Suriye’de İnsanlık suçları-3: Rusya’nın Suriye katliamları
Rusya’nın Suriye İç Savaşı’ndaki askeri müdahalesi, özellikle 30 Eylül 2015’ten itibaren Hava-Uzay Kuvvetleri’nin (VKS) Beşşar Esed rejimine destek amacıyla başlattığı hava operasyonları, çok ağır sivil kayıplara yol açmakla suçlanıyor. Bağımsız insan hakları kuruluşları, BM raporları ve Suriye’deki yerel gözlem ağları tarafından belgelenen bazı temel veriler ve olaylar şöyledir:
Resmî ve Bağımsız Kaynaklardan Kayıplar
– Syrian Network for Human Rights (SNHR) (2025 itibarıyla):
Rusya’nın 2015-2025 arası operasyonlarında en az 7.158 sivil öldürüldü (bunların 2.157’si çocuk, 1.523’ü kadın). 2024-2025 döneminde bile hâlâ sivil ölümleri rapor ediliyor.
– Airwars (bağımsız çatışma izleme projesi):
Rusya’nın hava saldırılarında 6.200-9.800 sivil ölüm tahmin ediliyor (minimum doğrulanmış rakam 6.239). En ölümcül dönem 2015-2017.
– BM İnsan Hakları Konseyi Suriye Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu:
Rusya’yı “ayrım gözetmeyen bombardıman”, “hastane ve okul saldırılarını” savaş suçu ve insanlığa karşı suç kapsamına sokabilecek eylemlerle suçladı (2020 raporu).
En Büyük Katliam / Yoğun Saldırı Dönemleri
| Tarih | Yer | Tahmini sivil ölü sayısı | Notlar |
|———————|——————————|—————————|————————————————————————|
| 30 Eyl 2015 | Homs, Talbise | 36+ | Rusya’nın Suriye’deki ilk hava saldırısı, çoğu sivil |
| 2015-2016 | Halep (doğu mahalleleri) | 2.000+ | Rejimin kuşattığı muhalif bölgelerin sistematik bombalanması |
| 15-16 Kas 2016 | İdlib, çeşitli köy ve kasabalar | 100+ çocuk | Tek bir haftada 100’den fazla çocuk öldü (UNICEF) |
| 2017 | Rakka (DEAŞ’a karşı koalisyon + Rusya) | Yüzlerce | Rusya pazar yerleri, okullar, kamplar vurdu |
| 2019-2020 | İdlib “gerilimi azaltma bölgesi” | 1.900+ sivil | “Geri kazanım operasyonu” sırasında hastaneler bilinçli hedef alındı (BM) |
| 4-5 Şubat 2025 | İdlib ve Halep kırsalı | 30+ sivil (23 çocuk) | En son büyük sivil katliamlardan biri, pazar yerleri ve yerleşim yerleri|
Kullanılan Silahlar ve Taktikler
– Yönlendirmesiz (“dumb”) bombalar ve misket bombaları (uluslararası yasak) yoğun kullanıldı.
– Çift vuruş (double-tap) taktiği: İlk saldırıdan sonra kurtarma ekipleri geldiğinde ikinci saldırı.
– Hastane, fırın, pazar yeri gibi sivil altyapının kasıtlı hedef alınması (BM ve Physicians for Human Rights belgeleri).
– Termobarik (vakum) bombalar ve kimyasal izleri taşıyan varil bombaları (rejimle koordineli).
Uluslararası Tepkiler ve Soruşturmalar
– 2020’de BM Soruşturma Komisyonu, Rusya’nın Lazkiye’deki Hmeymim üssünden kalkan uçakların savaş suçu teşkil eden saldırılar gerçekleştirdiğini raporladı.
– Hollanda ve Kanada, 2020’de Rusya’yı Uluslararası Adalet Divanı’nda (ICJ) işkence sözleşmesini ihlalden dava etti (Suriye’deki işkenceye destek gerekçesiyle).
– OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Örgütü), 2017’de Rusya’nın Suriye’de klorin kullanımını örtbas etmeye çalıştığını belirledi.
Sonuç olarak, Rusya’nın Suriye’deki hava operasyonları, bağımsız kaynaklarca belgelenmiş şekilde on binlerce sivilin ölümünden sorumlu tutuluyor ve birçok saldırı savaş suçu olarak nitelendiriliyor. Bu rakamlar ve olaylar, SNHR, Airwars, BM, Amnesty International gibi kuruluşların açık raporlarında detaylı şekilde yer alıyor.
Suriye’nin katil diktatörü Beşer Esed, devrim sonrası Rusya’ya kaçtı ve işlediği suçlardan yargılanmamak için Putin’e Suriye’den çaldığı servetini verdi.
