Trump Neden Noel’de Nijerya’daki IŞİD’i Bombaladı?

Bu, iç siyasi amaçlarla gerçekleştirilen tek seferlik bir saldırı olmayabilir; aksine, Nijerya’yı BRICS’ten koparmayı ve Batı’nın bölgesel uygulayıcısı rolünü yeniden üstlenmesini sağlamayı amaçlayan bir kampanyanın başlangıcı olabilir.

Trump, Noel günü yaptığı açıklamayla, ABD’nin “Nijerya’nın kuzeybatısındaki IŞİD terörist pisliklerini” bombaladığını duyurarak dünyayı şaşırttı. Nijerya hükümeti, bu operasyonla iş birliği içinde hareket etti. Bu açıklama, Trump’ın geçen sonbaharda Nijerya’nın kuzeyinde Hristiyanlara yönelik katliama küresel dikkat çekmesinin ardından geldi; o dönem bu konu burada analiz edilmişti. Söz konusu analizde, ABD’nin “bölgedeki İslamcıları zaman zaman vurma hakkı, en az bir askeri üs edinme, Nijerya’nın BRICS’ten uzaklaşması ve Nijerya’nın Batı’nın uygulayıcısı rolünü üstlenmesi” gibi hedefleri olabileceği sonucuna varılmıştı.

Gelinen noktada, bu hedeflerin ilki gerçekleştirilmiş görünüyor. Trump’ın IŞİD’i Nijerya’da Noel günü bombalamayı tercih etmesi, büyük olasılıkla kendi seçmen tabanına azami düzeyde hitap edecek şekilde yaptığı siyasi bir hesaplamaydı. Zamanlama aynı zamanda muhaliflerinin bu hamleyi eleştirmesini de zorlaştırıyor. Dolayısıyla bu, iç siyasete yönelik tek seferlik bir saldırıdan fazlası olabilir. ABD kara birliklerinin sahaya inmesi ihtimal dışı tutulsa da, yeni saldırılar mümkündür ve bunlar, bölgedeki Nijerya kara operasyonlarıyla koordineli şekilde gerçekleştirilebilir.

Yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi, “Afrika’nın bazı bölgelerinde yeniden canlanan İslamcı terörist faaliyetlere karşı temkinli olmalı, aynı zamanda uzun vadeli Amerikan varlığından ya da taahhütlerinden kaçınmalıyız” şeklinde bir ifade içermektedir. Bu nedenle, bu tehditleri tek taraflı biçimde engellemeye çalışmak yerine, yerel güçlerle eşgüdümlü şekilde çalışmak mantıklıdır. Kuzey Nijerya’da yürütülecek bir kampanyanın koordinasyonuna yardımcı olmak üzere, muhtemelen özel kuvvetler ve/veya istihbarat ajanlarından oluşan gayriresmî bir ABD askeri varlığı söz konusu olabilir; bu da belirlenen ikinci hedefin gerçekleştirilmesini sağlayabilir.

Nijerya’ya, uzun süredir sorun yaratan teröristlerin en azından bir kısmını bertaraf etmesinde yardım etme karşılığında — ki yolsuzluk ve zayıf liderlik nedeniyle ülkenin ulusal silahlı kuvvetleri bunu bugüne dek başaramamıştır — ABD büyük olasılıkla Nijerya’nın gelişmekte olan madencilik sektörüne ayrıcalıklı erişim elde etmeyi beklemektedir. Bu husus, giriş bölümünde bağlantı verilen analizde de ele alınmıştı ve ABD’nin bu fırsatı değerlendirme yoluyla Çin’i geride bırakması anlamında, Nijerya’nın BRICS’ten uzaklaşmasını öngören üçüncü hedefle örtüşmektedir.

Önceki üç hedefin gerçekleştirilmesi, dördüncü ve son hedefin önünü açacaktır: Nijerya böylece, Amerika’nın himayesi altında bölgesel liderlik rolünü yeniden üstlenebilir. ABD, Rusya ile müttefik olan Sahel İttifakı/Konfederasyonu’ndan rahatsızlık duymaktadır. Bu ittifakın üyeleri olan Burkina Faso, Mali ve Nijer, son zirvelerinin ardından terör tehditleriyle daha etkili mücadele edebilmek için ortak bir askeri tabur kurduklarını duyurmuşlardır. Her ne kadar bu ülkelerin terörle mücadele hedefleri resmî olarak ABD’nin çıkarlarını ilerletiyor görünse de, ortaya koydukları çok kutuplu model ABD’nin çıkarlarına hizmet etmemektedir.

Bu ülkelerde art arda gerçekleşen vatansever askeri darbeler, Fransızların ve dolayısıyla Batı’nın silahlı kuvvetler ve siyasi liderlik üzerindeki etkisini ortadan kaldırdı. Bu durum, Nijerya’nın kuzeyinde çatışmalardan etkilenen bölgeye komşu olan Nijer’deki uranyum da dahil olmak üzere, Rusya için muazzam madencilik fırsatları doğurdu. Dolayısıyla, ABD’nin, Nijerya’nın Sahel bölgesinde Batı etkisini kendi adına yeniden tesis etmesiyle birlikte “Arkadan Liderlik” yapmayı öngördüğü varsayılmalıdır; ancak bu muhtemelen hemen değil, belli bir zaman sonra gerçekleşecektir.

Bu durumun, 2023 yazında Nijer’de gerçekleşen darbenin hemen ardından gündeme gelen ABD destekli bir Nijerya işgaline yol açıp açmayacağını tahmin etmek için henüz erkendir. Sonuçta, cuntayı kendi safına çekmek ya da yeni bir darbe organize etmek, Sahel İttifakı/Konfederasyonu’yla olan ilişkisini koparmanın daha kolay yolları olacaktır. Öte yandan, ABD’nin IŞİD’e yönelik hava saldırıları Nijer sınırına oldukça yakın bir bölgede gerçekleştirildi. Bu nedenle, bir gün ABD destekli bir Nijerya işgaline zemin hazırlamak amacıyla bu saldırıların sınır ötesine yayılması da olasılık dâhilindedir.

Kaynak: https://korybko.substack.com/p/whyd-trump-bomb-isis-in-nigeria-on