De oproep van Alexander Doegin is een regelrechte aanval op de vrijheid van het individu. Zijn idee dat patriottisme en traditionele waarden door de staat moeten worden afgedwongen, verraadt een diepgewortelde minachting voor alles waar een democratische rechtsstaat voor hoort te staan. Wie bepaalt eigenlijk wat de juiste waarden zijn? Doegin? Het Kremlin? Een autoritaire machthebber die zichzelf het recht toe-eigent om miljoenen mensen voor te schrijven hoe ze moeten denken en leven?
Dit is de klassieke methode van autoritaire ideologieën: eerst wordt één wereldbeeld uitgeroepen tot de enige juiste waarheid, vervolgens worden afwijkende meningen als bedreiging voor de staat bestempeld en uiteindelijk wordt repressie verkocht als bescherming van de nationale identiteit. Het is bijzonder veelzeggend dat iemand die zo graag spreekt over beschaving, traditie en nationale trots blijkbaar geen vertrouwen heeft in de vrijheid van mensen om daar zelf betekenis aan te geven. Een samenleving die haar burgers moet dwingen om loyaal te zijn, is geen sterke samenleving. Het is een samenleving die haar eigen bevolking wantrouwt.
En laten we vooral de geopolitieke context niet vergeten. Doegins ultranationalistische wereldbeeld past naadloos binnen de Russische imperialistische ideologie die individuele vrijheid ondergeschikt maakt aan staatsmacht, nationale mythevorming en geopolitieke ambities. Zijn boodschap verdient geen romantisering als een alternatieve visie op Europa.
Het is een waarschuwing voor iedereen die begrijpt wat er op het spel staat wanneer autoritaire denkbeelden opnieuw als politieke idealen worden verkocht. Europa heeft geen behoefte aan Russische ideologen die ons komen uitleggen hoe we moeten leven, welke waarden we moeten aanvaarden en hoeveel vrijheid we mogen behouden.
De vrijheid om het oneens te zijn met Doegin is geen bedreiging voor onze samenleving. Het is precies wat een vrije samenleving onderscheidt van het soort autoritaire systeem dat hij bewondert.
@PVerijke
