Mack DeGeurin
Haberlere göre, politik bağlantıları olan bir avuç zengin Silikon Vadisi yatırımcısı, tekno-ütopyacı bir “özgürlük şehri” için Grönland’ın buzlu kıyılarını hedef alıyor.
Reuters’ın haberine göre bu girişim, şirketlere yönelik düzenlemelerin minimumda olduğu ve yapay zekâ ile mini nükleer reaktörler gibi yükselen teknolojilerin hızlandırılmasına odaklanan, özgürlükçü (libertaryen) bir belediye kurmayı amaçlıyor. Grönland’da ekonomik kalkınmanın artırılmasını savunanlar, adanın soğuk ikliminin yüksek enerji tüketen devasa yapay zekâ veri merkezlerini doğal yollarla soğutabileceğini öne sürüyor. Ayrıca adanın buz tabakalarının altında bulunan büyük kritik ve nadir toprak minerali yataklarının, tüketici elektroniği üretiminde kullanılabileceği belirtiliyor.
Kaliforniya’nın Solano Bölgesi’nde devam eden bir başka girişime benzerlik gösteren ve “start-up şehri” olarak adlandırılan bu proje, iddialara göre PayPal’ın kurucusu Peter Thiel ve Başkan Donald Trump’ın Danimarka büyükelçisi adayı Ken Howery’nin (Ken Howery halihazırda ABD’nin Danimarka Büyükelçisidir) desteğini almış durumda. Senato tarafından onaylanması hâlinde Howery, ABD’nin Grönland’ı satın almaya yönelik görüşmelerine liderlik edecek. Bu rolde Howery, cesur özgürlük şehri yatırımcıları ile ABD hükümeti arasında bir köprü işlevi görebilir.
Tüm bunların, Trump yönetiminin Arktik adayı devralmaya yönelik önerilerine defalarca karşı çıkan Danimarkalı yetkililerden çok sert tepki görmesinin neredeyse kesin olduğunu da belirtmek gerekir. Dünyanın dört bir yanında milyarderler tarafından finanse edilen devletsiz toplumlar kurma girişimleri yıllar içinde denendi, ancak hiçbiri kavramsal bir denemenin ötesine geçemedi.
Özgürlük şehrinin arkasında kimler var?
Reuters haberi, Ken Howery, Peter Thiel ve önde gelen Silikon Vadisi girişim sermayedarı Marc Andreessen’in Grönland girişimini destekleyen en önemli isimler arasında olduğunu belirtiyor. Danimarka büyükelçisi olarak atanması için hâlen ABD Senatosu’nun onayını bekleyen Howery’nin, milyarder Elon Musk’ın uzun süredir arkadaşı olduğu ve daha önce Thiel ile birlikte bir girişim sermayesi şirketi kurduğu bildiriliyor. Thiel ise, okyanusta yüzen, devletsiz ütopik şehirler kurmayı hedefleyen “Seasteading” (deniz yerleşimleri) hareketinin hem en gür sesi hem de en büyük finansal destekçilerinden biri olarak öne çıkıyor. Andreessen’in ise, Solano County’de bir şehir inşa etmeyi hedefleyen California Forever adlı teknoloji yatırımcıları konsorsiyumunun da parçası olduğu belirtiliyor. Bu girişimlerin tümü-Honduras’taki hâlihazırda var olan Próspera şehri gibi örneklerle birlikte-özgürlükçü siyasi idealler, teknolojik gelişime odaklanma ve büyük miktarda sermaye ile ortak bir paydada buluşuyor.
Grönland’da kurulması planlanan şehirle ilgili söylentiler, Praxis’in kurucu ortağı Dryden Brown’ın Kasım 2024’te Grönland’da arazi satın almaya çalıştığını açıklayan bir dizi tweet atmasından bu yana devam ediyor. Praxis’in, “Batı medeniyetini yeniden inşa etmeyi” hedeflediği, kendisini “internet ortamının yerlisi bir ulus” olarak tanımlayan bir kripto girişimi ve yeni şehirler inşa etmeye başlamak için 525 milyon doların üzerinde fon topladığı söylenen bir şirket olduğu ifade ediliyor. Brown, Reuters’a yaptığı açıklamada, o zamandan bu yana Grönland’da yeni bir şehir kurma olasılığını araştırmak üzere birçok şirket tarafından kendisine ulaşıldığını söyledi.
Grönland’a olan bu takıntı neden?
Bir zamanlar Trump’ın ilk başkanlık döneminde şaka olarak görülen ABD’nin Grönland’ı satın alma fikri, artık ciddi bir ABD dış politika hedefi hâline gelmiş durumda. Başkan, 2024 seçim kampanyası sırasında bu konuyu gündeme getirdi ve Danimarkalı yetkililerin adanın satılık olmadığı yönündeki tekrarlanan açıklamalarına rağmen tutumunu sertleştirdi. Ek olarak Başkan Yardımcısı J.D. Vance ve eşi Usha Vance, Mart 2024’te adadaki bir ABD askeri tesisini ziyaret ederek, Grönlandlılara Danimarka ile bağlarını gönüllü olarak koparmaları çağrısında bulunan bir konuşma yaptı. (Son anketler, Grönland halkının ezici çoğunluğunun ABD’ye ilhak fikrine karşı olduğunu gösteriyor.) Başkan Trump ise, bölgeyi zorla alma ihtimalini tamamen dışlamış değil.
Peki, nüfusu yaklaşık 57.000 olan ve büyük ölçüde yaşama elverişsiz bu adaya neden bu kadar ilgi var? Grönland’ın kalkınmasını savunanlar, bu yılın başlarında Senato Ticaret, Bilim ve Ulaştırma Komitesi’nde düzenlenen bir oturumda argümanlarını sundu. Oturum sırasında, Teksas Maden Kaynakları Kurulu Başkanı Anthony Marchese, Grönland kıyı şeridinin “tartışmasız” bir şekilde tek bir bölgede bulunan en büyük mineral koleksiyonlarından birine sahip olduğunu iddia etti. Bunlar arasında, modern tüketici elektroniği cihazlarının çalışması için hayati öneme sahip nadir toprak elementleri de bulunuyor.
Marchese duruşma sırasında, “Kıyı şeridinin herhangi bir yerine ok atın, kesinlikle dünya standartlarında bir [mineral] hedefi vuracaksınız” dedi.
Bu minerallerin çoğu daha önce aşılamaz kabul edilen kalın buz tabakalarının altında gömülü durumda. Grönland’a yatırım yapılmasını savunanlar, yeni madencilik tekniklerinin ve ısınan iklim nedeniyle buzların bir kısmının erimesinin, bir zamanlar ulaşılamaz olan bu kaynakları erişilebilir kılabileceğini öne sürüyor. ABD Senatörü Maria Cantwell (Washington) gibi bazı isimler ise Grönland’ın serin sıcaklıklarının ve jeotermal menfezlere yakınlığının, yapay zekâ için gereken devasa veri merkezlerini çalıştırmak adına ideal bir ortam sunabileceğini söylüyor. Teoride bu serin iklim ve enerjiye erişim kombinasyonu, fosil yakıtlara bağımlı olmadan bilgi işlem kapasitesini hızla artırmak isteyen teknoloji şirketleri için cazip olabilir. Praxis’in kurucusu Brown da Reuters’a, Grönland’ın sert topoğrafyasının Mars yüzeyini taklit etmeye yönelik deneyler için ideal bir alan olabileceğine inandığını söyledi.
*Mack DeGeurin, teknoloji ile siyasetin kesiştiği noktaları yıllardır araştıran bir teknoloji muhabiridir. Daha önce Gizmodo, Insider, New York Magazine ve Vice’da yazıları yayımlanmıştır.
Kaynak: https://www.popsci.com/technology/billionaire-freedom-city-greenland/
Tercüme: Ali Karakuş
