Pepe Escobar
İmparatorlukla, onun uluslararası finans sistemi üzerindeki denetimini aşmadan mücadele etmenin hiçbir yolu yok.
Pakistan’ın karasında ve denizinde ABD bağlantılı son, kesinlikle bulanık hareketlerle ilgili olarak tam olarak ne olup bittiğini araştırmaya gelince ortalık şimdiden toz duman. Transition Protocol’deki ilk değerlendirmenin ardından, ki bu değerlendirme açıkça söylemek gerekirse gereken bütün yanıtları vermemişti, birkaç kaynağın desteğiyle çok daha kapsamlı bir incelemeyle konuyu daha derinden kazıdık.
İran-Pakistan kara bağlantısının son derece hassas birkaç düğüm noktasında izlediğimiz şey topyekûn bir sınır kapatması değil; İslamabad’ın Washington’un muazzam mali mengenesi ile Tahran’ın stratejik can damarı arasında yürüttüğü cerrahi, iki yönlü bir denge oyunu.
İşte doğrulanmış kayıtları en son istişarelerimizle birleştirerek durumun geldiği nokta.
Kilit nokta şu: Düzenleyici tetikleyici yalnızca sınır güvenliği değil, bir bankacılık yaptırımı hamlesiydi.
Belucistan’daki eyalet yetkilileri cumartesi günü iki kilit düğüm noktası olan Taftan ve Gabd-Rimdan’daki durdurmayı kamuoyuna güvenlik, terörle mücadele ve kaçakçılıkla mücadele çerçevesinde sunsa da asıl önemli olan, Pakistan Ticaret Bakanlığının geçen cuma yayımladığı bir muhtıraya ilişkin kesin mekanizma.
Bu muhtıra, İran’dan ithal edilen mallar için Elektronik İthalat Formu (EIF) muafiyetinin 3 Ekim’de yapılan uzatmasını derhâl iptal etti ve İslamabad’ın Taftan’daki Federal Soruşturma Ajansı (FIA) göç kapısını kapatma talimatıyla aynı zamana denk geldi.
Kilit nokta şu ki EIF muafiyeti olmadan Pakistanlı ithalatçılar İran’dan yaptıkları alımları resmî Pakistan bankacılık kanalları üzerinden işlemek zorunda; ABD yaptırımları da elbette bunu kesinlikle imkânsız kılıyor.
Tahran Ticaret Odası Ulaştırma Komisyonu Başkanı Peyman Senendeci, İran’ın Pakistan’a ihracatını durduranın bankacılık yaptırımlarına uyum (EIF’nin rafa kaldırılması) olduğunu resmî olarak teyit etti.
Resmî kapılardaki ani şok hiç de küçük değildi: Gabd-Rimdan üzerinden yapılan günlük 4 bin tonu aşkın İran LPG ithalatı risk altında. Ketta Ticaret Odası eski Başkanı Eyüp Miryani, yalnızca Gabd-Rimdan’da 2 binden fazla konteynerin mahsur kaldığını, Taftan’da da yüzlerce yük kamyonunun beklediğini bildirdi.
Peki bu neden şimdi oluyor? Çünkü Pakistan’ın ödemesi gereken 7 Ekim IMF dilimi ile ABD Hazinesinin emperyal “Ekonomik Dışlanmış Operasyonu” çirkin bir biçimde çakıştı.
Ekonomik Dışlanmış Operasyonu kapsamında Washington üçüncü ülkelere İran’la bağlantılı ticari can damarlarını “kapatmaları için belirli bir takvim” verdi; aksi hâlde ABD finans sisteminden atılacaklardı. Bunu OFAC’ın 1 Ekim’de İran’ın kara demiryolu ve sanayi ağlarına yönelik yaptırım listelemeleri ve 8 Ekim’de 17 gölge filo tankerine yönelik adımları izledi.
Ama ardından, 7 Ekim’de, Ticaret Bakanlığının EIF muafiyetini iptal etmesinden yalnızca dokuz gün önce, İslamabad 1,21 milyar doları serbest bırakmak için Genişletilmiş Fon Kolaylığı’nın Dördüncü Gözden Geçirmesi konusunda IMF ile anlaşmaya vardı. Bu anlaşma hâlâ IMF İcra Kurulunun onayını gerektiriyor.
Elbette ABD’nin ya da IMF’nin İran-Pakistan sınırlarının kapatılması için doğrudan emir verdiğini gösteren kamuya açık bir belge yok. Ama İslamabad’daki kaynaklar, IMF Kurulu oylamasından önce süresiz bir bankacılık aracı muafiyetini yürürlükte bırakmanın Pakistan için sürdürülemez bir yaptırım açığına dönüştüğünü vurguladı.
İslamabad’daki kaynaklar, adımın gerçek sabotaj karşıtı kaygılarla birlikte atıldığı ve duraklamanın ikili ilişkileri koparmaması için İslamabad ile Tahran arasında sessizce koordine edildiği (vurgu bana ait) konusunda ısrarcı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi aksamayı kamuoyu önünde “teknik sorunlar” ve “ihtiyati tedbirler” nedeniyle geçici bir duraklama olarak nitelendirdi.
Pakistanlı resmî kaynaklar ise sıkılaştırılan denetimlerin Sistan-Belucistan’daki saldırıların, otoyol pusularının ve 11 Ekim’de Civani açıklarında Pakistan Sahil Güvenlik botlarına yönelik deniz saldırısının artmasının ardından Tahran ile “karşılıklı anlayışı” yansıtan ortak bir terörle mücadele önlemi olduğunda ısrar etti. Pakistanlı yetkililer bu saldırıyı Pakistan’ın İran barış anlaşmasındaki arabuluculuğunu sabote etmeye çalışan “yabancı aktörlere” bağladı.
Yine bilindik şüphelilerin silaha dönüştürdüğü ve manipüle ettiği Selefi cihatçıların o eski kalıbına dönüş.
Başbakan Yardımcısı İshak Dar ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında kamuoyuna teyit edilmiş tek telefon görüşmesi 16 Ekim muhtırasından iki gün sonra, 18 Ekim pazar günü yapıldı ve resmî açıklamalarda yalnızca bölgesel diplomasiden ve Bağdat İİT toplantısından söz ediliyor.
Dolayısıyla Dar-Arakçi dışişleri bakanları düzeyindeki ön koordinasyon ve belirli sabotaj tutuklamaları bizim kendi haberciliğimizin parçası.
Asimetrik gıda ihracatı ve kayıt dışı güzergâhlar
Kısacası sınırlardan hâlâ mal geçiyor. İslamabad, Pakistan’ın İran’a bozulabilir ürün ve gıda ihracatını kasıtlı olarak sürdürdü. Domates, patates ve soğan dahil temel bozulabilir ürünler, geçirgen 909 kilometrelik sınır boyunca geleneksel petrol ve yakıt akışlarıyla birlikte taşınmayı sürdürüyor.
Düzenleyici kayıtlar bunun nedenini açıklıyor: Pakistan 8 ay önce kara yoluyla İran’a yapılan 10 gıda ihracatı kalemi (pirinç, patates, soğan, domates, et ve meyve açıkça listeleniyor) ve ilaçlar için özel olarak ayrı bir bankacılık aracı muafiyeti yürürlüğe koymuştu.
Tahran Ticaret Odası geçen cumartesi, İran’ın Pakistan’a ihracatı EIF kuralı nedeniyle dururken Pakistan’dan İran’a ithalatın sürdüğünü ve Belucistan genelindeki kayıt dışı yakıt ve sınır ticaretinin resmî gümrüklerin dışında zaten yıllık tahminen 800 milyon dolar ile 1 milyar doların üzerinde bir hacimle işlediğini teyit etti.
Gwadar ve Karaçi limanlarına ve genel olarak Çin-İran Transit Mimarisine özel dikkat gösterilmeli. Kaynaklarımıza göre Pakistan üzerinden üçüncü ülke ve Çin-İran transiti korunmaya devam ediyor.
Hukuki düzeyde, Pakistan’ın mal transitini ayrıntılandıran bir belge, banka teminatı altında İran’a giden üçüncü ülke yükleri için Gwadar, Karaçi ve Kasım Limanı’nı Gabd ve Taftan’a bağlayan altı belirlenmiş kara transit koridoru oluşturdu.
Ayrıca Federal Gelir İdaresinin geçen haziran yayımladığı bir bildirimle Taftan tren istasyonu resmî olarak Kara Gümrük İstasyonu ilan edildi; İranlı ve Pakistanlı bakanlar da demiryolu koridorunu Çin’i İran’a ve Avrupa’ya bağlayacak bir güzergâh olarak tanıttı.
Ancak çok karmaşık iki operasyonel kısıt yerinde duruyor.
Ketta-Taftan demiryolunun modernizasyonu resmî olarak hâlâ planlanan bir iyileştirme olarak listeleniyor; OFAC’ın 1 Ekim’de İran İslam Cumhuriyeti Demiryolları Şirketini (RAI) yaptırım listesine alması da açıkça Tahran’ın abluka altındaki deniz yollarından demiryoluna geçişini boğmak için tasarlanmıştı.
Özetlemek gerekirse: Korsanlık İmparatorluğu ile yüzleşmek üstün bir beceri gerektiriyor. İslamabad klasik, ayarlı bir manevra uyguladı: Bekleyen 1,21 milyar dolarlık IMF dilimini ve Pakistan bankalarını ABD Hazinesinin ikincil yaptırımlarından korumak için Taftan ve Gabd-Rimdan’daki resmî EIF ithalat muafiyetini göz önünde iptal etti.
Bu sırada da Pakistan’ın gıda ihracatını, kayıt dışı sınır vanalarını ve üçüncü ülke transit çerçevelerini Tahran ile birlikte canlı tuttu.
Bunun kısa bir idari sıfırlama olarak mı kalacağına yoksa daha uzun bir darboğaza mı dönüşeceğine önümüzdeki iki hafta içinde üç gösterge karar verecek:
Ticaret Bakanlığından değiştirilmiş bir EIF ya da takas bildirimi.
Gwadar/Karaçi transit yükleri için ayrı gümrük işlemi.
Taftan-Zahidan demiryolu hattı üzerinden belgelenmiş yük hareketleri.
Ders, bütün Küresel Güney’in üzerinde düşünmesi için nadir toprak elementlerine kazınsın: İmparatorlukla, onun uluslararası finans sistemi üzerindeki denetimini aşmadan mücadele etmenin hiçbir yolu yok.
Kaynak:://strategic-culture.su/news/2026/10/19/exclusive-whats-really-happening-at-iran-pakistan-border/
