Çin Yapay Zekâsıyla Mücadelede Trump Yönetiminin Gizli Savaşı

Trump yönetimi, son teknoloji Çin yapay zekâ modellerini yasaklayabileceğine dair işaretler veriyor — bu, OpenAI ve Anthropic’in hâkimiyetini pekiştirebilecek son derece önemli bir adım olabilir.

Neden Önemli: Konuya hâkim kaynakların Axios’a verdiği bilgiye göre, yönetimin bazı kesimleri daha önce yabancı açık kaynak modeller üzerinde fiilî yasaklar uygulamaya çalıştı. Çin modeli Kimi’nin geçen hafta yükselişe geçmesi, bu çabaları yeniden alevlendiriyor.

Rekabet yanlısı çevreler bunun sonuçlarından endişe ediyor.

ABD’li şirketler, daha ucuz olmaları ve Kimi’nin ortaya çıkışında görüldüğü üzere yerli teknoloji kadar iyi sayılmaları nedeniyle Çin menşeli açık kaynak modelleri giderek daha fazla kullanıyor.

Perde Arkasında: Yönetime yakın bir kaynak Axios’a, Ticaret Bakanlığının geçen yıl birden fazla Çinli yapay zekâ laboratuvarını “Varlık Listesi’ne (Entity List)” eklemeyi değerlendirdiğini söyledi; bu adım, lisans olmadan ABD’nin bu laboratuvarlara erişimini fiilen kesecekti.

Kaynak, Ulusal Güvenlik Ajansının ve Beyaz Saray Ulusal Siber Direktörlük Ofisinin de geçen yıl Çinli yapay zekâ laboratuvarlarının oluşturduğu tehditlere ilişkin bir uyarı yayımlamayı değerlendirdiğini; bunun da uygulamada ABD’li şirketleri bu laboratuvarların teknolojilerini kullanmaktan caydıracağını söyledi.

Kaynak, Beyaz Saray’ın, ABD’li şirketlerin Çin modellerini yalnızca güvenliği garanti edebilmeleri ve güvenliğin ihlal edilmesi hâlinde sorumluluğu üstlenmeleri koşuluyla barındırabileceğini öngören bir başkanlık kararnamesi çıkarmayı değerlendirdiğini de sözlerine ekledi.

Yönetime yakın başka bir kaynak, Ticaret Bakanlığının geçen yaz, yerli tedarik zincirlerini güvence altına almaya yönelik yetkilerinden yararlanarak Çinli açık kaynak modelleri hedef alan taslak kuralları yönetim içinde dolaşıma soktuğunu söyledi.

Düzenlemelerin inovasyonu sekteye uğratmasını önlemeye kararlı yönetim yetkilileri, bu girişimlerin tamamını durdurdu.

Eski Beyaz Saray danışmanı Sriram Krishnan gibi kilit isimler o tarihten bu yana görevlerinden ayrıldı ve ulusal güvenlik şahinlerinin sesi daha da yükseldi.

Personeldeki bu değişimle birlikte — daha güçlü Çin teknolojilerinin yükselişi ve yeni siber güvenlik endişeleri de buna eklenince — yasak yönündeki ivme yeniden artıyor.

Kayıtlara Geçsin: Ne Beyaz Saray ne de Ticaret Bakanlığı yorum taleplerine yanıt verdi.

Genel Görünüm: Yönetimin, ABD’li şirketlerin bu Çin platformlarını terk etmesini sağlamak için doğrudan bir yasak uygulamasına gerek olmayabilir.

Hükûmet içindeki görüşmelere aşina bir kaynak, Çin modellerini kullanan ABD’li şirketleri hedef alan tedarik kurallarını, Entity List tehditlerini ve kamuoyu baskısı kampanyalarını örnek göstererek, “Aslında yaşanan şey daha yavaş ilerliyor ama daha kalıcı,” dedi.

Hükûmet içindeki görüşmelere aşina başka bir kaynak ise yasak yerine, Çin modellerindeki olası arka kapıları, güvenlik eksikliğini ve bunun beraberinde getirdiği yönetişim sorununu öne çıkarma yönünde bir çaba bulunduğunu anlattı.

Kaynak, bunun yönetimin daha yenilikçi bir ABD açık kaynak ekosistemini teşvik ettiği proaktif bir yaklaşım olduğunu da sözlerine ekledi.

Evet, Ama: Güçlü ABD alternatifleri, daha ucuz ve daha kullanışlı Çin modelleriyle karşılaştırıldığında hâlâ en iyi ihtimalle sınırlı kalıyor.

Ne Diyorlar: Beyaz Saray’ın dışarıdan görev yapan yapay zekâ danışmanı David Sacks, pazar günü X’te şu ifadeleri kullandı: “Yapay zekâ politikasında kritik bir dönüm noktasındayız. Yapay zekâ modeli gelirleri açısından hâlihazırda bir düopol oluşturan önde gelen kapalı model laboratuvarları, hükümetin açık kaynak rakiplerini ortadan kaldırmasını istiyor.”

Sacks, uzun süredir ABD’deki en büyük yapay zekâ laboratuvarlarına fayda sağlayacak ve rekabeti sekteye uğratacak düzenleyici kurumların ele geçirilmesine (regulatory capture) karşı uyarılarda bulunuyor.

Yönetime yakın kaynak, değerlendirilen yaklaşımların doğrudan bir yasak niteliği taşımasa da Çin’in açık kaynak teknolojileri ile bunlara güvenen ABD’li şirketler üzerinde caydırıcı bir etki yaratacağını söyledi.

Kaynak, önde gelen yapay zekâ laboratuvarlarının veya onların müttefiklerinin her 3 ila 5 ayda bir açık kaynak modelleri yasaklama önerisiyle yönetime başvurduğunu belirtti.

İzlenmesi Gereken Gelişme: Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, yapay zekâ yarışında daha da cesaret kazanmış durumda. Açık kaynak olsun ya da olmasın, ABD yapay zekâ sektörünün buna karşılık vermesi yönündeki baskı giderek artıyor.

Sonuç Olarak: Anthropic ve OpenAI, bazı durumlarda lisanslamayı da içeren güvenlik rejimlerinin uzun süredir güçlü savunucuları oldu. Ancak bu girişimler bugüne kadar daha soyut düzeyde kalmıştı.

Sacks, “Kartlarını açık oynadılar,” diye yazdı. “Şimdi sıra, açık rekabete hâlâ değer veren Silikon Vadisi’nin geri kalanının — yani büyük çoğunluğunun — aynı şeyi yapmasında.”

Kaynak: https://www.axios.com/2026/07/20/ai-us-china-open-source-kimi