Hindistan Neden Ukrayna’da Barış İstiyor, Çin İse İstemiyor?

İlk bakışta Hindistan ve Çin, Ukrayna savaşı konusunda neredeyse tamamen aynı tutumu sergiliyor gibi görünüyor: Kremlin ile yakın ilişkileri sürdürmek, Rus petrolü satın almak ve Rusya’yı tecrit etmeye yönelik Batı kampanyasına katılmayı reddetmek. Ancak yüzeyin altına inildiğinde temel bir farklılık ortaya çıkıyor: Hindistan savaşın sona ermesini isterken Çin çatışmaların devam etmesinde herhangi bir sakınca görmüyor. Bu farklı tutumlar, Çin ve Hindistan’ın Rusya hakkında ne hissettiklerinden çok, birbirleri hakkında ne düşündükleriyle ilgilidir.

Rusya, onlarca yıldır Hindistan’ın Çin’i dengelemesine yardımcı olması için güvenebileceği az sayıdaki büyük güçten biri olmuştur. İkili ilişki bir tampon ve bir güvence işlevi görerek, Hindistan’ın daha büyük komşusu tarafından kıskaca alınması yerine kendisi için jeopolitik bir manevra alanı koruyabilmesini sağladı. Ancak Rusya’nın içinin boşaltıldığı ve Çin’e bağımlı hâle geldiği bir durumda bu sistem işleyemez. Ukrayna savaşı da tam olarak böyle bir sonuç doğurmuştur.

Rusya, 2022 yılında Ukrayna’yı geniş çaplı işgal girişiminin ardından, Batı mallarına ve pazarlarına erişimini kesen, benzeri görülmemiş Batı yaptırımlarıyla karşı karşıya kaldı. Bir zamanlar enerji talebinin en büyük kaynağı olan Avrupa, Rus petrolü ve doğal gazı alımlarını büyük ölçüde durdurduktan sonra Çin, indirimli fiyatlardan yararlanarak Rusya’nın en büyük enerji alıcısı konumunu devraldı. Çin ayrıca Rusya’nın en büyük ticaret ortağı hâline geldi ve Rusya’nın artık Batı’dan satın alamadığı makine, elektronik ve sanayi mallarının giderek daha önemli bir tedarikçisi haline geldi.

Bu sonuç, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in savaş başlamadan hemen önce öne çıkardıkları, eşitler arasındaki “sınırsız” ortaklık anlayışından keskin biçimde ayrılıyor. Rusya, Çin’in küçük ortağı hâline geliyor. Bu durum Şi için hiç de sorun değil ve onun Putin’i Ukrayna ile müzakere etmeye zorlamak için neden acele etmediğini açıklıyor. Şi, “siyasi çözüm” söylemine göstermelik biçimde bağlılık sergilese de Putin üzerinde barış arayışına girmesi yönünde kamuoyu önünde herhangi bir baskı kurmaktan kaçınıyor.

Hesap aslında çok gizemli değil. Uzun süren bir savaş Rusya’yı kıskaca alır ve kıskaca alınmış bir Rusya’nın ise Çin için daha fazla nüfuz alanı sağlayacak şekilde seçenekleri azalır. Sibirya’nın Gücü 2 doğal gaz boru hattına ilişkin çıkmaza giren görüşmelerin de gösterdiği gibi Çin, kendi çıkarlarını ilerletmek için bu nüfuzunu kullanmaktan çekinmiyor.

Rusya, Arktik bölgesindeki Yamal Yarımadası’ndan Moğolistan üzerinden kuzey Çin’e doğal gaz taşıyacak bu boru hattını inşa etmeyi çok istiyor. Avrupa doğal gaz pazarını kaybeden Rusya, devasa gaz rezervleri için yeni ve uzun vadeli bir çıkış kapısına ihtiyaç duyuyor. Ancak Çin, Kremlin’in aciliyet duygusunu paylaşmıyor. Fiyat, miktar ve teslimat koşulları konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle müzakereler yıllardır sürüncemede kalmış durumda.

Son haberler, Çin’in bin metreküp başına yaklaşık 50 dolar civarında bir fiyat talep ettiğini gösteriyor. Bu rakam, Kremlin’in istediği yaklaşık 250 doların çok altında ve Rusya’nın ağır biçimde sübvanse edilen iç doğal gaz fiyatına yakın. Çin, Rusya’nın sonunda bunu kabul etmek zorunda kalacağını düşünüyor gibi görünüyor. Başka hangi seçeneği var ki?

Etkiler doğal gazın ötesine uzanıyor. Savaş ne kadar uzarsa Rusya, ekonomisini Çin’e doğru yeniden yönlendirmek zorunda kalacak ve Çin de ekonomik ve stratejik çıkarlarını ilerletmek için o kadar fazla fırsat elde edecek. Çin; kaynaklar, kendisine bağımlı bir pazar, teknolojik nüfuz ve siyasi ağırlık kazanıyor. Rusya’nın elde ettiği tek şey ise, kendi yarattığı yıpratma savaşına sınırlı kaynaklarını aktarmayı sürdürürken Batı ile kopuşunun yol açtığı ekonomik zararın bir kısmını telafi etme fırsatından ibaret.

Bu, bir bakıma Hindistan açısından en kötü senaryodur: bir zamanlar stratejik bir varlık olan Rus ortağı ciddi biçimde zayıflarken, Çinli rakibi güçleniyor ve cesaret kazanıyor. Çin’in Kremlin üzerindeki nüfuzu ne kadar artarsa Hindistan’ın bölgesel konumu da o kadar kötüleşiyor.

Hindistan’ın Kremlin’i barışa doğru sürekli teşvik etmesi bu nedenle şaşırtıcı değil. Geçen hafta Hindistan’da, bu yılki BRICS zirvesi öncesinde Başbakan Narendra Modi, Putin’e Rusçaya çevrilmiş, 2.000 yıllık Hint şiir ve felsefe eseri Tirukkuṟaḷ’i hediye etti ve kitabın “şefkat ve liderlik hakkında” olduğunu özellikle belirtti. Bu, özellikle Modi’nin geçen ay Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesinde dünyaya “bitmek bilmeyen savaş” döneminden “savaşın sona erdiği” döneme geçme çağrısının ardından yapılmış anlamlı bir hediyeydi. Modi’nin Ukrayna savaşının sona ermesine yönelik çağrıları “Savaşın devam ettiği her gün, insanlık bir adım geri gidiyor” ifadesinde olduğu gibi genellikle insani boyutu öne çıkarsa da bölgesel güç dengesinin korunması şüphesiz önemli bir faktördür.

Çin, Rusya’nın işe yarayacak kadar güçlü ancak kendisine bağımlı kalacak kadar da zayıf olmasını isterken Hindistan’ın bölgesel güç dengesinin korunmasına yönelik talebi, bağımsız bir güç merkezi olarak varlık gösteren bir Rusya’yı gerektirmektedir. Bu, Rusya ile ilgili bir anlaşmazlıktan ziyade, Asya’da hangi bölgesel düzenin hâkim olacağına dair bir rekabettir: daha istikrarlı bir güç dengesine dayanan bir düzen mi yoksa Çin’in egemen olduğu bir düzen mi?

 

İlgilenenler için:

https://kritikbakis.com/cin-hindistan-ekonomik-ve-ticari-iliskilerinin-dinamikleri/

https://kritikbakis.com/trumpin-abdsi-ile-sinin-cini-arasinda-hindistanin-kacinmasi-gereken-tuzak/

https://kritikbakis.com/hindistanin-nikobar-adasina-yonelik-hamlesi-cinin-malakka-gecis-yolunu-tehdit-ediyor/

https://kritikbakis.com/myanmar-hindistan-cin-rekabetinde-yeniden-on-cepheye-cikiyor/

https://kritikbakis.com/talibanin-inatciligi-bolgesel-bir-savas-riskini-artiriyor/

https://kritikbakis.com/hindistan-neden-amerikanin-yaninda-kalacak/

https://kritikbakis.com/hindistan-cin-yakinlasmasinin-sinirlari/

https://kritikbakis.com/cini-yatistirmak-hindistanin-trumpa-karsi-koymasina-yardimci-olmaz/

https://kritikbakis.com/trumpin-yeni-rusya-politikasini-test-ederken-hindistan-ortada-kaldi/

 

*Nina L. Khrushcheva, New School’da Uluslararası İlişkiler Profesörü’dür ve en son Jeffrey Tayler ile birlikte yazdığı In Putin’s Footsteps: Searching for the Soul of an Empire Across Russia’s Eleven Time Zones (St. Martin’s Press, 2019) kitabının ortak yazarıdır.

 

Kaynak: https://countercurrents.org/2026/09/why-india-wants-peace-in-ukraine-and-china-doesnt/

 

Tercüme: Ali Karakuş