Meta’nın Çocuk Seks Ticareti Sorunu

Facebook ve Instagram’ın uzun süredir seks ve işçi ticaretinin başlıca merkezleri olduğunu biliyoruz. 2021’de Frances Haugen tarafından sızdırılan iç belgeler, Apple’ın, Orta Doğu’da hizmetçi ticareti ve satışı için kullanıldıkları gerekçesiyle Facebook (şimdiki Meta) uygulamalarını App Store’dan kaldırmakla tehdit ettiğini de ortaya koymuştu.

Şirket, sorunu çözmek için çalıştığını ve uygun politikalara sahip olduğunu söyleyerek Apple’ı yatıştırabilmişti. Genel olarak Meta, platformlarında insan ticaretine izin vermediğini savundu. Ancak erişime yeni açılan bir mahkeme dosyası, bu iddiayı çürüten şok edici ayrıntılar içeriyor.

Mahkeme dosyası, Meta yönetiminin, kârını korumak amacıyla, özellikle genç kadınlar ve kızlardan oluşan genç kullanıcıları, insan tacirlerine ve diğer çocuk istismarcılarına toplu halde maruz bırakmayı bilerek seçtiğini gösteriyor. Bunlar, teknoloji devi hakkında bugüne kadar ortaya çıkan en dehşet verici ifşalar olabilir ve bu durum Kongre’nin Meta ve diğer sosyal medya sağlayıcılarını düzenlemeye yönelik çok sayıda yeni yasa tasarısını değerlendirdiği bir dönemde gündeme geliyor. Bu ifşalar; her ebeveynin ve her Amerikalı vatandaşın dikkatini çekmelidir.

Av Sürüyor

Ülke genelindeki okul bölgeleri tarafından çeşitli sosyal medya platformlarına karşı açılan davanın bir parçası olan ve yakın zamanda erişime açılan dosya, Meta’nın 2015’ten itibaren bilinen önemli güvenlik risklerine rağmen gençlerin katılımını en üst düzeye çıkarmak için nasıl agresif manevralar yaptığını ayrıntılı bir şekilde açıklıyor.

Aksi belirtilmediği sürece, aşağıdaki koyu metinlerin tümü doğrudan Meta’daki iç belgelerden alınmıştır ve hukuki inceleme sırasında ortaya çıkarılmıştır. Koyu olmayan alıntılar ise davacılar tarafından yazıldığı şekliyle dosyadan aktarılmıştır.

Başvuruda, Meta yönetiminin 2015 yılında “şirketin en genç kullanıcılarını kaybettiğini fark ettiği ve bu düşüşü varoluşsal bir tehdit olarak gördüğü” iddia ediliyor. Buna karşılık olarak, “Zuckerberg’in talimatıyla, çalışanlar 2016’nın başlarında ‘videolarda ve gençlere yönelik hizmetlerde diğer kullanım durumlarına genişletmek için ihtiyaç duyduğumuz bir köprübaşı’ olarak Facebook Live’ı başlatmak için bir ‘kapanarak çalışma deparı’ başlattılar” ve Zuckerberg’in kendisi “yetişkinlere bildirimde bulunmanın ‘muhtemelen ürünü en başından mahvedeceği’ konusunda uyardı ve şirketin ‘ebeveynleri/öğretmenleri bilgilendirmeme konusunda çok dikkatli olması’ talimatını verdi”  (s. 15-16).

2018’de TikTok’un piyasaya çıkışı benzer bir tepkiye yol açtı. Meta, uygulamayı “varoluşsal bir tehdit” olarak gördü ve yeterli güvenlik kısıtlamaları olmadan piyasaya sürüleceğini bilmesine rağmen cevap olarak Instagram Reels’i çıkarma konusunda acele etti (s. 16).

Gençlere yönelik hizmetler pazarını yeniden kazanmak için yıllar süren çabasına paralel olarak şirket, “Instagram ve Facebook’u doğrudan okul topluluklarına iyice benimsetmek” amacıyla sınırsız bir kampanya başlattı. Bu kampanya, diğer şeylerin yanı sıra, genç kullanıcıların ne zaman okulda olduğunu belirleyebilmek, hangi okula gittiklerini çıkarabilmek ve belirli okullardaki öğrencilere “okul patlamaları” adını verdiği hedefli bildirimler gönderebilmek için yeni teknik kabiliyetler geliştirmeyi içeriyordu (s. 17-18).

Dosyada ayrıca Meta şirketinin, kendi ifadesiyle, bu kuruluşların “materyallerini büyük ölçekte ebeveynlerin, büyükanne ve büyükbabaların ve eğitimcilerin eline ulaştırabileceği” motivasyonuyla kendi adına bilgilendirme çalışmaları yürütmeleri için Ulusal Ebeveyn Öğretmen Birliği’ne (NPTA) ve Scholastic’e altı haneli rakamlar ödediği ortaya çıktı.  Dosyada ayrıca şirketin, ülke çapındaki liselerde Orwell tarzı “‘güvenlik tanıtım etkinliklerini’ nasıl düzenlediği” ve ana pazarlarda “13-17 yaş arası ‘genç trend belirleyicileri … liselerinde’ şirketin tanıtım temsilcileri olarak görev yapmaları için nasıl işe alıp ücret ödediği” detaylandırılıyor. (s. 18-20).

Pedofiller İçin Tinder

Ülke çapında çocuklara ve gençlere güvenliği tartışmalı ürünler sunmak yeterince kötü değilmiş gibi, dosyada atıf yapılan ve daha önce bilinmeyen şirket içi araştırmalar, Meta’nın bunu, büyük miktarda genci tehlikeye atacağı neredeyse kesin olmasına rağmen yaptığını ortaya koyuyor.

Özellikle Meta’nın öneri algoritmaları şirketin kendi içinde, çocuklarla uygunsuz ilişki kurmak anlamına gelen “IIC (Inappropriate Interactions with Children) ihlalcileri” olarak adlandırdığı kişileri milyonlarca reşit olmayan kullanıcıyla doğrudan temasa sokuyor.  2023’ün bir döneminde Instagram’ın “Takip Edebileceğin Hesaplar” özelliği, önceki üç ay içinde “yaklaşık 2 milyon reşit olmayan çocuğu” “yetişkin pedofile” önerdi. Bu önerilerin %22’si ise “‘takip isteğiyle sonuçlandı.’” Dosya ayrıca 2022’de yapılan dâhili bir denetimi de anlatıyor; bu denetim, Takip Edebileceğin Hesaplar özelliğinin “tek bir günde 1,4 milyon potansiyel IIC ihlalcisini genç kullanıcılara önerdiğini” ortaya çıkardı (s. 53).

Meta’nın isteseydi bunları durdurabileceğini nereden biliyoruz? Çünkü şirketin kendi araştırmacıları 2019’da, genç Instagram hesaplarının varsayılan olarak gizli moda alınmasını önermişti; böylece genç kullanıcılar diğer şeylerin yanı sıra “‘cinsel içerikli istenmeyen mesajlar’” almayacaktı (s. 55). Ancak çocukların tehlikede olduğunu anladıkları anda bu değişiklikleri uygulamak yerine, Meta liderliği büyüme ekibine önerilen korumaların “‘büyüme ve etkileşim etkilerinin’” ne olacağını sordu. Etkileşimdeki düşüşün çok sert olacağını (“‘bu muhtemelen etkileşimi, DAP’ı, MAP’ı vs. paramparça edecek’”) gören Meta, bilançosuna ilişkin endişeleri nedeniyle konuyu ertelemeye karar verdi.

Aynı soru bir yıl sonra tekrar gündeme geldi – Meta yine harekete geçmedi. Bu noktada, şirket içindeki araştırmacılar, gençlerin özel hesaplara yönlendirilmesini sağlamak için “Akıllı Varsayılanlar” adını verdikleri daha ayrıntılı bir teklif hazırlamışlardı (s. 55). Önceki gibi, büyüme ekibi şüpheci kaldı ve “gerçek bir varsayılan gizli hesap ayarının, yılda 1,5 milyon genç aylık aktif kullanıcı kaybına yol açacağını” belirledi (s. 56). Bunun üzerine Meta liderliği, “‘kötü niyetli aktörlerin Instagram araçlarını çocukları bulmak ve onlarla uygunsuz şekilde etkileşime geçmek için kullandığını’” ve “gençleri gizli varsayılan ayarına almanın Instagram DM üzerinden günlük 5,4 milyon istenmeyen etkileşimi ortadan kaldıracağını kabul etmesine rağmen, gizli-varsayılan hesaplar seçeneğini resmen rafa kaldırmaya karar verdi” (s. 57).

Şirket içindeki hemen hemen her ekibin artan baskısı nedeniyle (büyüme ekibi yine kritik bir istisna) sonunda Meta, Mart 2021’de varsayılan-olarak-özel özelliğinin sulandırılmış bir sürümünü kullanıma sundu. Ancak bu yalnızca 16 yaş altındaki yeni kullanıcılara uygulanıyordu ve yetişkinlerin, kendilerini takip etmeyen 16 yaş altı gençlere DM göndermesini engelliyordu.

Pratikte değişiklik çok az fark yarattı. Çocuk avcıları, Instagram’ın gönüllü yaş doğrulama ayarlarını kullanarak kendilerini reşit olmayan olarak gösterip bunu kolayca aşabiliyordu. Bu yeni özellik yayımlandıktan sonra, Temmuz 2021’de Meta’nın dahili bir anketi, 13–15 yaş arası gençlerin %13’ünün “son yedi gün içinde Instagram’da istenmeyen cinsel yaklaşımlara maruz kaldığını” gösterdi (s. 58).

Meta’nın en azından bu grubun en tehlikelileriyle, yani platformlarında cinsel ilişki için reşit olmayanları pazarlayanlarla hızlı bir şekilde başa çıkacağını düşünebilirsiniz. Ama hayır ve tam da burada işler son derece sorumsuz olmaktan tam anlamıyla ahlaksızlığa doğru tırmanıyor.

21 Kasım tarihli dosyadaki belki de en çarpıcı ifşa, şirketin çocuklar ile pedofiller arasındaki olağanüstü temas hacmine rağmen, “’insanların seks için kaçırılması’” ile ilgilenen hesaplar için 17 ihlal hakkı tanıyan bir politikayı sürdürmüş olmasıdır. Bu ifşa, eski Instagram Güvenlik ve Mutluluk Birimi Başkanı Vaishnavi Jayakumar’a ait (ve dâhili belgeler tarafından da doğrulanmıştır). İfadesinde açıkladığı gibi, “bu, fuhuş ve cinsel taciz nedeniyle 16 ihlalle karşı karşıya kalabileceğiniz ve 17. ihlalde tacizci hesabın askıya alınacağı anlamına geliyor.” “’Sektör genelinde herhangi bir ölçüye göre,’” hafifçe söylemek gerekirse “‘bu çok yüksek bir ihlal eşiğidir’” (s. 61-62).

Jayakumar’ın ifadesi, 2023 yılında Meta’nın platformlarında çocuk seks ticaretine karşı yüksek toleransı hakkında şu ayrıntıları ortaya çıkaran The Guardian’ın önceki haberleriyle örtüşüyor:

2016–2022 arasında Meta’nın taşeronluk yaptırdığı şirketlerde çalışan altı moderatörle konuştuk. Hepsi, Walker’ınkine benzer iddialarda bulundu. Meta platformlarında olası çocuk istismarını işaret etme ve bu konuyu üst mercilere taşıma çabalarının genellikle sonuçsuz kaldığını belirttiler. Eski bir moderatör; “İncelediğim bir gönderide, yaklaşık 12 yaşında görünen bir kız çocuğu vardı; hayal edebileceğiniz en küçük iç çamaşırını giyiyordu” dedi. Bize; “Farklı şeyler için açıkça fiyat listeleri vardı, örneğin oral seks şu kadar gibi. Bunun insan ticareti olduğu çok açıktı” dedi. Süpervizörünün daha sonra bu vakada hiçbir işlem yapılmadığını kendisine söylediğini iddia ediyor.

Özetle, Meta en azından 2015’ten bu yana, kârını korumak için genç kullanıcıları, çocuk tacizcileri olduklarından şüphelenilen kişilerle milyonlarca etkileşime bilerek maruz bırakıyordu; bu etkileşimlerin arasında 16 kez bildirilen seks tacirleri de vardı. Meta liderliği, insan tacirlerinin reşit olmayanlara erişimini artıracağını bildiği koşullara platformlarında izin verme yönünde bilinçli bir karar aldı.

Maliyeti Hesaplamak

Kararın sonuçları uygunsuz mesajlarla da sınırlı kalmadı. Meta’nın en sert eleştirmenlerinin bile bilmediği şey, son altı yıldır Facebook ve Instagram’ın, küçükleri de içeren çok sayıda federal seks ticareti davasında işe alım platformları olarak suçlanıyor olmasıdır.

Human Trafficking Institute’ün (İnsan Ticareti Enstitüsü) 2023 Federal İnsan Ticareti raporuna göre, 2019’dan 2023’e kadar federal mahkeme davalarında işe alım konumu tespit edilebilen tüm seks ticareti mağdurlarının yaklaşık %23’ü Facebook ve Instagram üzerinden işe alınmıştı (s. 63).[1] Üstelik 2019-2023 yılları arasında yaşları tespit edilebilen mağdurların yarısından biraz fazlası reşit değildi (s. 39).

Bunlar yalnızca federal yetkililerce yakalanıp yargılanan vakalar. Bu tür olayların gerçek sayısını tahmin etmek oldukça zor olsa da, son zamanlarda yapılan birkaç çalışma, toplam seks ticareti mağdurlarının “karanlık rakamını” eyalet, ilçe veya şehir bazında tahmin etmeye çalıştı. Özellikle 2015 yılından bu yana bu rakam Florida, Teksas, CA’dan (California) Sacramento County ve Büyük New Orleans için tahmin ediliyor. Bu çalışmalardan ikisi, Florida’da (2024’te) ve Sacramento Bölgesi’nde (2015-2020) yapılanlar, mağduriyet zamanına ilişkin verileri de toplayarak, yalnızca hayatlarının herhangi bir noktasında mağdur olan kişileri değil, mağdur olanların sayısını yıllık olarak kabaca tahmin etmeyi mümkün kıldı. Her iki çalışmada da bildirilen ortalama yıllık seks ticareti yaygınlığı, yılda 1.000 kişi başına ~5 kurbandır (her ne kadar iki tahmin önemli ölçüde farklılık gösterse de; daha yakın tarihli Florida çalışmasında 1.000 kişide 9 kurban ve Sacramento çalışmasında 1.000 kişide yalnızca 1 kurban). Bu ortalamanın ABD nüfusuna uygulanması, ülke çapında yılda yaklaşık 1,7 milyon mağdur olduğunu gösteriyor.[2] Bu kaba bir tahmin, bu yüzden ihtiyatlı olmak adına bu rakamı 1 milyona yuvarlayalım.

2019–2023 federal davalarında olduğu gibi, ülke çapındaki mağdurların yaklaşık yarısının reşit olmadığını ve yaklaşık %20’sinin Facebook ve Instagram üzerinden işe alındığını varsayarsak, bu Meta platformlarında her yıl en az 100.000 reşit olmayan kişinin — neredeyse tamamı genç kadınlar ve kızlar — seks tacirleri tarafından işe alındığını gösterir.

Adaletli olmak gerekirse, tespit edilmeyen insan ticareti vakalarına kıyasla, Facebook ve Instagram üzerinden yapılan işe alımlar federal mahkeme davalarında veya işe alım yeri bilinen vakalarda orantısız şekilde fazla temsil ediliyor olabilir. Ancak bu tür kaygılar dikkate alınsa bile, ortaya çıkan rakamlar kabul edilemez derecede yüksek kalmaktadır. Örneğin, %20’lik oranı %10’a, hatta %5’e düşürdüğümüzü varsayalım. Hatta kalan tüm metodolojik belirsizlikleri hesaba katmak için %1’e indirelim. Bu durumda bile her yıl Meta platformları üzerinden seks tacirleri tarafından işe alınan 5.000 reşit olmayan çocuk kalır. Üstelik bu yalnızca Amerika Birleşik Devletleri için.

Bu hesabı sonsuza kadar sürdürebiliriz. Bu tür olayların hiçbir sayısı, ahlaken sağlıklı bir toplum için kabul edilebilir değildir. Meta, yıllar boyunca platformlarında reşit olmayanların çocuk tecavüzcüleri ile etkileşime girdiğini biliyordu. Ayrıca bazılarının insan ticaretine maruz bırakıldığını da biliyordu. Yine de, etkileşimi en üst düzeye çıkarmak için güvenliklerinden ödün vermeyi tercih etti. Mark Zuckerberg ve Instagram’ın patronu Adam Mosseri de dâhil olmak üzere meta liderleri, şirket kârlarını, muhafazakâr bir tahminle on binlerce genç kadın ve kızın güvenliğinin önüne koyan kararlar aldı. Yasama organları ve ebeveynler bunu asla unutmamalı. Meta’yı ve liderlerini sorumlu tutmak ahlaki bir zorunluluktur.

Çok Az, Çok Geç

Bunlar, son dosyada yer alan rahatsız edici yeni bulguların yalnızca bir kısmı. Ayrıca Meta’nın, platformlarının kullanımının zihinsel hastalığa neden olduğuna dair kanıt bulan dâhili araştırmayı gizlediğini (s. 27) ve %100 kesinlik ile çocuk pornosu olduğu tespit edilen içerikleri otomatik olarak silmeyi reddettiğini (s. 72) öğrendik; dahası da var ki bunların tümünü ayrıntılı incelemek ayrı bir makale gerektirir.

Belki de Kasım ayı sonunda ortaya çıkan ifşalar gibi gelecekteki skandalların önüne geçmek umuduyla, Meta Eylül 2024’te “Instagram Teen Accounts” programını başlattı; bu hesaplar varsayılan olarak gizliye ayarlı ve başka yeni korumalar da içeriyor.

Bu elbette hoş bir değişiklik ancak küçük bir sorun var, yeni güvenlik özelliklerinin çoğu çalışmıyor. Eski Meta mühendisi Arturo Béjar ve Demokrasi için Siber Güvenlik (Mart-Temmuz 2025) tarafından yapılan bağımsız bir analiz, 53 yeni Genç Hesap güvenlik özelliğinden 47’sinin %64’ünün ya etkisiz olduğunu, yani kolayca atlatılabileceğini ya da artık hiç mevcut olmadığını ortaya koydu. En önemlisi, artık geçersiz olan bu özelliklere gençler ve yetişkinler arasındaki teması sınırlamayı amaçlayan özellikler de dâhildi. Raporda, gençlerin tanımadıkları yetişkinleri takip etmeye teşvik edildiği ve bunu yaptıklarında yetişkinlerin kendilerine mesaj gönderebildiği belirtildi.

Meta’nın 2015’teki yenilenen genç katılımını arttırma hamlesinden bu yana, teknoloji devinin engelleme şansına sahip olduğu ancak hâlâ önemli ölçüde düzeltemediği bir trajedi olarak en muhafazakar tahminlere göre bile on binlerce çocuğun Meta’nın platformları üzerinden insan tacirleri tarafından işe alındığını gösteriyor. Meta’nın riskleri bilmesine rağmen sürekli harekete geçmemeyi tercih etmesi ve tüm bunlar yaşanırken okullarda “güvenlik toplantıları” düzenlemesi ve ürünlerini pazarlamak için “genç trend belirleyiciler” işe alması onu; modern tarihin en büyük kurumsal suçlarından birini işleyen bir kurum olarak kurumsal tütün üreticileri, opioid satıcıları, kimyasal kirleticiler ve iklim inkârcılarıyla aynı kefeye konulmayı hak ediyor.

Meta, aramızdaki en savunmasız insanları tehlikeye atan dev bir dijital makine yarattı. Daha da kötüsü, bu makine evlerimize, ceplerimize, çocuklarımızın odalarına kadar girmiş durumda. Ama artık Meta’nın ne olduğunu ve eylemlerinin hayal ettiğimizden daha kötü olduğunu bildiğimize göre, hareketsizlik için hiçbir mazeret kalmadı. Çocukların Meta platformlarına girmesine izin verilmemelidir. İzin verildikçe, binlercesi daha tacirlerin kollarına teslim edilecektir.

 

Nathan Witkin, Substack’teki Arachne adlı bülteninde felsefe, politika ve ekonomi üzerine yazılar yazan eski bir akademik filozoftur. Son çalışmaları, sosyal medyanın Amerika Birleşik Devletleri’nde kamusal hayatı nasıl yeniden şekillendirdiğine odaklanmaktadır.

 

Kaynak: https://www.afterbabel.com/p/metas-child-sex-trafficking-problem

 

Sonnotlar:

[1]Bu rakam, 2019–2023 arasında Facebook ve Instagram’da işe alınan mağdur sayısı olan 215’in, aynı dönemde işe alım konumu bilinen toplam mağdur sayısına bölünmesiyle hesaplanmıştır; bu toplam, sayfanın son paragrafında konuma göre listelenir ve 949’a ulaşır. 215 / 949 = 0.226.

[2]Bu rakam ve önceki ortalama, her bir çalışmayı ayrı ayrı ele alarak şu şekilde hesaplanmıştır:

Florida:

• 2024’te ~200.000 seks ticareti mağduru (s. 20).
• Toplam nüfus, 2024 = ~23.372.200.
• 200.000 / 23.372.200 = ~0.009 = 2024’te 1.000 kişi başına ~9 mağdur.

Sacramento County, CA:

• 6 yılda ~13.079 mağdur; bu yılda ortalama ~2.179 mağdur eder (s. 18).
• (Ortalama) nüfus, 2015–2020 = ~1.540.000.
• 2.179 / 1.540.000 = ~0.001 = 2015–2020 arasında yılda 1.000 kişi başına ~1 mağdur.

ABD geneli için tahmini:

• 1.000 kişi başına ~9 ve ~1 mağdur ortalaması = ~1.000 kişi başına ~5 mağdur.
• Nüfus, 2024 = ~340.100.000.
• 0.005 × 340.100.000 = ABD’de yılda ~1.700.500 mağdur.