Avrupa ekonomisini iklim uğruna feda mı ediyor?

Francesco Caselli, Norman Sosnow Ekonomi Profesörü, LSE: “İklim değişikliğini sınırlamak, kurtarmaya değer bir ekonominin var olmasının ön koşuludur”

Bazıları Avrupa’nın ekonomisini iklim uğruna feda ettiğini ileri sürebilir. Ben ise iklim değişikliğini sınırlamanın, kurtarmaya değer bir ekonominin var olmasının ön koşulu olduğunu söylemeyi tercih ederim.

Elbette, dünyanın geri kalanının büyük bölümü atmosfere pervasızca karbon salarken Avrupa’nın karbon emisyonlarının mali ve düzenleyici maliyetini artırması akılsızca görünebilir. Emisyonları yalnızca Avrupa’da azaltmak iklim değişikliğini çözemez. Üstelik Avrupalı işletmeler daha sıkı kurallar altında faaliyet gösteriyorsa, dünyanın başka yerlerindeki işletmelerle rekabet etmekte zorlanabilirler.

Ama şunu sormak zorundayız: iklim değişikliği konusundaki liderlik Avrupa’dan gelmezse nereden gelecek? Mevcut sera gazı emisyonlarının en büyük payından Çin sorumlu. Dünyanın en büyük ekonomisi olan Amerika Birleşik Devletleri iklim liderliğinden öyle bir vazgeçti ki Brezilya’daki son BM İklim Konferansı’na bir temsilci bile göndermedi ve COP31’e de resmî bir heyet göndermeyecek.

İklim değişikliğini sınırlamak – ekonomik, siyasi ve toplumsal açıdan – çok büyük bir zorluk, ama bir çözüm bulma konusunda en büyük umudumuz hâlâ Avrupa’nın liderliği.

Bob Hancké, Ziyaretçi Kıdemli Araştırmacı, LSE: “Aksine, Avrupa iklim liderliğini bırakıyor”

Eh, Avrupa ekonomisini feda ediyorsa, bunu iklime kimse söylememiş. Avrupa iklim politikalarında siyasi ve kurumsal olarak geriledi ve 2019’da kendine koyduğu esaslı yeşil hedefleri tutturamadı. Aksine, Avrupa iklim liderliğini bırakıyor.

2035 elektrikli araç zorunluluğu Almanya ve Fransa’nın baskısıyla sulandırıldı, enerji karmasının yeşillenmesi neredeyse durdu ve tartışma artık kararlı biçimde “dijital yarışa” ve rekabet gücüne, yeşil teknolojide bile, kaydı. Keynes olsa, rekabet gücü norm hâline gelmişken nasıl rekabetçi olunur diye sorardı.

Avrupa’nın yeşil liderliği, uzun vadeli getirileri ama keskin kısa vadeli maliyetleri olan uzun vadeli bir strateji; bu maliyetler özellikle ekonomideki ve işgücü piyasasındaki daha zayıf kesimler için ağır. Bu gerilimi çözmek, yalnızca siyasi liderliği değil, yaşam şansları hem az şey yapılmasından hem de hızlı bir yeşil dönüşümden zarar görecek kişileri – ne kadar beklersek dönüşüm büyük olasılıkla o kadar zor olacak – beklenen ekonomik ve toplumsal kazanımların bir kısmını öne çekerek yanımıza almak için sürekli bir çabayı da gerektiriyor.

Bunun işe yaraması için, harekete geçmeyerek neyi kaybettiğimizi ortaya koyan köklü bir muhasebe sistemine ihtiyacımız var (geçen yazın sıcak hava dalgalarını fark etmeyenler için: sigorta şirketlerine tahminlerini sorun). Biraz saçma biçimde, iklim yıkımı, yeniden inşa, azaltım ve davalar bugün GSYH’ye net katkı olarak sayılıyor. Ayrıca maliye politikasının eli kolu bağlı görünse de, savaş tahvilleri gibi acil durumda sermaye toplayan ve onlarca yıl içinde geri ödenen çok uzun vadeli “yeşil tahviller” tasarlamak zor değil ve çalkantılı bir dünyada alıcı bulması muhtemel.

Hükümetlerin, cılız iklim yaklaşımımızla yaşamak zorunda kalacak doğmamış kuşaklar da dahil, vatandaşlarına karşı sorumlulukları var ve topluca gezegenimizin kâhyaları durumundalar. Gereğini yapmaya başlamalılar. Bunu yapmak için en iyi zaman yirmi yıl önceydi; ikinci en iyi zaman şimdi.

Richard S.J. Tol, Profesör, Sussex Üniversitesi / Vrije Universiteit Amsterdam: “İklim politikası ekonomiyi mahvetmeyecek – bunun yerine hedeflerimizi ıskalayacağız”

Avrupa ekonomisini iklim uğruna feda mı ediyor? Siyasetçilerin yapacaklarını söylediklerine inanırsanız, iklim politikasının ciddi bir ekonomik acıya yol açma riski gerçek. Buna karşılık siyasetçilerin yaptıklarına bakarsanız, öngörü o kadar ürkütücü değil.

2007’den bu yana AB emisyonları yılda yaklaşık %1,6 düştü. 2030 hedefi yılda %2,6; 2040 için yılda %3,5. 1990’dan bu yana Birleşik Krallık emisyonları yılda yaklaşık %1,3 düştü. Birleşik Krallık hükümeti bunu 2030’a kadar %4,4’e, 2035’e kadar %2,6’ya çıkarmayı planlıyor. En kolay kazanımlar çoktan toplandığı için bu rakamlar özellikle göz korkutucu.

Ancak Birleşik Krallık’ta emisyon izni fiyatı pek değişmedi. Mayıs 2021’de tCO2 başına 50 sterlinin hemen altındaydı, Kasım 2026’da da hemen hemen aynıydı. AB Emisyon Ticaret Sistemi fiyatı bu dönemde tCO2 başına 65 avrodan 85 avroya yükseldi. Bu fiyatlar ekonomik yıkıma yol açmadı.

Hükümetler, görevden ayrıldıktan sonrası için sıkı hedefleri, iktidardayken ise daha esnek olanları benimser. Bu örüntü 1980’lerden beri sürüyor. Değişmesi olası değil. Avrupa iklim politikası ekonomiyi mahvetmeyecek – bunun yerine hedeflerimizi ıskalayacağız.

Fabio Bulfone, Doktor Öğretim Üyesi, Leiden Üniversitesi: “Avrupa, ekonomisini ve iklimi feda etme riskiyle karşı karşıya”

Avrupa ekonomisini iklim uğruna feda mı ediyor? Hayır; Avrupa, ekonomisini ve iklimi feda etme riskiyle karşı karşıya.

2022 enerji fiyatı şoku, Avrupa’nın en derin ekonomik kırılganlıklarından birini, ithal fosil yakıtlara bağımlılığını ortaya koydu. Yenilenebilir enerjiye ve ısı pompalarına yatırım yapmak bu bağımlılığı ve onunla birlikte petrol devletlerinin pazarlık gücünü azaltabilir. Bu nedenle uzun vadede daha yeşil bir Avrupa hem daha dirençli hem de daha rekabetçi olabilir.

Bu enerji bağımlılığı göz önüne alındığında, AB iklim kuralları yalnızca ekonomik maliyet olarak görülmemeli. Bunlar ise iklimin korunmasını yeşil sanayi politikasıyla birleştiren, AB’nin düzenleyici gücünün yaratıcı bir kullanımıdır.

Araştırmalar, Emisyon Ticaret Sistemi’nin şirketlerin ekonomik performansını sistematik olarak zayıflatmadan emisyonları azalttığına işaret ediyor. Net Sıfır Sanayi Yasası (Net-Zero Industry Act) ve yeni benzinli ve dizel otomobillerin planlanan kademeli sonlandırılması, işletmeler için yeşil teknolojilere yatırım yapma teşvikleri yarattı; bunu yapanları ödüllendirdi, yapmayanları cezalandırdı.

Avrupa’nın ekonomik güvenliğini ve direncini şimdi tehdit eden, bu yeşil kararlılığın kendisi değil, aşınmasıdır. Net Sıfır Sanayi Yasası’nın stratejik ve çevresel potansiyelinin teknoloji listesinin genişletilmesiyle zayıflatıldığı savunulabilir ve yasaya hiçbir zaman buna denk bir finansman eşlik etmedi. Bu arada Komisyon, yeni otomobiller için emisyon kurallarının gevşetilmesini önerdi ve bina ve ulaşım için karbon fiyatlandırması ertelendi.

İklim taahhütlerinden geri adım atarak Avrupa, iklim liderliğini baltalama ve daha zayıf bir ekonomiyle, daha kırılgan bir toplumla karşı karşıya kalma riskini taşıyor. Asıl tehlike, Avrupa’nın iklimi ekonominin önüne koyması değil, yerleşik sanayilere kısa vadeli rahatlama sağlamak için ikisini de baltalamasıdır.

Kaynak: https://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2026/11/10/cop31-is-europe-sacrificing-economy-for-climate/