Bir Yıl Sonra el-Faşir: Toplu Katliamların ve Soykırımın Kanıtları
BAE destekli Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (RSF), savaşın yıktığı Sudan’ın Kuzey Darfur eyaletinin başkenti El Faşir’de on binlerce sivili katletmesinden bir yıl sonra bile şehir hala büyük ölçüde insansız bir haldedir.
Bir zamanlar kalabalık pazarların ve yolların bulunduğu yerleri bitki örtüsü kaplıyor. Hastaneler bombalanmış ve boş; toplu mezarlıklar ise sessiz. Yale Halk Sağlığı Fakültesi İnsani Araştırmalar Laboratuvarı’nın (HRL), “El-Fasher, One Year Later” başlıklı raporunda uydu görüntülerinin analizine dayanarak ortaya koyduğu tablo bu.
İnsan faaliyetleri, büyük ölçüde RSF askerlerinin konuşlandığı Daraja Oula mahallesindeki 24.307 kilometrekarelik alanın yalnızca beş kilometrekarelik bölümünde yoğunlaşıyor. Bu mahalledeki pazar dışında, şehrin diğer sekiz pazarının hiçbirinde insan faaliyetine ilişkin belirti görülmüyor.
Bunlardan altısı bombalandı, diğer ikisi ise daha sonra harabeye dönüştü. Darfur bölgesinde Hızlı Destek Kuvvetleri’ne (RSF) karşı direnen son büyük şehir olan El Faşir’in düşüşünün yıl dönümü olan 28 Ekim’de yayımlanan raporda, “En az beş pazar yerinde bitki örtüsünün aşırı büyümesi, buralarda yaşamın sona erdiğine işaret ediyor” ifadesine yer verildi.
Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF), Nisan 2023’te askeri cuntadaki eski ortağı olan ve Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) olarak adlandırılan ulusal orduya karşı savaşı başlattıktan kısa bir süre sonra, beş eyaletten oluşan bu geniş bölgenin geri kalanını ele geçirmişti.
SAF’ın bu bölgedeki tek büyük üssü El Faşir’deydi. RSF, gıda tedarikini keserek halkı kıtlıkla açlığa mahkûm ettiği 20 ay süren bir kuşatmanın ardından, hastaneleri ve pazarları defalarca bombalamış olmasına rağmen, nihayet 26 Ekim’de kara harekâtı başlatabildi.
SAF takviye birlik veya hava desteği göndermedi. Askerlerinin çoğu teslim oldu ya da kaçtı. Halk Direnişi adı altında örgütlenen yerel gençler siperlere girerek yaklaşık üç gün boyunca direndi. 28 Ekim akşamı El Faşir Direniş Komitesi, “Direnen son asker son kurşununu ateşledi” ve “ardından şehit düştü” açıklamasını yaptı.
RSF birlikleri şehri insansızlaştırmak amacıyla mahalle mahalle, kapı kapı dolaşarak bir katliam furyasına girişti. Bugün RSF’nin çevresinde insan faaliyetinin görüldüğü tek mahalle olan Daraja Oula, El Faşir’de sivillerin sığındığı son yerdi. Birinci yıl dönümünde yayımlanan HRL raporunda, “(bu mahallede) 19 noktada, insan kalıntılarıyla uyumlu yakma faaliyetleri tespit edildiği” belirtildi.
Bu noktalardan biri, Al-Saudi Hastanesi’nin hemen dışındadır. Hastaneye saldıran RSF birlikleri, “doktorları, hemşireleri, hastane personelini, hastaları ve ailelerini infaz etti.”
Katliam o denli büyüktü ki, uydu fotoğraflarında birçok bölgede zeminin kırmızımsı bir renk aldığı görülüyordu. HRL’nin 28 Ekim 2025’te bildirdiğine göre, bu kırmızı lekelerin birçoğu, “yatay konumda yatan ortalama boydaki bir insan vücudu için beklenen aralık olan, yaklaşık 1,3 ila 2,0 metre ölçülerindeki nesnelerle” doluydu.
Takip eden günlerde RSF sivilleri katletmeyi sürdürürken, 1 Kasım 2025 itibarıyla uydu görüntülerinde, “insan kalıntılarıyla uyumlu nesne kümeleri”nden en az 150’sinin görüldüğü belirtildi ve HRL’nin daha sonra yayımladığı güncellemede ise “RSF’nin, insan kalıntılarıyla uyumlu çok sayıda nesneyi sistematik biçimde öldürdüğü ve ortadan kaldırdığı; bu sayının muhtemelen on binlerle ifade edildiği” sonucuna varıldı.
El Faşir’in düşüşünün yıl dönümü olan 28 Ekim 2026 tarihli rapor, bu tahmini yineleyerek 70.000 kişinin kayıp olduğuna dikkat çekiyor. Bunlar ne uydu görüntülerinde ne de kaçmayı başararak hayatta kalanların sığındığı ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin (IDP) toplandığı kampların bulunduğu Tawila’daki insani yardım kuruluşlarının kayıtlarında yer alıyor.
Birleşmiş Milletler’in olayları araştırmak üzere oluşturduğu misyon, Şubat ayında RSF’nin toplu katliamlarının “soykırımın ayırt edici özelliklerini taşıdığı” sonucuna vardı. Kasım ayı itibarıyla RSF savaşın dördüncü yılında çatışmaları sürdürürken, BAE de Sudan’ın batısında Çad, doğusunda ise Etiyopya üzerinden RSF’ye silah ve araç sağlamaya devam ediyor.
İlgilenenler için:
https://kritikbakis.com/sudanda-sessiz-felaket-hesabi-kim-verecek/
https://kritikbakis.com/bugunun-dunyasina-bir-ayna-olarak-sudan/
https://kritikbakis.com/sudan-ic-savasinin-donusumu/
https://kritikbakis.com/unutulan-soykirim-sudan-krizi/
https://kritikbakis.com/sudan-yarini-calinan-cocuklar/
https://kritikbakis.com/darfurun-atli-cinlerine-laik-demokrasiyi-kim-fisildadi/
https://kritikbakis.com/sudan-gorulmeyen-savasin-pencesinde/
https://kritikbakis.com/dunya-sudandaki-savasi-nasil-besliyor/
https://kritikbakis.com/baenin-sudandaki-savasina-karsi-kuresel-kampanya/
https://kritikbakis.com/otekilestirilen-soykirim-sudanin-acisi-ve-dunyanin-kayitsizligi/
https://kritikbakis.com/sudanin-kabusundan-kurtulmanin-bir-yolu-var-mi/
https://kritikbakis.com/sudan-krizine-bir-bakis/
https://kritikbakis.com/sudandaki-savas-ekonomik-bir-felaket-iste-ne-kadar-kotulesebilecegi/
https://kritikbakis.com/sudandaki-savasta-orta-dogu-monarsileri-cikarlarini-ne-yonlendiriyor/
*Pavan Kulkarni, Peoples Dispatch için çalışan ve ağırlıklı olarak Afrika kıtasında, ayrıca Hindistan’da işçi mücadeleleri ve ilerici toplumsal hareketleri takip eden bir gazetecidir.
Kaynak: https://www.savageminds.co/p/el-fasher-one-year-later
Tercüme: Ali Karakuş