Pavan Kulkarni
Sahel Devletleri İttifakı (AES), Nijerya Devlet Başkanı Bola Tinubu’yu “tarih, coğrafya ve kardeşlik bağlarıyla birbirine bağlı halklar arasındaki hoşnutsuzlukları körüklediği” gerekçesiyle kınadı.
Mali, Burkina Faso ve Nijer’den oluşan blok, Nijerya’nın güvenlik sorunlarından bu üç Sahel ülkesini sorumlu tutması nedeniyle Tinubu’yu protesto etmek amacıyla, 6 Ağustos’ta Nijerya Maslahatgüzarı’nı Burkina Faso’nun başkenti Vagadugu’daki bir toplantıya çağırdı.
Nijerya’yı çok sayıda güvenlik krizi etkiliyor: kuzeyi harap eden Boko Haram, kuzeybatıdaki haydut saldırıları ve orta bölgede çiftçiler ile çobanlar arasındaki toprak rekabetinin yol açtığı toplumsal şiddet.
Bu şiddet, Tinubu’nun IMF tarafından öngörülen neoliberal yeniden yapılandırmayı acımasızca uygulamasının tetiklediği, giderek kötüleşen açlık ve yaşam maliyeti krizini daha da ağırlaştırıyor. Ekonomik kriz de şiddeti körüklüyor.
Bu ortamda, 30 Temmuz’da geleneksel liderlere hitap eden Bola Tinubu, “Onların (teröristlerin) bazıları Nijeryalı değil. Bakın, Mali, Burkina Faso ve Nijer’deki güvenlik sorunu, yaşadığımız zorlukları daha da ağırlaştırıyor” diyerek sorumluluğu üzerinden atmaya çalıştı.
Her üç ülke de, eski sömürgeci güç Fransa tarafından ayakta tutulan rejimlerin halk desteğine sahip darbelerle devrildiği ve ardından Fransız birliklerinin ülkeden çıkarılmasıyla sonuçlanan askeri yönetimlerin kurulmasına yol açan kitlesel protestoların içinden çıkmıştır.
Fransa destekli hükümetlerin devrilmesi ilk olarak 2020’de Mali’de, ardından 2022’de Burkina Faso’da başladı. O tarihte birlikleri hâlihazırda bu iki ülkeden çıkarılmış olan Fransa, 2023’ün ilerleyen dönemlerinde Nijer’deki rejimin devrilmesi üzerine başlangıçta geri adım atmayı reddedip savaş tehdidinde bulundu ve Nijer’i işgal etmek üzere, kendi neokolonyal bloğunda yer alan diğer ülkelerden oluşan Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu’nu (ECOWAS) öne sürdü.
O dönemde ECOWAS dönem başkanı olan Tinubu, ülke içinde güvenlik sağlamakta zorlanan Nijerya ordusunu, Fransa adına devrilmiş rejimi yeniden iktidara getirmek üzere komşu ülkeyi işgal etmesi için göndermeye hevesliydi. Ancak Nijerya parlamentosu askeri operasyona izin vermeyi reddetti.
Diğer taraftan Mali ve Burkina Faso, Nijer’in savunmasına geldi ve üç ülke, o zamandan beri siyasi ve ekonomik bir bloğa, AES’e dönüşen askeri bir pakt oluşturdu.
Tinubu’nun Nijerya’da uyguladığı politikadan büyük ölçüde farklı bir ekonomik politika izleyen AES ülkeleri, kamu sektörünü genişletmiş ve maden kaynakları üzerindeki kontrollerini artırmıştır. Sanayi ve tarım alanındaki ekonomik ilerlemeleri, iş dünyası basını da dâhil olmak üzere geniş ölçüde kabul edilmiştir.
Yüksek ekonomik büyüme kaydetmelerine rağmen bu ülkeler güvensizlik ortamıyla boğuşmakta ve El Kaide bağlantılı JNIM (Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin) ile Tuareg ayrılıkçı isyancı grubu FLA’dan (Front de liberation de l’Azawad) oluşan bir koalisyonun sık sık düzenlediği büyük çaplı saldırılara maruz kalmaktadır. AES, bu grupların Fransa tarafından egemenliğe doğru ilerleyişlerini sekteye uğratmak amacıyla kullanılan vekil güçler olduğunu savunuyor.
Ancak, bu üç ülkede söz konusu geniş çaplı saldırılar henüz başlamadan önce bile Nijer, Nijerya kaynaklı Boko Haram’ın saldırılarına maruz kalmaktaydı.
Burkina Faso Dışişleri Bakanı Karamoko Jean Marie Traore, 6 Ağustos’ta Vagadugu’da yapılan görüşmede Nijerya Maslahatgüzarı’na bu durumu hatırlatarak, Tinubu’nun ifadelerinin “Nijer ordusunun yıllardır Boko Haram’a karşı verdiği mücadelede gösterdiği fedakarlığa yönelik bir küçümseme” anlamına geldiği hususunda yakındı.
Nijeryalı diplomatın, terörle mücadelede AES’in rolünü özellikle de Nijer’in Nijerya’yı hedef alan saldırıları durdurmadaki rolünü kabul ettiği bildirildi.
Traore, “Bedelini biz ödüyoruz, ancak gerçek düşmanlar başka yerde” diye ekledi. “Tarih, coğrafya ve kardeşlik bağlarıyla birbirine bağlı halklar arasında yanlış anlaşılmaları ve hoşnutsuzlukları körükleme riski pahasına, karmaşık bir durumun sorumluluğunu komşu ülkelere yüklemek yerine; [Tinubu tarafından] güvenlik durumunun daha doğru bir şekilde ortaya konulmasını tercih ederdik.”
Nijeryalı diplomat, protesto notunu başkent Abuja’ya götüreceği konusunda güvence verdi. Traore, AES ülkelerinin Nijerya’yı güvenlik sorunları nedeniyle kınamak yerine bu komşu ülkeyle iş birliği yapmayı tercih ettiklerini ve “ortak, paylaşılan bir mücadele” içinde oldukları konusunda ısrarcı olduklarını belirterek ona güvence verdi.
*Pavan Kulkarni, Peoples Dispatch için çalışan ve ağırlıklı olarak Afrika kıtasında, ayrıca Hindistan’da işçi mücadeleleri ve ilerici toplumsal hareketleri takip eden bir gazetecidir.
Source: https://www.savageminds.co/p/aes-condemns-nigeria
Tercüme: Ali Karakuş
