İran Savaşı’nın Nasıl Sona Ereceğine Dair Üç Senaryo
İslam Cumhuriyeti ya son saldırıdan sağ çıkar, İran Venezuela yoluna girer ya da “Balkanlaşma” başlar.
ABD-İsrail ortak kampanyasının İran’a karşı resmî amacı, ülkeyi silahsızlandırmak ve hükümetini devirmektir. Çatışma henüz yeni başlamış olsa da, Ayetullah Ali Hamaney birkaç üst düzey askerî yetkiliyle birlikte çoktan öldürülmüştür. Ancak haleflik planları zaten yapılmış olduğundan, bunlar esaslı zaferlerden ziyade sembolik zaferler olabilir. Her hâlükârda, savaşın nasıl sona erebileceğine dair üç senaryo vardır ve bunların hiçbiri İran’ın ABD ve İsrail’i tartışmasız biçimde yenmesini içermemektedir.
Bu, İsrail ve ABD’nin gerçekten istemeleri hâlinde İran’ı nükleer silahlar da dâhil olmak üzere yok edebilecek olmalarından kaynaklanmaktadır; ancak şimdilik, düşmanca olanın yerini dostane bir hükümetin alacağı ve İran’ın onların en önemli bölgesel müttefiklerinden biri olarak rolünü yeniden tesis edeceği beklentisiyle geri durmaktadırlar. Bu nedenle İran’dan en fazla beklenen, İsrail ve muhtemelen Körfez Krallıkları ve/veya bölgedeki ABD güçlerine büyük zarar vermesi ve ardından İsrail ve/veya ABD tarafından yok edilmesidir. Bu değerlendirme aşağıdaki üç senaryoyu çerçevelemektedir:
———-
- İslam Cumhuriyeti Son Saldırıdan Sağ Çıkar
Bu senaryoda İran, İsrail’e ve muhtemelen Körfez Krallıkları ve/veya bölgedeki ABD güçlerine, İsrail ve/veya ABD’yi onu yok etmeye sevk edecek kabul edilemez bir zarar vermeksizin zarar verir; böylece her iki tarafın da geçen yaz yaptıkları gibi düşmanlarına karşı yarı inandırıcı bir zafer iddiasında bulunmalarına imkân tanınır. Çok daha zayıflamış bir İran daha sonra ya askerî gücü, nükleer programı, enerji endüstrisi ve/veya madenleri konusunda anlaşmalar yaparak ABD’ye tâbi olabilir ya da bölgeden izole edilip bölge içinde tecrit edilebilir.
- İran Venezuela Yoluna Girer
Ocak ortasında, “ABD’nin İran’da Venezuela modelini tekrarlamak istediği”, mevcut hükümetin ABD dostu üyelerini ülkeyi ve kaynak endüstrilerini vekâleten yönetmek üzere iktidara yerleştirecek bir “rejim düzenlemesi” yoluyla bunu gerçekleştirmeyi amaçladığı değerlendirilmişti (böylece söz konusu kaynaklar Çin’e bırakılmamış olacaktır). Bu amaca ulaşmanın en gerçekçi yolu, ideolojik motivasyona sahip olmayan IRGC üyeleri tarafından gerçekleştirilecek bir darbedir. Ancak İran bir kez daha ABD’nin en önemli müttefiklerinden biri hâline gelirse, Güney Kafkasya ve Orta Asya’da Rusya’ya meydan okumak üzere Türkiye’ye katılabilir.
- “Balkanlaşma” Başlar
En kötü senaryo, İran’ın “Balkanlaşmaya” başlamasıdır; bu, ülkenin çevresindeki azınlık çoğunluklu bölgelerde (muhtemelen yabancı silahlarla donatılmış ve muhtemelen yabancı eğitim almış) ayrılıkçıların şehirleri ele geçirmesi ve/veya komşularının, özellikle de Türkiye destekli Azerbaycan’ın, bu amaçla doğrudan müdahale etmesi yoluyla gerçekleşebilir. Pakistan da terörist olarak tanımlanan Beluç ayrılıkçılarıyla mücadele etme bahanesiyle sürece dâhil olabilir ve bu ihtimal, Başbakanının uzun süredir beklenen Rusya ziyaretini neden iptal ettiğini bağlamlandırabilir.
———-
Mevcut durumda üç senaryonun da eşit derecede makul olduğu söylenebilir; ancak gelişmelere bağlı olarak değerlendirmeler hızla değişebilir, dolayısıyla İran’ın ABD ve İsrail’i tartışmasız biçimde yenmesinin düşük olasılıklı olması dışında hiçbir şey kesin değildir. Bu bağlamda, İran’ın balistik füzeleri İsrail’e muazzam zarar verebilirken, gemisavar füzeleri de varsayımsal olarak ABD’nin bölgedeki gemilerinden en az birini batırabilir; ancak her iki ihtimal de muhtemelen onların İran’ı yok etmelerine (ve en uç durumda nükleer saldırıyı değerlendirmelerine) yol açacaktır.
Buna göre, İran’ın bakış açısından en iyi senaryo, ABD ve İsrail’in muhtemelen nispeten kısa süreceğini öngördüğü bir kampanyayı uzun süreli bir kampanyaya dönüştürmek, zamanla verilen zararı artırmak, ancak yok edilmemek için onların “kırmızı çizgilerini” aşmamaya dikkat etmektir. Bu yaklaşım sabır gerektirir; nüfusun bazı kesimleri ise bu sabra sahip olmayabilir ve risk, gerektiğinde geniş ölçekte kullanılmadan önce İran’ın füze kapasitesinin etkisiz hâle getirilmesidir. Ancak uygulanması hâlinde, İran yarı inandırıcı biçimde zafer iddiasında bulunabilir.
Kaynak: https://korybko.substack.com/p/three-scenarios-for-how-the-iran