Türkiye ve Katar’dan kader birliği anlaşması
Dünyanın en büyük uluslararası organizasyonlarından biri olan COP31 Antalya’da yapıldı. 102 ülke lideri, yüzlerce bakan, on binlerce üst düzey katılımcı zirvede on gün boyunca iklim değişikliği ve çevre konusunda önemli çalışmalar yaptı.
HERKESİ ŞAŞIRTAN BİR KARŞILAMA
Zirvede BM Genel Sekreteri António Guterres ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ev sahibi olarak tüm devlet başkanlarını karşıladı ve tek tek fotoğraf çektirdi. İşte bu resmî karşılama töreninde bir sahne Türkiye’de en çok konuşulan ve büyük sempati toplayan görüntüydü.
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani karşılama alanına geldi, önce BM Genel Sekreteriyle tokalaştı sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan ile kucaklaştı, buraya kadar her şey normaldi. Fakat Katar Emiri arkasını dönüp bir kişiyi öne çıkması için davet etti ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile tanıştırdı. Töreni canlı yayınlayan tüm kanallar protokol kayıtlarında görülmeyen bu kişinin kim olduğunu anlamaya çalışırken, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu genç adama yakın ilgisi birden tüm izleyenleri ve törende bulunanları şaşırttı. Çok geçmeden bu genç adamın Emir Al Sani’nin oğlu Şeyh Hamad bin Temim bin Hamad Al Sani olduğu anlaşıldı.
DİPLOMASİDE BABA OĞUL İLİŞKİSİ
Türkler çocuklarıyla tokalaşmaz, anneler çocuklarına sarılır, babalar ise çocuklarını gözlerinden öper. Emir Al Sani oğlunu Erdoğan’la tanıştırdığında, Cumhurbaşkanı Erdoğan kendi çocuğunu görüşmüş gibi mutlu oldu, her Türk babanın yaptığı gibi bu genç adamın başını iki eliyle tutup, gözlerinin altından öptü. Sonra kollarından tuttu, ne kadar büyüdüğünü gururla gördüğünü ifade etti. Genç şeyh sonrasında BM Genel Sekreteriyle tokalaşırken bile Erdoğan mütebessim yüz ifadesiyle onu izlemeye devam etti.
Bu tablo bir anda zirvenin en çok konuşulan görüntüsü oldu. Diplomasinin ötesinde, resmî törenlerin dışında bu baba oğul kucaklaşmasına benzeyen sıcak görüntü, Katar-Türkiye ilişkilerinin çok başka bir boyutta olduğunu, Katar ve Türkiye devlet başkanlarının artık bir aile kadar birbirine yakın olduğunu gösterdi.
Tüm medya bu sıcak karşılamayı defalarca gösterdi, diplomasiye renk kattığını ve iki ülke dostluğunun derinliğini gösterdiğini yazdı.
İSTANBUL’DA STRATEJİK ANLAŞMALAR
Akdeniz kıyısındaki güzel şehir Antalya’da yapılan COP31 liderler zirvesi tamamlandıktan sonra, dünyanın en güzel boğazının bulunduğu İstanbul’a geçti iki lider. Bu kez boğazın kenarındaki tarihi Dolmabahçe Sarayı’nda bulunan Cumhurbaşkanlığı Çalışma Ofisi’nde iki devletin resmî temasları başladı. Dostluk, aile ve kardeşlik düzeyindeki ilişkiler bu kez resmî anlaşmalarla sağlamlaştırma ve daha da ileriye taşımak için imzalar atılacaktı.
İki ülke stratejik müttefikti ve bu ilişkiyi yürütmek için Yüksek Stratejik Komite kurulmuştu. Bu komiteye başkanlık eden dışişleri bakanları 11 kez toplanmış, şimdi 12. toplantı yapılacaktı.
Bakanlar ve üst düzey yetkililerin hazır bulunduğu toplantıyla Erdoğan ve Emir Al Sani el ele geldi. Tarihi çalışma ofisinin büyük salonunda, basının önünde 5 ayrı alanda yeni stratejik anlaşmalar imzalandı.
Bu anlaşmalar içinde en önemlisi karşılıklı savunma anlaşmasıydı. Bir anlamda iki ülkenin kendi arasında yaptığı Mekke Anlaşması’na benziyor aslında.
İKİ ÜLKENİN KADERİNİ BİRBİRİNE BAĞLAYAN SAVUNMA ANLAŞMASI
İstanbul’da birçok alanda anlaşmalar imzalandı ama en kritik olanı savunma alanında yapılan anlaşmaydı. İmza töreninden sonra yapılan açıklamada bu savunma anlaşması için en kritik cümleler şunlardı:
“Taraflar, müşterek savunmanın güçlendirilmesi, bölgesel güvenlik ve istikrarın desteklenmesi ile taraflardan birini veya her ikisini birden hedef alan herhangi bir dış silahlı saldırıya karşı ortak bir duruşun teşvik edilmesi amacıyla Türkiye ile Katar arasında Karşılıklı Savunma Anlaşması’nın imzalanmasını takdirle karşılamışlardır. İki taraf, söz konusu Anlaşma’nın yalnızca imzacı tarafların egemenliklerini ve toprak bütünlüklerini koruma taahhüdünü değil, aynı zamanda daha güvenli ve istikrarlı bir bölgesel düzene katkıda bulunma yönündeki ortak vizyonlarını da yansıttığını teyit etmiştir.”
Bu aslında Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan arasında imzalanan Mekke Savunma Anlaşması’nın bir benzeriydi. Herhangi bir ülkeye dışarıdan yapılacak silahlı saldırıda, egemenliğin ihlali ya da toprak bütünlüğünün korunması için, iki ülke ortak bir duruş sergileyecek ve birlikte savunmaya geçecek. Bu son derece önemli ve stratejik anlaşma iki ülkenin bir anlamda kaderini birbirine bağladığı hayati önemdeki bir anlaşmadır. Bu nedenle törende bu kısmın imzasını iki devlet başkanı attı.
Bu stratejik karara ek olarak iki ülke savunma alanındaki iş birliklerini de geliştirme kararı aldı. Bedir Anlaşması’yla atılan ortak savunma sanayisinin güçlendirilmesi prensibi iki ülke tarafından yeniden vurgulandı ve güçlendirildi.
ÇATIŞMALARI SONLANDIRMAK İÇİN İŞ BİRLİĞİ
İmza töreninde daha önceki anlaşmalarda görülmeyen, belki de ilk defa farklı bir anlaşmaya da imza atıldı.
“Barış, Uzlaşma ve Çatışma Çözümü Konusunda İşbirliği Mutabakatı” isimli bu anlaşma, iki ülkenin dışişleri bakanları tarafından imzalandı. Bunun anlamı şuydu: Katar yıllardır dünyadaki birçok çatışma, savaş ve krizlerde arabuluculuk yapan ve anlaşmalarda kolaylaştırıcı roller üstlenen stratejik bir misyon yürütüyor. Türkiye de kendi bölgesinde, Afrika ve diğer bölgelerde benzer misyonlar üstleniyor bir süredir. İşte iki ülke çatışmaların sonlandırılması ve barış için güçlerini birleştirme kararı aldıklarını bu anlaşmayla duyurmuş oldular. Bunu ileriki günlerde kurumsallaştırmayı, daha fonksiyonel hale getirmeyi planlıyorlar.
TİCARET, FİNANS, TEKNOLOJİ ALANLARINDA YENİ ANLAŞMALAR
İki ülke arasındaki güçlü bir ticari ilişki bulunuyor. 5 milyar dolarlık ticaret hacmine ulaşmak için ilişkileri daha da güçlendirmeye karar verildi. Bu anlamda ortak ticaretin kolaylaştırılması için iki ülkenin ticaret bakanları, “Tüketicinin Korunması, Piyasa Gözetimi ve Denetimi Alanlarında İşbirliğine İlişkin Bir Mutabakat Zaptı” imzaladı.
Dünyanın büyük değişim alanı teknoloji konusunda da yeni anlaşmalar imzalandı. Yapay zekâ, siber güvenlik, uydu teknolojileri, telekomünikasyon, veri güvenliği gibi birçok alanda iş birliğinin geliştirilmesi için karşılıklı görüş birliğine varıldı.
Ayrıca eğitim, iletişim, insani yardım, çevre, iklim değişikliği, aile ve sosyal politikalar, acil yardım gibi çeşitli konularda iş birlikleri yeniden gözden geçirildi ve geliştirilmesi için prensip kararları alındı.
İKİ ÜLKENİN HASSAS ÇİZGİSİ GAZZE VE DÜNYA BARIŞI
Uzaktan bakıldığında iki ülkenin dış politikası, bölgedeki ilişkileri, çatışmalara ve savaşlara yaklaşımının aşağı yukarı birbirinin aynı olduğu anlaşılır. Her ülkenin egemenlik hakkını, toprak bütünlüğünü, halkların yaşam hakkını, terörizme karşı oluşu, savaşların ve çatışmaların bitmesi için arabuluculuk çabası neredeyse birbirine çok benzer.
İki ülke de saldırgan değil, barışçıldır, iki ülke de bölgedeki ülkelerin kendi sorunlarını kendisinin çözmesinden yanadır. Bu açıdan iki devletin dışişleri bakanlıkları ve istihbarat birimleri rahatça birlikte çalışıyor ve ortak hareket ediyor.
İki devletin bir başka hassasiyeti de Filistin meselesidir. Gazze’deki soykırıma, insani drama en çok tepki gösteren, sorunun çözülmesi için en çok çabayı gösteren ülkelerin başında Katar ve Türkiye gelir.
İstanbul’daki toplantılarda Gazze başta olmak üzere bölgedeki tüm sorunlara neredeyse aynı hassasiyetle değindi iki ülke yetkilileri. Öyle anlaşılıyor ki burada imzalanan anlaşmayla çatışma çözümleri ve barışın sağlanması konusunda iki ülke kurumları daha kurumsal ve derin iş birlikleri tesis etmeye karar vermiş gözüküyorlar. Bunun bölgemiz için oldukça fayda sağlayacağına inanıyorum.
Katar’ın yüksek diplomasi yeteneği, arabuluculuk tecrübesi, her ülkeyle olan güçlü ilişkileri ve Türkiye’nin askeri, ekonomik ve savunma sanayisindeki gücü barış için birleştiğinde bölgemiz ve dünya için daha iyi bir tablo ortaya çıkacaktır.
Yazımın sonunda bir kez daha vurgulamak istiyorum, İstanbul’da imzalanan anlaşmalar içinde en önemlisi “Karşılıklı Savunma Anlaşması”dır. Bundan böyle iki ülkenin kaderi daha çok birbirine bağlanmıştır.