken Papa için dua etmektir. Başka hiçbir konuda onu dinlemenize gerek yok. Ve eğer JD Vance bunu yapıyorsa, bu gerçekten iyi. Ben Sezar-Katolik kaynaşmasından endişeleniyorum.
Thiel ayrıca San Francisco’dan ve Kaliforniya Valisi Gavin Newsom hakkındaki görüşlerinden de bahsetti.
Bence, eğer katekonik konuya dönersek ve ABD’de durum böyleyse, teknoloji ve siyaset radikal bir şekilde ayrıdır; Silikon Vadisi,
DC’den aşırı derecede ayrıdır. Eğer bu şeyler birleşebilseydi … belki de böyle biri bunu yapmanın bir yolunu temsil ederdi. İşte
burada, eğer bir yol olsaydı… biliyorsunuz, o Kaliforniya valisiydi, San Francisco belediye başkanıydı. Bir bakıma, San Francisco
Kaliforniya’dan daha önemli. Dünya şehri, Kaliforniya denen bu saçma eyaletten daha önemli. Ve eğer Washington ve San
Francisco’yu birleştirebilirseniz, bu çok tehlikeli bir şey olur. Bu, bir bakıma, böyle bir birleşmenin gerçekleştiği son emsaldir. Sanırım
bu, FDR’nin New York ve DC ile olan birleşmesiydi. Yani bu, işin zor kısmı olurdu.
Bu arada, biliyorsunuz, bu şeyler tarihsel olarak çok, çok kaynaşmamış durumda. 2008’de liberal arkadaşlarımdan biri Obama’yı
desteklemek için 75 teknoloji sektöründen insanı toplamaya çalışıyordu ve 68-69 kişi topladılar, belki beni de ikna edebilirler diye
düşündüler. Ben de onlara dedim ki, dostum, eğer sadece altı veya yedi kişi varsa, azınlıkta olmak daha iyidir. Yedi kişiden biri
olmak, 68 kişiden biri olmaktan daha değerlidir. Sonra onun karşı argümanı şuydu:
“Biliyorsunuz, hepimiz Obama’yı desteklemeliyiz çünkü o kazanacak ve sonra biz de etki sahibi olacağız.
” Ve sonra, gerçekten çılgınca olan… ve bir bakıma Obama… 2008’deki Demokrat Parti ön seçimlerini düşünürsek, Obama’nın öğrencileri, azınlıkları, gençleri vardı. Hillary’nin ise New York’taki finans dünyası, sendikaları vardı. Hollywood, Obama ve Hillary arasında 50/50 oranında bölünmüştü.
Ancak Silikon Vadisi, Obama’yı tamamen destekleyen tek ekonomi sektörüydü. Ama bu hiç işe yaramadı. Ve Obama kabinesine
baktığımızda, Silikon Vadisi’nden tek bir kişi bile yoktu. Hiçbir temsil yoktu. Dolayısıyla, Obama bile bir kaynaşmaya benzeyen
herhangi bir şeyden çok uzaktı. O zaman soru şu: Newsom böyle mi olacak yoksa farklı mı?
Neden durağanlığa bu kadar takıntılı?
Thiel’in dünyanın bir kıyamete doğru ne kadar hızlı ilerlediği konusundaki en büyük endişelerinden biri, teknolojik ve bilimsel
ilerlemenin durgunlaşması veya yavaşlaması olarak tanımladığı durumdur. Bunun bir kısmını, bir zamanlar büyük ölçüde iyilik
için bir güç olarak görülen bilim ve teknolojinin, kendi anlatımına göre, kötülük için kullanılmasına bağlıyor.
Silahın ve makineli tüfeğin icadı “bilime ve teknolojiye olan inancımızı zedeledi” dedi.
“Ve sonra atom bombası bir şekilde bunu tamamen yok etti. Ve bir anlamda 1945’te bilim ve teknoloji kıyametvari bir hal aldı. Bizi bir soru işaretiyle baş başa bıraktı.
” Ona göre, teknoloji korkusu, Deccal’in iktidara gelmek için kullanacağı şeydir.
İlk konferansın soru-cevap bölümünde Thiel’e, Silikon Vadisi’ndeki diğer yatırımcıların büyük ilgi gösterdiği yapay zekanın (YZ)
bu daha geniş teknolojik durgunluk anlatısına nasıl uyduğu soruldu. Thiel, YZ’nin daha büyük bir teknoloji durgunluğunun
belirtisi olduğunu ve Andreessen de dahil olmak üzere insanların, başka bir şey olmadığı için YZ’nin vaatlerini artırmaları
gerektiğini söyledi.
Eğer bu çılgın kurumsal ütopya ile etkili fedakarlıkçı Ludditizm, Ludditçilik gibi bir tartışmaya girmek istemiyorsak, daha incelikli
bir versiyonunu bulmaya çalışmalıyız, bunu nicelendirmeye çalışmalıyız. Yapay zeka devrimi ne kadar büyük? GSYİH’ye ne kadar
katkı sağlayacak? Yaşam standartlarını ne kadar yükseltecek? Bunun gibi şeyler. Benim tahminim, kabaca 1990’lardan 90’ların
sonlarına kadarki internetin ölçeğinde görünüyor. Belki yılda %1 GSYİH’ye katkı sağlayabilir. Bunun etrafında büyük hata payları
var. Ve bence internet oldukça önemliydi. İnsanlar 1999’da internetten çok benzer terimlerle bahsediyorlardı. Bu da kabaca doğru
ölçekte gibi görünen başka bir yol.
Çok farklı olan, hem internet hem de belki yapay zekâ için geçerli gibi görünen, belki de Andreessen’le hemfikir olabileceğim bir nokta
var. İfadenin olumsuz kısmı şu:
‘ Ama yapay zekâ olmasaydı, başka hiçbir şey olmazdı.
‘ Mars’a gitmekten bahsetmiyor, bu yüzden Elon’un Mars’a gitmek üzere olduğuna inandığı gibi gelmiyor. Bence olumsuz bir yanı var; eğer yapay zekâ olmasaydı, vay canına, gerçekten sıkışıp kalmış olurduk. Her şey gerçekten durgun. Ve belki de bu yüzden insanlar teknolojik ilerlemenin bu özel yönüne bu kadar heyecanlanmak zorundalar. Çünkü bunun dışında, ilk yaklaşıma göre, her şey tamamen, tamamen durgun. Belki de internet bile yapay zekâ dışında ivmesini kaybetti. Yani bu da başka bir bakış açısı. Şimdi, dikkatimi çeken şey , 99’dan çok farklı olması; eğer bir fark vermem gerekirse, yine 90’ların sonlarına çok bağlıyım. Ama 90’ların sonları genel olarak iyimserdi. Ve Andreessen gibi düşünen birçok insan vardı. Kimse bunu kişisel olarak hissetmiyor. Sacramento’daki bodrum katınızdan bir dot com şirketi kuramazsınız. Bir yapay zeka şirketi kuramazsınız, bunu San Francisco’da yapmalısınız. Silikon Vadisi’nde yapmalısınız. Çok büyük ölçekte olması gerekiyor. Çoğu şey yeterince büyük değil. Ve sonra, inanılmaz derecede dışlayıcı hissettiren katmanlar ve katmanlar var. Belki de insanlar internetten geçiş yaptılar çünkü belki de internetin kazananın her şeyi aldığı dinamiklere sahip olduğu ortaya çıktı.
Thiel, konferanslarından birinde, çevrimiçi nefret söylemine karşı sert önlemler alan bir Alman yasası hakkındaki 60 Minutes
Dördüncü dersinde, dünyanın sonu hakkındaki inançlarının PayPal gibi şirketlerdeki teknoloji alanındaki kendi çalışmalarını da
O zamanlar PayPal’da çalışıyordum ve dünyanın güçlerinin ve prensliklerinin bu politikalarından kaçınacak teknolojiyi
geliştirmeye çalışıyordum. Bu yüzden, Deccal’i finansal mimari dünyası bağlamında düşünmek doğaldı. Yine de PayPal’ı kötüden çok
iyi olarak savunacağım.
Popüler kültür ve edebiyata yapılan göndermeler.
Thiel, derslerini pop kültürüne göndermelerle süsledi, MrBeast gibi YouTube fenomenlerini eleştirdi ve “libtard” gibi terimleri
kullandı; bu, ilerici siyasi görüşlere sahip insanlar için kullanılan sağcı bir hakaret sözcüğüydü. Bazen bu göndermeler Deccal’le
ilgiliydi; bazen de Thiel, siyaset, modern toplum ve Silikon Vadisi hakkındaki görüşlerini dile getiriyordu, tıpkı burada olduğu
gibi:
Murdoch ailesini konu alan Succession dizisi , Silikon Vadisi’nde akıl almaz derecede gerici. Sadece 20. yüzyıldan kalma bir
medya şirketi birinin çocuklarına devredilebilir. Teknoloji şirketlerini düşünün, bilmiyorum, kimse şirketine kendi adını verir mi?
Bunu yapan son teknoloji şirketi, sanırım 1980’lerin ortalarında Dell’di. Bu, Teksas’tan gelen gerici bir Cumhuriyetçi olmak gibi bir
şey. Bunu yapmak akıl almaz bir şey.
Thiel ikinci konferansında da, Francis Bacon’ın Yeni Atlantis’i, Jonathan Swift’in Gulliver’in Seyahatleri, Alan Moore’un
Watchmen çizgi romanı ve Eiichiro Oda’nın One Piece manga serisi olmak üzere dört edebi eser üzerinden Deccal fikrini inceliyor.
Thiel, Deccal’i tanımlamanın “günümüzde zor ve her zaman bir şekilde tartışmalı” olabileceğini, ancak “en azından edebiyatta
Deccal’i tanımlayabildiğinizi” belirtiyor.
1986 yılında yayımlanan ve süper kahramanların yaklaşan nükleer savaşın arka planında insanlıkla ilgili ahlaki sorularla
boğuşmasını konu alan Watchmen adlı çizgi romanın konusunu şöyle anlatıyor:
Anti-kahraman Ozymandias, Deccal benzeri bir figür, bir bakıma erken modern dönem insanıdır. Bunun zamansız ve ebedi bir
çözüm olacağına, sonsuz dünya barışına inanır. Moore ise bir bakıma geç modern dönem insanıdır. Erken modern dönemde ideal
çözümler, hesaplamalara ‘mükemmel’ çözümler vardır. Geç modern dönemde ise işler bir nevi olasılığa dayanır. Bir noktada Dr.
Manhattan’a dünya hükümetinin kalıcı olup olmayacağını sorar ve Dr. Manhattan da ‘hiçbir şey sonsuza dek sürmez’ der. Yani
Deccal’i kabul edersiniz ama yine de işe yaramaz.
Thiel daha sonra One Piece mangasında İncil’den esinlenmiş anlamlar bulur ve bunun, anti-İsa benzeri tek dünya hükümetinin
bilimi baskı altına aldığı bir geleceği temsil ettiğine inandığını belirtir. Ona göre kahraman Monkey D Luffy, İsa benzeri bir figürü
temsil eder.
One Piece’te, yine bir nevi alternatif bir dünya olan fantastik bir dünyada geçiyorsunuz, ancak bu tek dünya devletinin 800 yıllık
yönetiminin ardından. Hikaye ilerledikçe, dünya giderek daha da karanlıklaşıyor. Benim yorumuma göre, dünyayı kimin yönettiğini
anlıyorsunuz ve bu bir nevi Deccal. Luffy, İsa’nın dikenli tacına benzeyen kırmızı bir hasır şapka takan bir korsan. Ve hikayenin
sonuna doğru, Vahiy’deki İsa’ya benzeyen bir figüre dönüşüyor.
Thiel, Thiel Capital’deki bir araştırmacı ve yazarla birlikte, bu fikirleri bu ayın başlarında First Things adlı dini dergide
yayımlanan bir makalede daha ayrıntılı olarak ele aldı .
Thiel’in iddiaları mantıklı mı?
Kısacası, hayır. Temsili bir örnek olarak, Deccal’in kim olabileceğine dair karışık ve çelişkili özetine bakın:
Deccal’in felsefenin sonunu, doruk noktasını, sonlanmasını temsil ettiğini düşünmenin bir yolu var . O, tüm bireyleri ortadan
kaldıran kişi; tüm filozofları sona erdiren filozof; tüm yöneticileri sona erdiren Sezar; tüm sırları anlayan kişi. Peki, filozof-kralın,
tiranın veya yöneticinin iktidara gelebileceğine inanmadığımız geç modern çağda bu nasıl mümkün olabilir ?
The Guardian
