CIA Çökmüş Durumda… Düzeltilebilir mi?
Sy Hersh’in, ABD’nin Rusya ile Ukrayna arasında barış anlaşması sağlama girişiminin başarılı olma ihtimaline ilişkin son Substack makalesi önemlidir; çünkü CIA’nın acınası derecedeki yetersizliğini ortaya koymaktadır. Görünüşe göre Sy, Trump yönetimindeki üst düzey yetkililerin, Ruslar ve Ukraynalılarla süregelen müzakerelere dair kendisine söylediklerini aktarmış ve bu yetkililerin, esas olarak CIA analistleri tarafından sağlanan istihbarat raporları ve analizlerine dayanarak Rusya ve Ukrayna’nın kapasitesine ilişkin değerlendirmelerini paylaştıklarını belirtmiştir. İşte bu yetkililer tarafından dile getirilen en vahim iddialardan bazıları:
Her iki ülke de ekonomik ve askeri çöküşün eşiğinde…
Putin ekonomik, siyasi, askeri ve toplumsal baskı ile karşı karşıya…
Putin, Moskova’da artan siyasi, ekonomik ve askeri muhalefetle karşı karşıya—ipotek oranları hızla yükseliyor ve Rus ordusu ciddi bir düzensizlik içinde—ve artık savaşı sona erdirmesi gerektiğini fark etmiş durumda…
Süregelen savaş, güç dengelerinde bir değişiklik yaratmayacak. Putin, hem ordusundan hem de savaşın devam eden maliyeti karşısında sarsılan halktan gelen baskı altında ve enflasyon oranı %8,4 seviyesinde…
Putin’e hâlâ sadık olan en üst düzey Rus generallerden bazıları, tükenmiş durumdaki Rus ordusunun bir an önce geri çekilmesini istiyor.
Putin, halka kredi verme yetkisi olmayan Rus bankalarından borç alarak ayakta kalmaya çalışıyor.
Bu iddiaların her birini çürütmek yerine, son ikisine odaklanacağım. Rus bankalarının “halka kredi verme yetkisi olmadığı” iddiasına gelecek olursak: Yanlış! Rus bankaları, Rus vatandaşlarına kredi vermekte tamamen serbesttir ve bunu aktif biçimde yapmaktadır. Rusya Merkez Bankası ile Reuters, Bloomberg ve The Moscow Times gibi haber kaynaklarına göre, mevcut düzenlemeler kapsamında (Aralık 2025 itibarıyla) bireysel yerli borçlanmaya dair herhangi bir yasak bulunmamaktadır. Tüketici kredileri (teminatsız krediler, ipotek, otomobil kredileri, kredi kartları) Rus bankacılık sektörünün temel bir parçasıdır; perakende kredi portföyleri istikrarlı biçimde büyümektedir, zira Rus maaşları enflasyon oranından — %20 — daha fazla artmış ve yüksek faiz oranlarının üzerinde seyretmiştir. Trump yönetimindeki istihbarat topluluğu bu denli kolayca doğrulanabilir bir gerçeği nasıl bu kadar yanlış anlayabilir?
Bir de Rus ordusunun “tükenmiş” olduğu yönündeki iddia var. Aralık 2025 itibarıyla Rusya’nın aktif görevdeki askeri personel sayısı yaklaşık 1,32 milyondur. Bu rakam, 2025 Global Firepower Index (Ocak 2025’te gözden geçirilmiştir) ile Statista gibi çapraz doğrulama kaynaklarından alınmaktadır; her iki kaynak da aktif asker sayısını ~1,32 milyon olarak göstermektedir (bu sayı, yedekler ve paramiliter unsurlar dâhil olmak üzere toplam ~3,57 milyonluk bir gücün parçasıdır). Rusya’daki kaynaklarım bu sayının 1,5 milyondan fazla olduğunu ifade ediyor. Şubat 2022’de ise, IISS Military Balance 2022 ve Global Firepower verilerine göre Rusya’nın aktif görevdeki askeri gücü 900.000 idi.
Rusya’nın kara kuvvetlerine gelince: Ukrayna Genelkurmay Başkanı Syrsky’ye göre, bu kuvvetler Şubat 2022’deki 300.000 seviyesinden yalnızca Ukrayna cephesinde 623.000’e çıkmıştır. Toplam Rus kara kuvvetleri şu anda 1 milyonun üzerindedir. Bu size tükenmişlik gibi mi geliyor?
Peki öyleyse CIA neden, doğruluğu kanıtlanabilir şekilde yanlış olan bu bilgileri yaymaya devam ediyor? Bunun sorumluluğunu eski CIA Direktörü John Brennan’a yüklüyorum. John Brennan, CIA Direktörü olduğu dönemde (2013–2017), Mart 2015’te önemli bir yeniden yapılanma başlatarak analiz direktörlüğüne bağlı analistlerle operasyon direktörlüğüne bağlı saha görevlilerini hibrit görev merkezlerinde bir araya getirdi.
Bu “modernizasyon planı”, daha önce analistlerin ve operasyon görevlilerinin ayrı birimlerde çalıştığı geleneksel yapıların yıkılmasını hedefliyordu. Bunun yerine, terörle mücadele ve siber tehditler gibi bölge ve konu odaklı 10 yeni görev merkezi kurularak, analistlerin, operasyon görevlilerinin, dijital uzmanların ve destek personelinin tek bir liderlik altında yan yana çalışması sağlandı. Brennan, bu yeniden yapılanmayı 6 Mart 2015’te duyurdu ve uygulama kısa süre sonra başladı (örneğin, yardımcı direktörler 30 Nisan 2015’te atandı). Görünüşteki amaç, mevcut Terörle Mücadele Merkezi modelinden esinlenerek, siber savaş gibi modern tehditler için daha iyi bir entegrasyon sağlamaktı; ancak pratikte bu yapı, bağımsız analizi, operasyon görevlileri tarafından yürütülen gizli programlara tabi hale getirdi.
1986 sonbaharında analist olarak çalışmaya başladığımda, İstihbarat Direktörlüğü CIA genel merkezinin kuzey kanadını, Operasyon Direktörlüğü ise güney kanadını işgal ediyordu… Her birimiz kendi “silo”larımızda çalışıyorduk. Reagan yönetiminin Orta Amerika’daki savaşı birinci öncelik haline getirdiği dönemde ben Honduras analistiydim. Kontralara finansman sağlamak ve Sandinistalarla savaşmak, Operasyon Direktörlüğü’nün başlıca gizli eylem programıydı… Daha doğrusu, Orta Amerika Görev Gücü (CATF). CATF içindeki vaka subaylarının, bu programı başarılıymış gibi göstermek için her türlü teşviki vardı.
12 Mart 1988’de, Nikaragua şubesinden askeri analistle birlikte, Honduras ile Nikaragua sınırında gelişen bir duruma ilişkin olarak Kongre üyelerine verdiğimiz brifingi çok net hatırlıyorum. Yanımızda, CATF’nin askeri operasyonlar şefi de vardı. Elimizde, Sandinistaların Honduras’ın güneyindeki Las Vegas çıkıntısında Contra kuvvetlerine karşı askeri operasyon başlatmaya hazırlandıklarına dair istihbarat vardı. Brifing sırasında, merkezden Sandinistaların bir Contra üssünü bastığı ve CIA destekli Contraları öldürdüğü yönünde haber aldık. Ne felaket ama!
Brifing çıkışında bizi merkeze geri götürecek minibüse binerken, CATF askeri şefi, bizim ve Nikaragua şubesindeki askeri analistin, analizlerimiz CATF’nin gizli programını coşkuyla desteklemediği için bu sözde felakete katkıda bulunduğumuzu söyleyerek bizi azarlamaya başladı. Merkeze döndüğümde ve gerçek istihbaratı inceleme fırsatı bulduğumda, bize yalan söylendiğini keşfettim. Sandinistaların, Meksika birliklerinin Alamo’ya saldırdığı gibi bir Contra kampına saldırdığı iddiası yerine, istihbarat raporunda yalnızca bir Contra devriyesinin, Contra üssünün 15 km güneyinde bir Sandinista devriyesiyle çatıştığı belirtiliyordu. Bu anekdotu anlatmaktaki amacım, Sandinista kuvvetlerinin yeterliliğini küçümseyen, Contraları ise mümkün olan en olumlu biçimde gösteren bir anlatı üretmemiz için operasyon tarafınca bize nasıl baskı uygulandığını göstermektir.
Bence benzer bir olgu, Şubat 2022’de Rusya’nın Özel Askeri Operasyonu’nun başlamasından bu yana devrede. Ukrayna ve Rusya hakkında raporlama yapan analistlerin, CATF’ye benzer bir Görev Merkezi’nin içinde tamamen gömülü olduğunu ve bu analistlerin, Ukraynalıları galip, Rusları ise ekonomik ve siyasi çöküşün eşiğinde olan kaybedenler olarak yansıtmaları yönünde operasyon subaylarından günlük baskı gördüklerini düşünüyorum. Bu, basit bir insan doğasıdır… Terfi almak istiyorsanız, gerçeği söylemeyin; sadece programa uyun.
Ayrıca, analistlerin kullandığı birincil kaynak materyalin, Ukrayna’da görevli CIA görevlileriyle işbirliği içindeki Ukraynalılar tarafından üretildiğini de öğrendim. Operasyon görevlilerinin gizli bir görevi destekleme yönündeki baskısıyla, önyargılı Ukrayna kaynaklarından gelen hatalı bilgi akışının birleşimi; Sy Hersh ile konuşan ABD’li yetkililerin, Ukrayna’daki savaşı bu kadar yanlış ve çarpıtılmış şekilde resmetmelerini ve Rusları beceriksiz, tükenmiş ve çöküşün eşiğinde olarak tanımlamalarını açıklıyor. Çöp girerse, çöp çıkar.
CIA’nın, nesnel ve doğru bir analize yaklaşan bir şey sunabilme ümidi varsa, Brennan tarafından oluşturulan Görev Merkezleri kaldırılmalıdır. Geçtiğimiz Şubat ayında, mevcut CIA Direktörü Ratcliffe’in, insan istihbaratı (HUMINT) ve temel görevler üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle Brennan’ın değişikliklerini geri almayı değerlendirip değerlendirmediğine dair bir basın haberi çıktı. Size temin ederim ki bu etkiler “algılanan” değil, gerçektir. Şu ana kadar Ratcliffe, Brennan’ın değişikliklerini geri alma yönünde bir adım atmış değil. Belki de Ukrayna’nın Rusya karşısındaki yenilgisi, Ratcliffe’i nihayet analistleri operasyon görevlilerinin pençesinden kurtarmak için harekete geçmeye ikna edecektir.